ColumnBert Wagendorp

Na Lodewijk: wie gaat de PvdA redden?

Bert Wagendorp artikel Beeld x
Bert Wagendorp artikelBeeld x

Lodewijk Asscher houdt ermee op. De Amsterdamse ‘wonderboy’ maakte op 5 november 2012 zijn entree op het Binnenhof om daar minister van Sociale Zaken en vice-premier te worden in het kabinet Rutte II en keert na 17 maart 2021 als voormalig fractieleider van de PvdA terug naar de hoofdstad. Politiek is een wreed vak dat meestal eindigt in tranen – al maakte Asscher in het filmpje waarmee hij donderdag zijn vertrek wereldkundig maakte een opgewekte indruk: het eindigde met een glimlach.

Toen Asscher arriveerde in Den Haag had de PvdA onder Diederik Samsom zojuist 38 zetels veroverd in de verkiezingen van 2012. Niet Samsom, maar Asscher werd gezien als het nieuwe, moderne gezicht van de PvdA. Ook door mij. Hij had successen geboekt als wethouder in Amsterdam en was ervoor gaan liggen toen Gerrit Zalm Schiphol wilde verpatsen op de vrije markt. ‘Ik ben Lodewijk, ik ga u teleurstellen,’ waarschuwde Asscher zijn fans alvast. De voorspelling kwam uit.

Onder lijsttrekker Asscher waren er na de verkiezingen van 2017 van de 38 zetels nog 9 over. Asscher bleef alleen aan als leider omdat hij nog maar net was aangetreden. De rampzalige uitslag kon niet alleen hem worden aangewreven; die had vooral te maken met de keuze om in een kabinet met de VVD te stappen waarin bezuinigen het codewoord was en het linkse profiel van de PvdA rap verbleekte.

De geruchtmakende tweestrijd met Diederik Samsom om het leiderschap, in 2016, had zijn naam geen goed gedaan. Asscher kwam er als winnaar uit naar voren, maar wel nadat hij er knap vals was ingekleund. ‘Je hebt ons niet meegenomen. Je hebt ons het gevoel gegeven dat er werd gekwartet met onze waarden.’ Opmerkelijk, voor een man die vier jaar vrolijk had meegekwartet. Samsom vond het ‘nasty’ en dat was het ook.

Het getuigde van een merkwaardige kijk op de geschiedenis van iemand die er steeds bij was, maar die zich daar plotseling niets meer van leek te herinneren. Hetzelfde vreemde verschijnsel deed zich voor rond de toeslagenaffaire. Asscher bood zijn excuses aan en zei zich te schamen. Meteen daarop zag hij zichzelf als de aangewezen persoon om het vertrouwen in de overheid te herstellen – hij leek zijn eigen betrokkenheid alweer te zijn vergeten.

De directe aanleiding voor Asschers aftreden waren niet de publieke druk of de kritiek binnen de partij, maar de laatste opiniepeilingen: er hing een herhaling van het echec van 2017 in de lucht.

De vraag is wie hem gaat opvolgen.

Uit de kandidaten die nu worden genoemd rijst een tamelijk wanhopig beeld: er ís geen geheide kroonprins of –prinses. Of hun publieke profiel is te zwak om het strijdperk succesvol te betreden (Lilianne Ploumen, Attje Kuiken) of ze hebben er weinig trek in (Khadija Arib, Ahmed Aboutaleb, Frans Timmermans). Er is weinig tijd meer, voor 1 februari moet duidelijk zijn wie het gaat doen.

De PvdA moet een konijn uit de hoge hoed toveren, iemand van buiten de Haagse bubbel die er meteen staat en die onmiddellijk het vertrouwen van de burger geniet, een graag geziene gast in elke talkshow, een sympathieke persoonlijkheid die rustig de koers uitzet, een mens met gezag zonder lijken in de kast, een onomstreden volksheld die zelfs Famke Louise tot een stem op de PvdA kan verleiden.

Die man, ja. Dat stemmenkanon. Die gevaccineerde virusbezweerder.

Stap naar voren, Diederik ‘II’ Gommers!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden