Column

'Mogelijk ontwikkelen we in 2014 een pilletje tegen Gilles de la twitterette'

Sociale media maken de drempel tot het allerlompste, asociale ik kleiner dan ooit, schrijft Harriet Duurvoort. 'Wat moet doorgaan voor humor is meer dan ooit obsceen. Het heiligste moet ontheiligd, het diepste historische leed moet belachelijk gemaakt worden.'

Protest bij het theater in Parijs nadat de Franse autoriteiten lieten weten vastbesloten te zijn om een halt toe te roepen aan antisemitische shows en publieke acties van 'komiek' DieudonnéBeeld afp

2013 is een beladen jaar geweest op het gebied van diversiteit. Na een schoorvoetend begin werd dit jaar toch een heuse nationale herdenking van 150 jaar afschaffing van de Nederlandse slavernij. Het kon nu in elk geval niemand meer ontgaan zijn dat in elk geval dit onderdeel van het multicultureel misnoegen toch letterlijk op het conto van de trotse Hollandse en Zeeuwse zeehelden geschreven kon worden. Die verfoeide zwarte amokmakers uit de Zwarte Pietenstorm die luttele maanden later verbetener dan ooit zou oplaaien, hadden zonder hen letterlijk niet eens bestaan. Het slavernijverleden werd er te pas en te onpas dankbaar bijgesleurd om de grofste grappen en grollen te maken. Het dieptepunt vond ik de sketch in het programma van Daphne Bunskoek. Pervers.

Het werd andermaal duidelijk: sociale media maken de drempel tot het allerlompste, asociale ik kleiner dan ooit. Toch was er ook goed nieuws: Er is meer gediscussieerd over racisme en seksisme dan ooit. En ook over grofheid op sociale media, hoewel het niet echt hielp. Mogelijk stort de psychofarmacologie zich in 2014 op het ontwikkelen van een pilletje tegen Gilles de la twitterette. Bij zo'n volksziekte valt immers veel winst te maken.

Virtueel aanranden
Asha ten Broeke ontmoette voor haar beklemmende reportage in Vrij Nederland een van haar virtuele aanranders. De man heeft twee passies: virtueel vernederen en zwerfpoes Willem. Misschien voelt hij zich in het nieuwe jaar veel lekkerder als hij zich voorneemt vooral kattenfilmpjes te kijken, in plaats van zich te laten opfokken op GeenStijl. Begrijp me niet verkeerd, ik lees GeenStijl graag en de snoeiharde, foute humor doet ook mij soms besmuikt in de lach schieten. Het is vaak op het randje en haalt zo juist de angel uit een discussie. Veel reaguurders zeggen bovendien zinnige dingen. Maar vaak genoeg gaat men ook over het randje. En dat leidt alleen maar tot schelden en vernederen.

Het moge duidelijk zijn: kosmopolitisme, multiculturalisme, feminisme, en een beetje lief zijn in het algemeen hadden in 2013 bepaald de wind niet mee.

Van de veelbelovende kop 'Personeelsmanager ziet minder door witte bril' boven een artikel in de Volkskrant van 27 december veerde mijn hart even hoopvol op. Het bleek optimistische dyslexie; de pessimistische interpretatie was van toepassing. Intussen is de werkloosheid onder jonge allochtonen alarmerend hoog, ook als gevolg van discriminatie. Een voedingsbodem voor diepe frustratie en alle ellende die daar weer uit voortkomt.

Holocaustgrappen
Maar virulent racisme en vooral antisemitisme komt ook uit multiculturele hoek. In maart dit jaar schokten een aantal jongeren, of kinderen misschien nog wel, het land door hun walgelijke uitspraken.

Een aantal weken geleden ontstond ophef over 'vermeende' holocaustgrappen. Dat stadium is Frankrijk dankzij komiek Dieudonné voorbij. Nu voetballer Anelka op het veld een 'quenelle' maakte, zal dit waarschijnlijk ook internationaal een nieuwe hype worden.

Misselijkmakend. De quenelle, zijn 'anti-establishment' gebaar, maar ook het gebaar 'waarmee hij de draak steekt(?) met het eeuwige gezeur over antisemitisme', wordt door zijn fans overal gemaakt. Op Facebook posten ze quenelles, bij synagoges, bij het Anne Frank Huis. Onder het 'Arbeit macht frei' bord. Wat moet doorgaan voor humor is meer dan ooit obsceen. Het heiligste moet ontheiligd, het diepste historische leed moet belachelijk gemaakt worden.

Black, blanc, beurre
Dieudonné is geen marginale act. Ooit de populairste zwarte komiek van Frankrijk. Hij begon zijn act samen met zijn Marokkaans-Joodse jeugdvriend Elie Semoun. Dieudonné et Elie werd een geliefd komisch duo. Met het succes kwam rivaliteit, hoewel dat Dieudonné's virulente antisemitisme van de laatste jaren slechts deels verklaart. De filmpjes van zijn laatste megashow roepen walging op. Zijn jonge, multiculturele publiek dat uit zijn dak gaat bij de hit 'Shoananas'. Black, blanc, beurre. Iedereen doet de quenelle alsof het de macarena is. Een blonde jongen maakt uitgelaten lachend de hitlergroet. Dat is misschien niet de bedoeling, quenelle is satire. Dieudonné kan zich altijd achter zijn act van grijnzende nar verschuilen. Je weet ook niet of hij het serieus bedoelt. Uitgerekend Woody Allen nam het voor hem op. Die gelooft heilig dat het allemaal satire is.

Het is altijd de vraag of er een punt komt waarop hoon, spot en vernedering omslaan in fysiek geweld. Dat punt hoeft nooit te komen, och, schelden doet geen zeer. Ik denk dat waakzaamheid geboden is.

Harriet Duurvoort is publicist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden