Column Bert Wagendorp

Multinationals spelen landen tegen elkaar uit. Je kunt dat gewetenloos vinden, maar daar schiet je verder weinig mee op

De Britse aandeelhouders van Shell genieten sinds 2005 een korting van 100 procent op de Nederlandse dividendbelasting: 7 miljard euro. Nu wil de oppositie in de Tweede Kamer weten hoe het precies zit met dat belastingdouceurtje en europarlementariër Paul Tang (PvdA) heeft de Brusselse bloedhonden op het spoor gezet: ongeoorloofde staatssteun. Het was dus zonder meer een mooie primeur, van Jan Kleinnijenhuis van Trouw, afgelopen zaterdag.

Dat vond president-directeur Marjan van Loon van Shell Nederland trouwens niet. Ze had het over ‘tendentieus’ en ‘stemmingmakerij’. Zo zie je maar weer hoe de werkelijkheid zich van allerlei kanten laat masseren; wat voor de een een zakelijk journalistiek stuk is, is voor de ander sensatiezoekerij. Wat Liliane Marijnissen een ‘stinkende deal’ vindt, acht Marjan van Loon een zegen voor het land. Zonder geheime ruling ‘waren we alles kwijt geweest’, zei Van Loon in Nieuwsuur. Let op dat ‘we’: Van Loon stond opeens aan de kant van Jan de Benzinetanker.

Jesse Klaver vroeg zich af of Van Loon ‘nou helemaal bedonderd’ was. Dat is ze niet. Shell onderhandelde in 2005 met de Belastingdienst en kwam tot een overeenkomst. Die zorgde ervoor dat de multinational na de eenwording van de Britse en Nederlandse tak zijn hoofdkantoor in Nederland vestigde. Als optelsom was de uitkomst positief voor de schatkist. Weliswaar kregen de Britse aandeelhouders fiscale vrijstelling, maar de Nederlandse bleven gewoon dividendbelasting betalen. Dat was niet zo geweest wanneer Shell het hele hoofdkwartier naar Londen had verhuisd, wat ook had gekund. Van Loon had een punt, ook al sprak ze feitelijk over ordinaire chantage.

Multinationals spelen landen tegen elkaar uit. Je kunt dat gewetenloos vinden, maar daar schiet je verder weinig mee op. De oplossing kan niet anders dan multinationaal zijn - tot dat moment zal er weinig veranderen.

Iemand steelt de helft van je huisraad, maar laat een briefje achter waarop staat dat hij ook alles had kunnen meenemen en dat je er dus heel goed vanaf bent gekomen. Het verschil is dat het stelen van de inbreker illegaal is en dat van de multinational voorlopig nog legaal.

Shell is een bedrijf dat uit naam van de aandeelhouders streeft naar maximale winst en minimale belastingen. Voor dat laatste vindt het bedrijf, niet openlijk maar in het geheim, een bondgenoot in de Nederlandse Belastingdienst. Daar zit het probleem. Nederland is een belastingparadijs, behalve voor de Nederlander die kan alleen maar hopen op vrijstelling doordat de computersytemen van de fiscus definitief vastlopen. Buiten hem en het parlement om wordt gewheeld en gedeald. De burger wordt door een ziek systeem benadeeld, met toestemming van de politiek verantwoordelijken.

De kwestie Shell laat zich formeel goed uitleggen, in elk geval tot het moment waarop blijkt dat de Belastingdienst de Wet op de dividendbelasting heeft overtreden of Brussel het ministerie van Financiën dwingt alsnog een aanslag van 7 miljard op te leggen. Maar tot die tijd heeft Van Loon het perfide juridische gelijk aan haar zijde.

Er is ook een ander gelijk, namelijk dat van de rechtvaardigheid. Hoe moet staatssecretaris Snel van Shell duidelijk maken waarom miljardenbedrijven hun winsten en uitkeringen ongestraft buiten bereik van de fiscus kunnen houden, terwijl de burger wordt geacht de aanslag keurig en op tijd te betalen, op straffe van forse boetes?

Simpel: dat is niet meer uit te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.