Na het 'verslaan' van ebola moet het Westen blijven

Nu ebola is 'verslagen' moet de internationale gemeenschap zich niet terugtrekken, maar landen als Sierra Leone structureel ondersteunen.

Een vrouw wordt gedesinfecteerd en ontslagen uit een ebolakliniek in Monrovia, Liberia (2014). Beeld AP

De uitbraak van ebola lijkt bedwongen. Hoewel het gevaar in Sierra Leone nog niet is geweken, werd in Liberia onlangs de (voorlopig) laatste ebolapatiënt genezen verklaard. De eerste resultaten met experimentele ebola-vaccins zijn veelbelovend. De Nederlandse inzamelingsactie leverde 10 miljoen euro op. Die giften hebben inmiddels hun weg gevonden naar Guinee, Liberia en Sierra Leone. Voor het Westen is dit hét moment om deze landen structureel te ondersteunen.

Sierra Leone en Liberia waren tien jaar lang het strijdtoneel van een burgeroorlog die tot 2002 duurde. In 2005, het jaar dat de laatste VN-troepen beide landen verlieten, stonden ze respectievelijk op plaats 6 en 9 op de zogenaamde Failed States Index. Dit is een lijst met landen die sociaal, economisch en politiek zeer kwetsbaar zijn en waar de centrale overheid nagenoeg geen gezag heeft.

Sierra Leone wist de afgelopen tien jaar echter veel vooruitgang te boeken. In een politiek stabiel klimaat zorgde de overheid voor veiligheid en was er aandacht voor gezondheidszorg en onderwijs. Toetreding tot handelsunie Ecowas leidde tot economische groei.

Daarnaast vonden de eerste toeristen hun weg naar dit 'off the beaten track'- vakantieland met witte zandstranden.

Maar de komst van ebola legde de fragiliteit van dit opkrabbelende land bloot.

De sociaal-economische gevolgen van de ebola-uitbraak zijn enorm. Door het aanwijzen van quarantainegebieden werd de binnenlandse handel stilgelegd. Hetzelfde gebeurde met de internationale handel omdat Ecowas-partners van Sierra Leone hun grenzen sloten. Voedselprijzen schoten omhoog door mislukte oogsten en schaarste. Scholen zijn al ruim een jaar gesloten. Ook de sociale cohesie in het land staat onder druk: gezinnen vielen uiteen, veel kostwinners zijn overleden. In korte tijd kwamen er meer dan twaalfduizend weeskinderen bij.

Dankzij westerse hulp lijkt de ebolaramp ingedamd. De aandacht van ngo's als Artsen onder Grenzen verlegt zich nu van breed aangeboden hulp in de behandelingscentra naar de inzet van zogenaamde rapid respons-teams: kleine, flexibel in te zetten teams van gezondheidswerkers.

Het goede nieuws is dat er consensus is over de aanpak binnen de gezondheidszorg. Daarbij staat 'sociale mobilisatie' voorop. Alle partijen zijn ervan doordrongen dat ebola vanwege het falende gezondheidssysteem vrij spel kreeg, en dat de betrokkenheid van de gemeenschap essentieel is om een nieuwe uitbraak te voorkomen.

Nu ebola als 'verslagen' wordt gezien komt het moment dat de internationale gemeenschap zich zal terugtrekken dichterbij. Het Westen heeft in de afgelopen maanden de zwakke uitvoeringscapaciteit van Sierra Leone opgevangen. Om een humanitaire ramp als de ebolacrisis te voorkomen of er beter op te zijn voorbereid, is het van belang om die uitvoeringscapaciteit te versterken. Cruciaal zijn het verbeteren van het nationale gezondheidszorgsysteem, stimulering van essentiële basiszorg, herstel van de economie en het toegankelijk maken van schoon drinkwater voor iedereen.

De Nederlandse overheid zou zich moeten richten op het stimuleren van de handel en de private sector en het aangaan van duurzame relaties. Ook zou zij de lokale en nationale autoriteiten moeten ondersteunen, zodat die het voortouw kunnen nemen in de coördinatie van economisch herstel. Ngo's zouden zich moeten richten op het verduurzamen van hun relaties en lokale initiatieven moeten omarmen en ondersteunen in plaats van te claimen als 'eigen project'.

Inmiddels heeft het Westen haar aandacht verplaatst naar andere brandhaarden in de wereld. Terwijl het juist nu van belang is om Sierra Leone er weer bovenop te helpen.

Nederlandse donateurs worden er moe van om elke keer een doekje voor het bloeden te moeten bieden en de portemonnee te trekken voor noodhulp. Als we de middelen en expertise op een efficiënte manier inzetten, kan het land de weg omhoog terugvinden en verkleint dat de kans op een soortgelijke ramp in de toekomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden