VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Groningen

Naakt is geen bloot, vindt het schildersmodel zelf

rBeeld r

Zal ik kont zeggen, of billen?

‘Billen’, zegt Geke Hankel. ‘Bíl-len.’

Als je het over een schildersmodel wil hebben dat bekend werd door haar fenomenale achterste, en je wil haar recht doen, háár in de eerste plaats, dan telt zo’n woord. ‘Een kont’, zegt Geke Hankel, ‘daar vinden mensen al iets van. Een bil is gewoon een spier.’

En Geke Hankel beschouwt zichzelf, als model dan, als een vanzelfsprekende optelsom van spieren, vlees en vormen. Meer niet. Van haar smalle voetjes tot de knot die nog altijd pront op haar hoofd staat. Daartussen kleine borsten en die ontzagwekkende heupen. Geke Hankel is nu 65, maar nog steeds een machtige peer, de vrouwelijkste vorm die er is.

Bij het Van Goghmuseum discussieerden ze laatst dus over de aankoop van Badende vrouw van Edgar Degas. Heeft ook billen, en in een hele reeks musea is het exposeren van vrouwelijk naakt sinds #MeToo niet meer vanzelfsprekend. Want er komen klachten. Of men is bang dat er klachten over naakten zullen komen.

Maar wat vindt een schildersmodel zelf? Als iemand het al zou vragen?

Niemand vroeg het haar. Dus Geke Hankel, al bijna vijftig jaar geliefd onderwerp van de ‘Noordelijke realisten’ zoals Matthijs Röling en Wout Muller en model van generaties kunstenaars op de Groningse Academie Minerva, nam toen zelf maar het woord. Ze schreef een kort briefje naar de Volkskrant over alle ophef: ‘De verpreutsing, die weer plaatsvindt, slaat ook op ons de schildersmodellen terug.’

Geke Hankel. Beeld Margriet Oostveen

Hoe zit dat? Geke begeleidt ook jongere modellen aan de academie, vertelt ze thuis in Groningen, ‘en die willen vaak al liever niet meer naakt poseren’.

Toen ze er zelf mee begon als 16-jarig meisje trokken docenten nog witte handschoentjes aan om studenten een ronding of lichtval op haar naaktheid aan te kunnen wijzen. Tegenwoordig doet niemand dat meer: aanraken is nu ‘absoluut uit den boze’.

Maar een naaktmodel, vindt Geke Hankel, is op zijn best puur vorm. Neem de kimono waarin Geke op de academie naar haar plaats loopt. ‘Onderweg ben ik namelijk bloot, op mijn plaats ben ik pas naakt. Een naakt is geen bloot.’ Een naakt is een vorm. Dit onderscheid lijkt sinds #MeToo nogal te vervagen, tot haar ergernis.

Thuis zijn Gekes muren behangen met haar portretten, naakt was ze nog geen kwart van haar werk. Een prachtige verzameling, ook dankzij Matthijs Röling, docent aan Minerva, die zijn studenten altijd vroeg één schilderij aan Geke te schenken: ‘Dat is haar pensioen, zei hij dan.’

Geke, geschilderd door Wout Muller.Beeld Fragment uit documentaire over Geke van Herman Tulp

Zelf kwam ze als meisje vanuit Friesland naar de kunstacademie om te leren kostuumontwerpen. Een jaar later was ze er fulltime model. Geke werd bekend als de ‘muze’ van schilder Wout Muller. Die kon niet ophouden haar billen te schilderen en noemde haar zijn ‘vleesgeworden fantasie’.

Met zo’n uitspraak kun je sinds #MeToo nauwelijks meer aankomen, zeg ik. Geke: ‘Maar Wout bedoelde mijn vormen. We hebben elkaar nooit aangeraakt, met geen vinger.’ 

Toen ze 25 jaar schildersmodel was, kreeg ze een eigen tentoonstelling en werd Geke Hankel in het toenmalig cultuurprogramma De Plantage van Hanneke Groenteman op tv geïnterviewd. Dáár kreeg ze spijt van. ‘Opeens kreeg ik telefoontjes van vieze mannetjes.’

Oneerbiedig zou je kunnen stellen dat Geke Hankel de Kim Kardashian van de Noordelijke realisten was, beaamt ze: ‘Mijn zus belde daar nog een keer over. Die zei boos: ze deden altijd moeilijk over jouw billen, maar tegenwoordig spuiten ze hun eigen achterste op om er óók zo uit te zien!’

Erwin Olaf fotografeerde haar bekendste vorm in optima forma. Dit in een sessie die acht uur duurde en die Geke Hankel een van de beste uit haar carrière noemt.

Geke, gefotografeerd door Erwin Olaf.Beeld Fragment uit documentaire over Geke van Herman Tulp

Ik vraag of ze misschien ook een mening heeft over ‘de’ veel bediscussieerde ‘mannelijke blik’.

Geke zegt: ‘De wát?’

Of mannelijke kunstenaars écht anders naar haar kijken dan vrouwen?

‘Nou, mannen gaan dus meteen naar de vorm. En vrouwen schilderen graag details, zoals oorbelletjes. Bedoel je dát?’ Een vróúw schilderde haar trouwens een keer slank ‘en was daar nog trots op ook’. Hoe haal je het in je hoofd, zegt Geke.

Een portret dat Matthijs Röling van haar maakte is haar het liefst. Geke in een chique witte jurk, de ogen gesloten, rond haar is een stilte. Ze zat toen ‘even in een dip’ en Röling heeft dat zonder het te weten vastgelegd. ‘Als model geef ik mijn vormen en verder niets. Maar dit schilderij, dat ben ik zelf.’

Gekes lievelingsportret, door Matthijs Röling.Beeld Fragment uit documentaire over Geke van Herman Tulp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden