Opinie

'Moslimbroeders aan de macht goed voor democratie in Egypte'

Democratie in Egypte heeft alleen kans van slagen als er een partij opstaat die het leger onder druk kan zetten om haar immense macht op te geven. Met Shafiq als president gaat dat zéker niet gebeuren, betoogt politicoloog Anno Bunnik in onderstaande bijdrage voor Volkskrant.nl.

Egyptenaren protesteerden ook vrijdag weer massaal op het Tahrirplein. Beeld getty

Help! De Moslimbroeders komen aan de macht. Na jarenlang onderdrukt te zijn door de seculiere militaire dictatuur van Hosni Mubarak bevinden de Islamisten in Egypte zich nu in het centrum van de macht. Tenminste, als hun presidentskandidaat Mohamed Morsi dit weekend de kandidaat van het oude regime, Ahmed Shafiq, weet te verslaan.

De spanningen in Egypte zijn flink opgelopen de laatste weken. Het Egyptische Constitutionele Hof oordeelde dat Shafiq, ondanks dat hij onderdeel uitmaakte van het regime van Mubarak, toch mee mag doen met de verkiezingen. Tevens oordeelde het hof dat een deel van de parlementsverkiezingen (de eenderde van de zetels gereserveerd voor de onafhankelijke kandidaten) ongeldig zijn. Na de huidige presidentsverkiezingen lijken dan ook nieuwe parlementaire verkiezingen in aantocht.

Bij die 'ongeldige' parlementaire verkiezingen vorig jaar behaalden de Moslimbroeders en hun blok ruim 47 procent van de stemmen en tevens ging een kwart naar een blok van Salafisten, aangevoerd door de El-Nour partij. Dat betekent dat liefst 70 procent van de zetels in het parlement momenteel wordt bezet door Islamisten.

Dat er nu waarschijnlijk opnieuw verkiezingen komen, komt het oude regime zeer goed uit. Shafiq en de 'overblijfselen' van Mubarak's Egypte zullen erop hameren dat na anderhalf jaar onrust alleen zij de orde kunnen herstellen. Tevens zullen ze handig inspelen op de angst onder seculieren en Kopten voor het broederschap. Shafiq presenteert zichzelf dan ook als een sterke 'law-and-order'-kandidaat, de enige die de rust kan herstellen.

Gewiekste anti-democraat
Dit is een van de standaardtruckjes van de gewiekste anti-democraat: het monopoliseren van alle politieke en economische macht onder het mom dat dit noodzakelijk is om de stabiliteit en veiligheid van de natie te waarborgen. Tegelijkertijd wordt er angst gezaaid over de oppositie die er slechts op uit zou zijn om de macht over te nemen.

Shafiq is reeds druk bezig deze strategie uit te voeren. Zo zei hij onlangs in een tv-interview dat niet het regime, maar de broeders verantwoordelijk waren voor het doden van demonstranten tijdens de revolutie. Een compleet ridicule bewering aangezien het corrupte veiligheidsapparaat verantwoordelijk was voor de dood van de 846 'martelaren' in januari en februari 2011.

Maar verdachtmakingen hoeven niet waar te zijn om toch succes te hebben. Zolang maar vaak genoeg herhaald wordt dat een bepaalde groep niet te vertrouwen is, wordt dit voor een deel van de bevolking vanzelf een waarheid. Ook in Europa kennen we genoeg voorbeelden hiervan, zoals de opkomst van neo-nazi's in Griekenland.

Deze ontwikkelingen lijken duidelijk te maken dat de Opperste Raad van de Strijdkrachten, die nu nog de macht in handen heeft, de voorzichtige democratische vorderingen langzaam probeert af te breken. Tenzij Morsi alsnog Shafiq weet te verslaan en de strijd aan kan gaan met de raad.

Democratie in Egypte heeft alleen kans van slagen als er een partij opstaat die het leger onder druk kan zetten om haar immense politieke en economische macht (gedeeltelijk) op te geven. Met Achmed Shafiq als president zal de militaire junta blijven voortbestaan en is de revoltie voorlopig mislukt.

Slinkse streken
Deze enige kans dat democratie zich kan vestigen aan de Nijl is als de meerderheid van het volk niet in deze slinkse streken van Shafiq trapt en zich achter Morsi schaart. Dit is ongetwijfeld geen gemakkelijke keuze voor de seculieren en Kopten, maar helaas de enige keus op weg naar een democratischer Egypte.

Het voordeel van Islamisten aan de macht binnen een democratisch systeem is dat ze hun 'heiligheid' zullen verliezen. Als het moslimbroederschap eenmaal onderdeel uitmaakt van de elite, zijn het niet meer rechtvaardige oppositiestrijders maar louter politici en bestuurders.

Ook de broeders zullen voor ingrijpende keuzes komen te staan en zullen hiervoor worden afgerekend door het electoraat. Tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen kregen seculiere kandidaten zoals Hamdeen Sabbahi veel stemmen. In Cairo en Alexandrïe versloeg hij Morsi ruim, een duidelijk signaal dat de steun voor de Moslimbroeders afneemt naarmate ze onderdeel worden van het politieke systeem.

Zo zijn er meer signalen van 'onheiliging' van Islamistische politici: parlementslid El-Balkimy van de Salafistische Nour partij kreeg de hoon van de natie over zich heen toen hij had gelogen over zijn neusoperatie. Hij beweerde in elkaar geslagen te zijn maar bleek een 'nose job' gehad te hebben, iets wat de Salafisten als 'haram' beschouwen.

De Islamisten hebben tot nu toe nog een schone lei daar ze altijd oppositie hebben gevoerd, maar als de Moslimbroeders straks aan de macht zijn zullen ook de Egyptenaren zien dat het net mensen zijn. Of erger nog: politici.

Anno Bunnik is politicoloog en Midden-Oosten-deskundige.
Twitter: @Eurabist

Shafiq Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden