Monarchie blijft populair, ook als ze twee miljard per jaar zou kosten

Max Pam

Twintig jaar geleden ben ik lid geworden van het Republikeins Genootschap en daarom wordt het tijd de balans op te maken en rekenschap af te leggen. Met Koningsdag in het vizier luidt de eerste vraag die gesteld moet worden: wat hebben de Republikeinen in het algemeen en het Genootschap in het bijzonder bereikt?

Het antwoord daarop luidt: niets.

Ga maar na. De Oranjes zitten er nog steeds en onder de bevolking is ons Koningshuis onveranderd populair. Dat geldt trouwens voor bijna alle Europese monarchieën. Af en toe beleven zij een dip, omdat een lid een olifant heeft afgeschoten of zich heeft laten fêteren door bedenkelijke types, maar voor het imago lijkt dat niet erg schadelijk. Er is even een schok, dan valt het s-woord van stabiliteit en niet veel later is de oude situatie hersteld, waarna de leden van de koningshuizen weer even geliefd zijn als in de tijd voor het schandaal.

In een van zijn laatste stukken gaf de schrijver Christopher Hitchens (1949-2011) aan prins William en zijn gemalin Kate Middleton – tegenwoordig prinses ­Catherine – het ongevraagde advies om afstand te doen van alle aanspraken op de troon. Vertrek daarna met de noorderzon. Uiteraard gaf het echtpaar geen gehoor aan de oproep, integendeel. Twee dagen geleden beviel Kate alweer van haar derde kindje. Voor St. Mary’s Hospital verzamelden zich een paar honderd fans, die bereid waren daar uren, eventueel dagen te staan om het laatste nieuws van de bevalling te vernemen. Het reikhalzende volk had er alles voor over om een glimp te mogen opvangen van de baby – in het lakeienprogramma Blauw Bloed zult u daar binnenkort meer over zien.

Het Republikeins Genootschap was vanaf de oprichting in 1996 een slapende club. De meeste leden waren slapend lid, wat betekende dat zij nooit een gezamenlijke actie hebben ondernomen. De verwachting was dat de royalty’s zich zo zouden misdragen, dat de onderdanen op den duur als vanzelf in opstand zouden komen. Mocht die tijd aanbreken, dan zou het Genootschap paraat staan om moreel en financieel bij te dragen aan het laatste zetje dat het Koninklijk Huis in het verderf moet storten.

Het is er nooit van gekomen. Er waren genoeg royalty’s die er een potje van maakten, maar voor hun populariteit had dat weinig te betekenen. Deze week maakte het Republikeins Genootschap, of wat daarvan over is, de uitkomsten bekend van een onderzoek dat door het verwante blad De Republikein is gehouden. De kosten van het Koningshuis bedragen geen 110 miljoen euro per jaar, zoals ons steeds is voorgespiegeld, maar zeker 345 miljoen. Men dook er zelfs voor in WikiLeaks. Over de juistheid van het bedrag kun je twisten, maar dat maakt allemaal niets uit. Zelfs als de monarchie 2 miljard zou kosten, dan nog blijft het gewoon in stand. De premier zal over alle getallen liegen, zoals hij met dat memo over het afschaffen van de dividendbelasting heeft gedaan, maar dan in het kwadraat.

De hardnekkigheid van de koningschapsmythe is door het Republikeins Genootschap zwaar onderschat. Als Oedipus geen koning was geweest, zou zijn handelen nooit zo’n diepe indruk op ons hebben gemaakt. In haar streven om de identiteit van de Afro-Amerikaanse vrouw te benadrukken, heeft popster Beyoncé zich onlangs nog geïdentificeerd met Nefertiti. Niet met een zwarte vrouw uit het volk van Ghana of Soemalië, maar met een Egyptische koningin, van wie wij – geloof ik – niet eens weten welke huidskleur zij had. Toevallig heb ik vorige maand in het Neues Museum te Berlijn de buste (1300 v. Chr.) van Nefertiti gezien, mooier dan de Mona Lisa. Niet zwart, niet wit, ik durf het nauwelijks te zeggen, want misschien kwam het door de lichtval in het museum, maar blank zit er naar mijn gevoel nog het dichtste bij. Wat overigens niet wil zeggen dat de kleur van de buste ook de werkelijke kleur is geweest.

Mogelijk dankt het Koningshuis zijn huidige populariteit vooral aan het feit dat prinsen en prinsesjes tegenwoordig vooral trouwen met burgermeisjes en burgerjongens. Het adellijke vijvertje is opgedroogd. De Europese koningshuizen zijn de afgelopen decennia zo gedearistocratiseerd, dat je je bijna geen volk­sere instelling meer kunt voorstellen. De eerste de beste bouwvakker, kapster of tandartsas­sis­tente is van ‘betere’ komaf dan Kate of Máxima. Als gewoon burgermeisje of gewone burgerjongen heb je een uiterst minieme kans om koning of een koningin te worden en je ook in rijkdom te wentelen. Wat dat betreft, lijkt het koningshuis sterk op de Staatsloterij. Zonder ooit iets te winnen doen miljoenen mensen er telkens weer aan mee. Het levert, behalve die ene, niemand wat op, maar je zou een droom verstoren als je het zou afschaffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden