KunstcolumnMerlijn Kerkhof

Na de crisis wordt alles beter

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Rutger Pontzen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, ­muziek, theater of beeldende kunst.

Omdat aan het heden niet zo veel plezier valt te beleven, is het misschien aardig om eens vooruit te blikken. Hoe ziet de muziekwereld er over vijf jaar uit? Is er eigenlijk nog wat van over? Ik presenteer u: Merlijns Grote Glazen Bol.

Welkom in 2025! De kranten staan vol met reconstructies over de coronacrisis die Nederland vijf jaar geleden verlamde. Maandenlang waren er geen concerten. Had je je hele werkdag Skype-vergaderend doorgebracht, was je voor je shot cultuur, een meestal-niet-echt-livestream, wéér aangewezen op een scherm. Zelfs als 2020 geen schrikkeljaar was geweest, duurde geen jaar zo lang.

In de zomer waren er wel weer wat hapsnapconcertjes, oneerbiedig gezegd. Kleine groepjes musici herhaalden hun uitgeklede programma dan een keer of drie, steeds voor een andere kleine club mensen. Pas toen in de lente van 2021 een vaccin beschikbaar kwam, werden er weer zonder beperkingen concerten georganiseerd voor grote bezettingen. Die vreugde! Als de val van de Muur, zoiets.

Wat is er sindsdien zoal gebeurd? Anno 2025 staat de klassieke muziek er beter voor dan velen in die lange maanden van 2020 verwachtten.

Eerst het slechte nieuws. Ja, er zijn concertorganisatoren failliet gegaan. Geen zaal of orkest kon zijn seizoenen post-corona ongewijzigd uitvoeren. Maar de ondernemers in de culturele sector bleken net echte ondernemers: de meesten begonnen gewoon opnieuw.

Triester: een aantal musici besloot zich om te scholen en werkt nu in de ict of de thuiszorg. Na jaren van slechte vooruitzichten door alle bezuinigingen bleek de lockdown de druppel. De musici die de coronacrisis het best zijn doorgekomen, zijn de ondernemende types die zelf concerten zijn gaan organiseren. Jezelf kunnen verkopen is belangrijker dan ooit.

En de concertzalen, stenen dingen, vaak nog monumentaal ook? Heel gek, die bleven gewoon staan. Wat kun je er anders, behalve concerten geven en af en toe een congres houden? Ook de orkesten zijn er nog (eerherstel voor minister Van Engelshoven!), al moeten ze nu écht op iedere euro letten. Daardoor is de tijd dat een dirigent met één concert evenveel kon verdienen als een tweede violist in een heel jaar, voorbij. De gehaaide Londense impresariaten die midden in de crisis eisten dat hun sterren betaald kregen voor afgelaste concerten, hebben hun hand overspeeld. Fair practice had een crisis nodig.

Er is ook een groep die heeft geprofiteerd van de situatie. Het barst in de brochures ineens van de talentvolle solisten uit eigen land. Maar de grootste verandering zit in de zaal. De bezoeker neemt geen concert meer voor lief. De lockdown duurde zo lang, dat het publiek zijn routines vergat. De angst die het ooit had voor nieuwe muziek: foetsie.

Verder nog nieuws? Het uitgestelde uitgestelde Liszt Concours werd helaas uitgesteld, maar de editie 2026 belooft een groot feest te worden. Phion, ontstaan uit Het Gelders Orkest en het Orkest van het Oosten, heeft na jarenlange kritiek toch besloten zijn naam te veranderen. De in 2021 geopende zaal in Den Haag heeft een offerte aangevraagd voor een orgel, want een concertzaal zonder orgel is geen concertzaal. Het Concertgebouworkest heeft nu écht bijna een nieuwe chef-dirigent te pakken.

Kers op de taart: de Stichting Droom en Daad heeft aangekondigd dat in Rotterdam een operahuis verrijst. Alles wordt beter dan het was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden