CommentaarSander van Walsum

Na ‘Mozambique’ had de koning beter moeten weten

De inmiddels verkochte vakantievilla van Willem-Alexander en Maxima in Mozambique.Beeld ANP

De koning stapte niet alleen als privépersoon maar ook als staatshoofd in het vliegtuig naar Griekenland.

Vanaf het moment waarop de Franse koning Lodewijk XVI in 1789 door boze onderdanen werd gedwongen om van het luisterrijke Versailles naar Parijs te verhuizen, bestaan monarchieën niet meer bij de gratie Gods maar bij de gratie van het volk. Met vorsten die dit gegeven miskenden, liep het vaak slecht af.

Uit het feit dat Nederland nog steeds een monarchie is, kan worden opgemaakt dat acht koningen en koninginnen (koningin-regentes Emma meegerekend) zich sinds 1815 naar de wisselende tijdsomstandigheden en humeuren van het volk hebben weten te voegen – al deden zij dat soms grommend en zuchtend. Tot dusverre leek koning Willem-Alexander die continuïteit te belichamen. Op momenten van interculturele spanning sprak hij op geëigende plekken de juiste woorden. En dit jaar heeft hij bij twee gelegenheden – het staatsbezoek aan Indonesië en de herdenking van 75 jaar vrijheid – de excuses uitgesproken waarvoor de premiers tijdens de regeerperiode van zijn moeder nog geen verantwoordelijkheid wilden nemen.

De koning lijkt echter minder goed aan te voelen dat zijn leven als privépersoon vergaand samenvalt met dat van het staatshoofd. Reeds als kroonprins maakte Willem-Alexander, zoals hij zelf later toegaf, ‘een inschattingsfout’ met de bouw van een vakantiehuis in Mozambique, dat onderdeel bleek te zijn van een enigszins schimmig project. En nu heeft hij wrevel en onbegrip gewekt bij zijn onderdanen met een herfstvakantie in Griekenland tijdens de eerste week van de tweede lockdown.

Minister-president Mark Rutte was van de reisplannen van de koning op de hoogte, maar heeft naar eigen zeggen ‘te laat beseft’ dat die niet verenigbaar waren met de coronamaatregelen die sinds vorige week van kracht zijn. Ook als hij niet van de reisplannen op de hoogte was geweest, of als hij ze de koning zou hebben ontraden, zou hij er (ministerieel) verantwoordelijk voor zijn geweest. Dit leerstuk van de constitutionele monarchie ontslaat het staatshoofd echter niet van de verplichting om zijn eigen afwegingen te maken. In dit geval hadden die tot de conclusie moeten leiden dat deze vakantie tot nader order had moeten worden uitgesteld.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden