100 jaar Volkskrant

Na tien jaar on-Franse rust was het in mei 1968 hoog tijd voor een Franse revolutie

Voorpagina Volkskrant 20 mei 1968 Beeld -
Voorpagina Volkskrant 20 mei 1968Beeld -

Voor de Volkskrant, en wellicht ook voor haar lezers, was het smullen: de studentenrevolte in Parijs in mei 1968. Ze werd beschreven als een Franse rariteit, niet als onderdeel van een mondiale beweging. En al helemaal niet als een mogelijke voorbode van onrust aan Nederlandse universiteiten. Het spektakel dat zich in de straten van Parijs ontvouwde, stemde overeen met de Franse wetmatigheid dat elke generatie wel getuige was van een eruptie van onvrede. Alleen de snelheid waarmee de bezetting, door zo’n duizend studenten, van het Parijse Odéon Theater in enkele dagen tijd kon culmineren in een ontwrichtende opstand van studenten en arbeiders wekte enige verbazing. ‘Frankrijk is op het ogenblik een land waar alles mogelijk lijkt.’

Jan Blokker verbleef op dat moment in Cannes, waar hij verslag zou doen van het filmfestival aldaar. Maar dat ging dus niet door. Vanwege de talrijke stakingen die alles wat moest bewegen stil hadden gelegd. In Cannes ‘kun je alleen nog maar plat in de zon liggen’, schreef hij. ‘En daar heeft de Schepper indertijd toch al die moeite niet voor gedaan.’ Wel bood de opgelegde rust hem volop gelegenheid om de revolutie ‘in zo’n geoefend land als Frankrijk’ te bestuderen. Welnu: het was vooral een retorische aangelegenheid. Om de democratische pretenties van de revolutie recht te doen, liet iedereen elkaar uitpraten. Met alle akelige gevolgen van dien. ‘De grijsaard spreekt twintig minuten. Achter hem dringt reeds een eenvoudige huismoeder, die uit naam van alle eenvoudige huismoeders op aarde een beroep wil doen op ieders gezonde verstand en ieders intrinsieke verlangen naar vrede en welvaart voor alle volkeren.’

De correspondent ter plekke ontleedde de revolutionaire folklore, en onderscheidde drie groepen studenten. De bezetters van het Odéon bespraken ‘de meest wilde voorstellen, die van Frankrijk een paradijs op aarde moeten maken’. Daarnaast hielden op de Sorbonne ‘tientallen comités zich ernstig bezig met het kiezen van vertegenwoordigers voor de vandaag beginnende Staten Generaal van alle Franse universiteiten.’ En dan waren er nog de revolutionairen van de daad, aangevoerd door Daniel Cohn-Bendit, die de arbeiders wilden mobiliseren. Met gematigd succes overigens, want het proletariaat was vooral geïnteresseerd in materiële verheffing.

‘Het is een volksbeweging zonder leiders, zonder plan en met zeer uiteenlopende eisen, die echter alleen samenlopen in dit éne doel: het moet anders worden’, schreef de commentator van dienst. Daarmee was niet alleen de positie van president Charles de Gaulle in het geding, maar ook het voortbestaan van diens Vijfde Republiek. Die republiek was in vorm weliswaar democratisch, maar ontbeerde de pluriformiteit die het wezenskenmerk van de democratie zou moeten vormen. ‘Het gezag heeft zich subliem en aanmatigend verheven boven zijn instellingen: boven zijn ministers, die meer op stafofficieren dan op verantwoordelijke beleidvoerders lijken. Boven het parlement, boven de vakbonden. De grote fout van de vakbonden is geweest, dat zij zich in het Gaullistische systeem hebben laten opnemen.’ Deze hang naar centralisme was even Frans als het verzet ertegen, ‘op een grondzee van ontevredenheid en te lang gedempte teleurstellingen’.

In een wekelijkse serie kijken we terug op hoe de Volkskrant de afgelopen 100 jaar verslag deed van historische gebeurtenissen. Reageren? 100jaar@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden