OpinieFreelance musici

Musici werden geen zzp’er uit vrije wil, minister Wiebes

Minister Eric Wiebes zou excuses moeten aanbieden, nu hij vele zzp’ers heeft geschoffeerd. Zoals musici, die door het korten van subsidies weinig andere keuze hadden dan op die voet verder te gaan.

Yoga en Zang lerares Mariska is ZZP -er en haar werk ligt helemaal stil. Op deze Ludieke manier probeert zij toch haar werk te doen in het maximapark . Op donatiebasis kunnen mensen deelnemen en op 2 meter afstand. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Afgelopen weekend kondigde het kabinet aan bedrijven (gedeeltelijk) te steunen in deze moeilijke tijd waarbij de wereld wordt geteisterd door het Corona Virus. Zo beloofde Wopke Hoekstra (minister van Financiën) dat er alles aan wordt gedaan om bepaalde bedrijven met een nationaal belang (zoals KLM) draaiende te houden. Dinsdagavond volgden een aantal maatregelen om ondernemend Nederland te ‘redden’. 

Nadrukkelijk werden nu ook zzp’ers genoemd, waarbij minister Wiebes (Economische Zaken) schoorvoetend toegaf dat hij eerder, tijdens het programma WNL Op Zondag, een beetje ‘onhandige uitspraken’ had gedaan. Aan deze uitspraken heb ik mij – en met mij honderden zzp’ers – enorm geërgerd.

De ergernis liep zo hoog op, dat er talloze scheldkanonnades volgden op sociale media (die ik hier niet zal herhalen), en er werd zelfs een afscheidsconcert voor Wiebes georganiseerd. Om uitspraken als deze: ‘Deze mensen hebben zelf gezegd dat ze geen vast dienstverband willen. Daar hebben zij ook een beetje zelf voor gekozen. (...) Deze mensen hebben zelf bewust dat risico genomen.’

Nu had ik al niet zo’n hoge pet op van Wiebes na zijn uitglijder over de ‘aardbevinkjes’ in Groningen en zijn weinig inspirerend optreden in het programma Zomergasten, met deze recente uitspraken slaat hij de plank (wederom) volledig mis.

Mag ik de heer Wiebes herinneren aan de kaalslag die de afgelopen jaren in de culturele sector heeft plaatsgevonden?

Kapmes

Het kapmes van Halbe Zijlstra, de overheidssteun die wegviel voor tal van gerenommeerde orkesten, maar ook het stopzetten van subsidies voor veel muziekscholen in het land? Hoezo hebben de musici en muziekdocenten gekozen voor ‘de risico’s van ondernemerschap’? Velen zijn gedwongen om in plaats van een vast dienstverband ‘dan maar’ als zzp’er aan de slag te gaan, nu het voor velen onmogelijk werd gemaakt nog ergens in loondienst te werken. En uit eigen ervaring kan ik vertellen dat dit uitstekende musici betreft, daaraan ligt het niet. 

Deze gedwongen ‘keuze’ geldt overigens niet alleen voor talloze musici, denk bijvoorbeeld ook aan die honderden pakketbezorgers die werden ontslagen en vervolgens op freelance basis in weer en wind de pakketjes bezorgen, schoonmakers, oproepkrachten in de zorg, televisiewereld, en zo kan ik nog wel even doorgaan met het opnoemen van diverse sectoren.

Nog schrijnender is het dat deze hardwerkende groep van  zzp’ers nauwelijks het hoofd boven water kan houden door extreme hoge huren in bijvoorbeeld de Randstad (gevolgen van een falend woonbeleid van de Nederlandse overheid) en door de steeds maar weer hoger wordende zorgverzekeringen. Maar een nog belangrijker punt: door structurele onderbetaling van diverse musici. Daar maakt het Platform voor Freelance Musici zich de afgelopen twee jaar hard voor: redelijke tarieven, oftewel fair practice in de muziekwereld. Echter, nog geen twee weken terug heeft het kabinet gezegd dat de sector ‘het zelf maar moest oplossen’ en werd er geen geld vrijgemaakt voor redelijke tarieven, of voor welke omslag dan ook om een systeem te ontwerpen waarin redelijke tarieven kunnen worden bewerkstelligd.

Broodfonds

Voor veel musici is het door deze structurele onderbetaling nauwelijks mogelijk een buffer op te bouwen: immers, er moet al gespaard worden voor eigen pensioen (wat voor velen niet mogelijk is), er moet een bijdrage betaald worden voor een broodfonds wil je als ondernemer enige voorzieningen hebben in het geval van ziekte, en straks wellicht ook een bijdrage voor de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (bij elkaar zo’n 150 tot 200 euro per maand). Daarnaast moet er gespaard worden voor de vakantieperiode (er is immers geen doorbetaling bij niet-gesubsidieerde muziekscholen), en er moet gespaard worden voor eigen kortdurende ziekte (als je een dag ziek bent, heb je geen inkomen; de broodfondsen betalen de eerste maand niet uit en de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen ook niet).

Extra wrang is dat de Passietijd juist voor veel musici een periode is om een buffer te kunnen opbouwen: in deze tijd zet ik bijvoorbeeld drie keer mijn normale maandomzet om. Dit geld is de buffer voor de moeilijkere zomerperiode, als het concertseizoen stil ligt en de muzieklessen bij de – niet -gesubsidieerde – muziekschool eveneens stoppen. Ergo: klassieke musici worden nog eens dubbel zo hard geraakt nu het stilleggen van de concerten juist in de Passietijd plaatsvindt.

Enige notie van de grote muzikale traditie die ons land rijk is – begonnen bij Het Concertgebouw en Willem Mengelberg – zou Wiebes sieren. Deze traditie is van nationaal belang, net zoals KLM dat is. Maar het zou Wiebes nog meer hebben gesierd als hij publiekelijk zijn excuses had gemaakt voor zijn uitspraken over de zzp’er.

Huiswerk

Hij zette daarmee op schofferende wijze meer dan een miljoen zelfstandigen weg als onnadenkende mensen die geen buffer kunnen opbouwen. Als Wiebes zijn huiswerk had gedaan had hij in ogenschouw kunnen nemen dat veel concertzalen en orkesten te maken hebben gehad met wegvallende subsidies, dat ten gevolge daarvan dienstverbanden niet werden voortgezet en musici gedwongen zzp’er zijn geworden, zij veel onbetaalde (studie-)uren besteden zodat het publiek geen torenhoge prijs hoeft te betalen voor een concertkaartje en zo kan ik nog wel even doorgaan. 

Ik nodig minister Wiebes dan ook graag uit om in 2021 eens een Matthäus Passion bij te wonen, dat lijkt mij een beter alternatief dan zijn eigen afscheidsconcert. Ik heb namelijk van horen zeggen dat hij nog nooit een Passion heeft bijgewoond in Het Concertgebouw te Amsterdam. Hopelijk krijgt Wiebes enig benul van wat er allemaal bij komt kijken om het cultureel erfgoed in ere te houden. Ik betaal graag het kaartje voor Wiebes, als ik dan tenminste niet failliet ben.

Josefine Straesser, freelance musicus, lid van het Platform voor Freelance Musici

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden