Column Sheila Sitalsing

Na alle mensenrechtenschendingen was de verdwijning van Khashoggi blijkbaar één wandaad te veel

Wanneer een vreemde mogendheid hier bij ons, bij de boven ons gestelden, uit de gratie valt, en waarom: er valt geen peil op te trekken. Soms is er een spionageoperatie voor nodig. Soms grove criminele daden, moord op landgenoten, genocide, mensenrechtenschendingen, terrorisme.

Veel vaker komt zo’n regime evenwel prima weg met zijn misdragingen. Want bezorgdheid uitspreken, diplomatieke betrekkingen opschorten, handelssancties instellen, militaire acties ondersteunen of in het hoogste geweldsspectrum optreden: het gebeurt doorgaans met mate.

Omdat het land te onbetekenend is. Of omdat de stem verheffen verplichtingen schept die niemand hier wil nakomen, want dat levert een hoop gedoe op en kost geld. Of omdat het een gewaardeerde handelsrelatie betreft, of een strategische partner op geopolitiek vlak.

Van dit laatste argument had onze vorige minister van Buitenlandse Zaken (Halbe Zijlstra, 26 oktober 2017 tot 13 februari 2018) nog gepoogd een heuse doctrine te maken: ‘coöperatie zoeken met stabiele dictaturen’ is te prefereren boven ‘anarchie in prille democratieën’, omdat dit in ‘ons veiligheidsbelang’ is. Daarom moeten we nooit ‘meteen de mensenrechtenkaart trekken’.

Formeel regeringsbeleid is dit nooit geworden. Daarvoor telt Nederland te veel groeperingen die aan de beschaving hechten en die onze regeringsvertegenwoordigers er daarom toe dwingen om bij staatsbanketten in bijvoorbeeld China tussen het toetje en de koffie iets afkeurends te mompelen over het trieste lot der Oeigoeren.

Van alle kwaadaardige regimes heeft dat van Saoedi-Arabië het misschien wel het best getroffen met ons van het vrije Westen. Ze hakken er hoofden en handen af. Ze doen aan lijfstraffen, niet zelden na een wankele rechtsgang. Ze behandelen vrouwen als wilsonbekwame broedmachines. Ze treden zonder mededogen op tegen mensen die hiertegen protesteren (mensen die ‘de mensenrechtenkaart trekken’, zou een enkeling hier zeggen). Ze bestrijden minderheden met fanatisme. En ze zijn verantwoordelijk voor oorlogsmisdaden en een immense humanitaire ramp in Jemen.

Dat gaf allemaal nooit zo. Althans niet genoeg om er walgend met een boog omheen te lopen. Want olie. En oorlog tegen Islamitische Staat. Dus waren de Saoedi’s gewaardeerde partners. Ze behoorden zelfs, zo kon je hier en daar lezen, tot ‘de gematigde Arabische bondgenoten’ van het Westen.

Er waren wapentransacties – vanuit het westen is voor miljarden aan drones en bommen verkocht aan Saoedi-Arabië. Nederlandse baggeraars, civiel ingenieurs en waterbeheerders verdienen er een prima boterham. Op 18 november vertrekt een Nederlandse handelsmissie naar Riyad, voor ondernemers in afvalbeheer. In december staat een bredere economische missie gepland naar de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië.

En nu, nu trekken allerlei belangrijke mensen, van Richard Branson tot Neelie Kroes de handen af van het regime. Onze Wopke Hoekstra ‘aarzelt’ over een bezoek later deze maand aan een prestigieuze bijeenkomst in Riyad.

Jarenlang hebben ze de onthoofdingen, oorlogsmisdaden, vervolgingen van critici en vrouwenonderdrukking aangekund. De verdwijning van Jamal Khashoggi was klaarblijkelijk één wandaad te veel.

Je vraagt je af hoelang zo’n afwijzing zal duren. En of straks, wanneer Khashoggi vergeten is, niet iedereen weer op kousenvoeten terugkeert. De relatie met de Saoedi’s: geen peil op te trekken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.