Column Op Lesbos

Moria is precies de jungle van Calais – maar dit is officieel

Tussen Lesbos en Europa staat een muur van onverschilligheid

Moria bezoeken, het overvolle vluchtelingenkamp van Europa, is makkelijk. Koop een vliegticket naar Lesbos, huur een kamer in Mytilini, tik ‘Moria Refugee Camp’ in Google Maps en je rijdt er per huurautootje in een kwartier naartoe.

Pal buiten de hekken van het officiële kamp Moria (ruim 6.000 vluchtelingen) ontstond een nieuw kamp, dat Olive Grove wordt genoemd. Daar bivakkeren een kleine 2.000 mensen die het binnen niet meer uithouden, of voor wie geen plaats meer is. Door een gat in het hek lopen zij dagelijks het kamp in om in de rij te staan voor het eten. Op de hoek verkopen Grieken tomaten en bieden Albanezen tapijten aan voor op de houten vlonders in de kleine tentjes.

Olive Grove. Beeld ANP

En overal die typische, zoete stank van gebrek aan hygiëne en riolering. Moria oogt en ruikt exact zoals de voormalige ‘jungle’ van Calais. Alleen was die geïmproviseerd door migranten. En is Moria een officieel door de EU aangewezen opvangkamp voor vluchtelingen, met zo’n 2.000 kinderen erin.

Ik heb afgesproken met een energieke hulpverlener, waarover binnenkort elders in deze krant meer. In zijn kielzog kom ik keurig voorzien van een pasje tot in de strengst beschermde ‘safe zones’ van Moria, waar de alleenstaande minderjarige vluchtelingen zitten. Het oogt hier qua hekwerk als een hondenkennel. Het jongste kind is 8 jaar.

Een Syrische tiener tokkelt een perfect Greensleaves op een gitaar en daarna nog Hotel California. ‘Such a lovely place, such a lovely place.’ De gitaar brachten de vrijwilligers mee, en potten gekleurde verf, omdat je het ontmenselijken van vluchtelingen niet vroeg genoeg kunt stoppen. Of dat althans kunt proberen. ‘Automutilatie, dat zien we hier vaak bij de jeugd’, zegt Anna Pantelia later in het kinderhospitaaltje van Artsen zonder Grenzen.

Ja, schrijven over Moria blijkt zo eenvoudig dat het de vraag is waarom het in medeverantwoordelijk Nederland (er rijden hier zelfs busjes van de Dienst Justitiële Inrichtingen), niet veel gebeurt. ‘Omdat er een muur van onverschilligheid tussen Lesbos en de rest van Europa staat’, zegt journalist Anthi Pazianou.

Journalist Anthi Pazianou.

We drinken ijskoffie aan zee. Anthi woont al een half leven op Lesbos en toch is schrijven over Moria tegenwoordig moeilijker voor haar dan voor mij. Ze vond er werk bij de lokale krant Empros. Sinds de crisis krijgt ze haar salaris van 1.250 euro vaker niet dan wel betaald en is ze er noodgedwongen bij gaan klussen. Anthi heeft nu ook een dagelijks radioprogramma op het lokale Aiolos, ze werkt voor de landelijke krant Kathimerini, het Franse persbureau AFP en het Chinese persbureau Xinhua.

Dit wordt met de dag ingewikkelder. Vrijwel nergens zijn vluchtelingen in 2015 zo gastvrij onthaald als op het overdonderde Lesbos. Maar die vriendelijkheid slaat dankzij de status quo die de Turkijedeal het eiland heeft opgeleverd nu om in grimmigheid.

Sinds mei vertrokken 5.000 vluchtelingen van het eiland. En er kwamen er 6.000 op bootjes bij. De Griekse overheid deed daarbij verdacht weinig met ruimschootse EU-subsidie, bestemd voor een beter kamp Moria. Een Griekse journalist die over corruptie schreef, is daarna afgelopen zaterdag botweg met zijn hoofdredacteur en uitgever voor een nacht gevangengezet.

Nederlandse busjes van justitie op Lesbos.

Anthi Pazianou wordt al een tijd geïntimideerd omdat ze het fakenieuws over vluchtelingen (‘Ze eten onze zwerfhonden!’) op lokale clickbait-sites als Lesvosnews bestrijdt. Omdat ze ook leuke verhalen schrijft over vluchtelingen, die bijvoorbeeld meevoetballen in teams van het eiland (‘Anthi Pazianou doucht graagt met negers’, schrijven tegenstanders daarna).

Anthi berichtte hoe leden en aanhangers van de extreemrechtse Gouden Dageraad, van de Patriottisch Beweging van Lesbos en ook gewone voetbalhooligans in april in Mytilini vuurwerk gooiden naar een groep vluchtelingen, waaronder kinderen. Ze schreef over een meisje wier sluier begin deze maand werd afgerukt in het dorp Gera – foutje van extreemrechts: het meisje bleek Grieks-orthodox en stapte woedend naar een advocaat.

Van iedere bedreiging na haar publicaties doet ze aangifte: er is nog niemand vervolgd.

In mei 2019 zijn er verkiezingen. Lokale bestuurders met hart voor vluchtelingen vrezen die niet te overleven.

‘Nu het kouder wordt willen mijn buitenlandse opdrachtgevers steeds maar van me horen of het al oorlog is in kamp Moria’, zegt Anthi. ‘Maar het echte gevaar van de vluchtelingencrisis ligt daarbuiten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.