Moeten atheïsten zich van Craig Hicks distantiëren?

In Chapel Hill, North Carolina, zijn deze week drie moslims doodgeschoten door een fanatieke atheïst genaamd Craig Hicks. Er was in Amerika best veel aandacht voor deze zaak, maar op sociale media - zelfs in Nederland - vroeg men zich af: wat als de slachtoffers blank waren geweest en de moordenaar islamitisch? Dan zou de wereld toch op zijn kop hebben gestaan? Kijk maar naar Charlie Hebdo, was dat zoveel erger? Zijn moslimlevens soms minder waard?

Op het eerste gezicht lijkt die verontwaardiging misschien redelijk, maar de vergelijking gaat mank op een nogal fundamenteel punt: dit was geen terreurdaad. Sterker nog, de slachtoffers waren Hicks' buren en volgens de politie ging de ruzie om een parkeerplaats. Hicks stond bekend als de bullebak van de buurt, droeg altijd een pistool en is zonder enige twijfel een onvoorstelbare klootzak, maar er is geen enkel bewijs dat zijn actie ideologisch geïnspireerd was.

Of is dat te makkelijk?

Een van de slachtoffers zou tegen haar vader hebben gezegd dat Hicks haar haatte 'vanwege wie we zijn en hoe we eruitzien'. Hij ging ook vaak tegen niet-moslims tekeer, maar hij koos er dus wel voor juist deze mensen te vermoorden. Het heeft weinig zin om concrete uitspraken te doen over deze zaak zolang er niet meer bekend is over het motief van Hicks, maar gezien de massale gretigheid waarmee de moord nu in de schoenen van 'het atheïsme' wordt geschoven, kan ik het toch niet laten.

Laten we dus even aannemen dat atheïsme wel degelijk een belangrijke rol heeft gespeeld. Is dat voldoende reden om, zoals nu gebeurt, van andere atheïsten te vragen zich van Craig Hicks te distantiëren?

Het probleem met zo'n verzoek is de suggestie dat atheïsme een geloof is, met een centrale leer die alle atheïsten erkennen. Terwijl het enige wat atheïsten bindt, de opvatting is dat er geen god bestaat - en dat is net zomin een geloof als dat 'niet-hockey' een sport is. Dat voelt misschien oneerlijk, als een trucje waarmee atheïsten zich ontslaan van de plicht om na te denken over de gevolgen van hun woorden, maar zo is het niet. Natuurlijk hebben woorden gevolgen en natuurlijk zijn er slechte atheïsten. Alleen is de essentie van het atheïsme nu juist dat er geen verbindende teksten bestaan waarop die zich kunnen beroepen.

Nou ja, vooruit. Om nog even advocaat van de gelovige te spelen: er zijn boeken die door veel atheïsten worden gelezen en die dus invloedrijk zijn. Het werk van Richard Dawkins bijvoorbeeld, of dat van Christopher Hitchens. Die laatste was pro-Irak-oorlog, daar neem ik bij dezen afstand van, maar geen van deze antiprofeten schrijft ergens dat mensen vanwege hun geloof moeten worden gestraft of gedood. En als blijkt dat Craig Hicks toch zo'n militant-atheïstische passage heeft gevonden? Dan zal ik, als atheïst, de auteur vervloeken om zijn achterlijke ideeën en het betreffende boek in de fik te steken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.