Opinie

'Mooi Mens 2014 wordt Ontslagen Mens 2015'

De zorgmedewerker die de Mooi Mens-prijs wint, zit in 2015 hoogstwaarschijnlijk werkloos thuis, schrijft August Hans ten Boef.

Anita WitzierBeeld anp

Voor de vierde keer organiseert Stichting IZZ de verkiezingen voor Mooi Mens van het Jaar en werft daarvoor om aandacht via de populaire KRO-presentatrice Anita Witzier. Zij is het type goededoelen-BN'er waarvan niemand weet waar precies het werk overgaat in leven - ze lijdt aan reumatoïde artritis - en leven in werven. Tot 1 oktober kunnen wij voor Mooi Mens zorgmedewerkers aanmelden die 'iets extra's' hebben gedaan. Op 8 november 2014 maakt de vakjury de winnaar bekend.

Arbeidssfeer
De zorg is de arbeidssfeer bij uitstek waarin traditioneel, vergeleken met andere sectoren, relatief laagbetaalde mbo'ers en hbo'ers naast relatief hoogbetaalde academici werken. Die ongelijkheid is nog groter geworden met de nieuwe generatie van zorgmanagers, die zelfs lucratievere arbeidsvoorwaarden weet af te dwingen dan medisch specialisten. Maar, zoals het CDA altijd pleegt te verkondigen, we leven niet bij brood alleen. De onderbetaalde zorgmedewerkers kunnen als compensatie dus een prijs krijgen als Mooi Mens.

Altijd interessant wie de prijs betaalt. IZZ is naar eigen zeggen 'een collectief van werkgevers en werknemers in de zorg'. De leden namens wie zij 'de belangen behartigt' zijn 'zorgmedewerkers met een collectieve IZZ Zorgverzekering'. Het bestuur bestaat uit vier vertegenwoordigers van de werkgevers en vier van de werknemers.

Zulke werkgevers hoeven niet per definitie bullebakken te zijn. De sociaal bewogen Martin van Rijn, tegenwoordig staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, was er bijvoorbeeld een. In dit licht valt het dan toch een beetje tegen dat de genoemde 'belangenbehartiging' volgens IZZ-rapporten voornamelijk blijkt te bestaan uit het terugdringen van ziekteverzuim en productieverlies. Kennelijk niet uit het verbeteren van arbeidsomstandigheden en het continueren van werk.

Zorgmens
Ik zou daarom op 8 november niet graag in de schoenen staan van de vakjury. Want de kans is groot dat wij een zorgmens hebben aangemeld dat op die dag weliswaar dolblij is met de prijs, maar de verdrietige mededeling moet doen het komend jaar zonder baan te zitten. Zo'n Ontslagen Mens 2015 drukt uiteraard de pret voor het circus van IZZ en tante Anita. Zeker, de werkgevers willen er niet graag de aandacht op vestigen dat zij volgend jaar 55 duizend werknemers uit de thuiszorg en jeugdzorg ontslaan, van wie ze een deel als onderbetaalde en rechteloze alfahulp wel willen overwegen weer in dienst te nemen. Neen, het moet een feestje blijven, anders beginnen media en vakbonden meteen weer te zeuren over exorbitante honoraria, bonussen en vertrekpremies.

Als het niet lukt op tijd een nieuwe baan te vinden, vraagt de Ontslagen Mens 2015 een WW-uitkering aan. Mits hij of zij de afgelopen jaren lang genoeg heeft gewerkt, kan die uitkering 24 maanden duren. Dan komt de bijstand. Niet meteen, want Ontslagen Mens moet eerst, zonder inkomen, een extra maand zoeken naar werk dat er niet is. En ook dan komt er nog geen uitkering, want eerst moet het pensioen opgegeten. Zoals, gesteund door enige CDA-hoogleraren, het college van B&W in Enschede dat wilde en het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid niet op voorhand afwees. Zodat Ontslagen Mens van 50 jaar oud in 2027 geen aanvullend pensioen meer heeft. Ach, wie dan leeft, die dan zorgt?

Gelukkig hoeft Ontslagen Mens 2015 niet bang te zijn uiteindelijk op de bank te moeten wegkwijnen. Als het pensioen is opgegeten, wordt Ontslagen Mens door het genoemde ministerie van Sociale Zaken, geleid door de sociaal bewogen Lodewijk Asscher en Jetta Klijnsma, gedwongen om als 'vrijwilliger' deel uit te maken van hun mooie participatiesamenleving. Een sociaal-democratisch paradijs waarin niemand die zelf iets kan nog ten onrechte een beroep doet op overbodige en dure hulp, en degenen die weinig kunnen actief hun sociale netwerk mobiliseren.

Lichtpuntje
Er is een lichtpuntje. Het Nibud heeft uitgerekend dat de komende jaren mensen die vanwege hun mantelzorg minder gaan werken, gemiddeld 1.100 euro per maand aan inkomen inleveren. Slecht nieuws voor deze mantelzorgers, maar wanneer die inderdaad minder gaan werken, kan Ontslagen Mens misschien een hierdoor ontstane vacature opvullen? Zo creëert het ministerie van Sociale Zaken toch nog een ietsiepietsie... Werkgelegenheid. Want op Prinsjesdag werd wel aangekondigd dat de werkgevers een miljard extra krijgen om de lasten op arbeid te verlichten - wat die met dat geld gaan doen, blijft de vraag. En de minister van Volksgezondheid heeft nog eens uitdrukkelijk verklaard: 'De zorg is geen werkgelegenheidsproject.'

Wanneer Anita Witzier zich werkelijk voor de zorgmedewerkers zou interesseren, zou ze geen werving voor polderverzekeraars plegen, maar de vakbondsvertegenwoordigers en haar tv-publiek wakker schudden. Niet alleen omwille van al die werklozen, maar ook omwille van de honderdduizenden Nederlanders die volgend jaar geen of onvoldoende zorg zullen ontvangen.

Want dat er straks voldoende banen zijn, is evenzeer een hersenschim als dat de betaalde zorg heel goed door vrijwilligers kan worden vervangen.

August Hans den Boef is literatuurwetenschapper en onderzoeker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden