Column Sheila Sitalsing

Na de deconfiture van de Jeugdzorg is er nu het failliet van de Participatiewet

En dóór naar de volgende ernstige mislukking van de wilde jaren Rutte, premier voor de succesvollen, de invechters, de kansrijken en de zegevierenden.

Begin deze maand werden we getrakteerd op de deconfiture van de Jeugdzorg – er is te weinig geld en te weinig capaciteit om tienduizenden kinderen in de knel tijdig en adequaat te helpen.

Halverwege de maand reconstrueerde een commissie hoe het geïnstitutionaliseerde wantrouwen tegen de gewone mensen kon ontaarden in een Belastingdienst die ging jagen op gezinnen met jonge kinderen die niets hadden misdaan.

De maandafsluiter is het failliet van de Participatiewet, een wet die ongetwijfeld ook al goedbedoeld was en ook al in haar tegendeel is verkeerd. Zij stamt uit het VVD-PvdA-kabinet, er was van diverse kanten ‘doe het nou niet’ gezegd, maar ook bij de PvdA waren ze er in die dagen tot in hun vezels van overtuigd: het is júíst goed voor de mensen die het moeilijker hebben dan gemiddeld om ze uit hun beschutte sociale werkplaatsen te jagen. Om ze desnoods te slepen naar werk. Om ze nietjes uit oude documenten te laten trekken, of enveloppen te laten vouwen in ruil voor een uitkering. Om ze te verplichten tot verhuizen voor een baan.

Dat vinden ze zelf ook júíst leuk, want ze knappen er enorm van op. En zeg nou zelf: anders zit dat maar thuis op de bank te niksen, van de belastingcenten van de geslaagde mensen. Waarop steevast een opgewekt voorbeeld volgt van iemand die jarenlang thuis op de bank heeft gezeten met een fles bier totdat de gemeente naar hem toe kwam en hij eindelijk hartstikke leuk bezig is.

De Participatiewet was er voor de kwetsbaren – de mensen met een mentale of fysieke handicap, de verslaafden, de verwarden, de angstigen, de mensen die iets meer tijd nodig hebben om de zaken te doorgronden, die nooit een kans hebben gehad, die geknakt zijn door omstandigheden, die moeite hebben met lezen en schrijven of met het leven in het algemeen. Ze moesten werken, en wie niet aan het werk te krijgen viel, moest een ‘tegenprestatie’ leveren, om dankjewel te zeggen tegen de belastingbetalende gemeenschap.

Tegen de ontvangers van hypotheekrenteaftrek, kinderopvangtoeslag en andere gulle giften uit de schatkist wordt nooit gezegd dat ze netjes moeten bedanken, maar bijstandsontvangers zijn een categorie apart. Die mag je oude treinstellen laten schuren tot ze ziek worden.

Donderdag zag ik Kim Putters bij Nieuwsuur, hij was beschaafd boos. Zijn SCP had onderzocht wat de mensen in het veld al vermoedden: de Participatiewet is mislukt, er is amper een werkloze méér aan het werk gekregen. Omdat een groot deel van de doelgroep helemaal niet in staat is op korte termijn te werken.

Omdat de overheid de begeleiding van langdurig werklozen neergooide bij gemeenten, tegen ze zei ‘je bent nu zelf verantwoordelijk’, tegelijk zei ‘maar wij vinden wel dat je moet opjagen en straffen en eisen’, en er een forse bezuiniging bij cadeau deed. Terwijl beschut werk duur is. En terwijl ook welwillende werkgevers niet ‘vanzelf’ een arbeidsgehandicapte kunnen inpassen op de werkvloer. Ze hebben er begeleiding bij nodig. Het is de tragiek van de decentralisatie: bedoeld om gemeenten meer ‘eigen regie’ te geven, misbruikt als bezuinigingsoperatie.

Deze week legde Tamara van Ark in de Volkskrant uit wat ze gaat doen om de boel te redden: een tegenprestatie eisen! Die hadden we al, de tegenprestatie, maar voor de bühne klinkt het lekker aanpakkerig. Lustig doorgalopperen op de weg die naar de afgrond leidt, zo zou je het ook kunnen noemen.

‘Waar het aan schort’, zei Kim Putters in Nieuwsuur, ‘is dat we bij het maken van beleid voor de zwaksten op de arbeidsmarkt iets meer redeneren vanuit de mensen. Wat hebben zíj nodig, wat hebben werkgevers nodig.’

Van Ark had haar paard toen allang de sporen gegeven; ze hoorde het niet meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden