ColumnPeter de Waard

Moet Nederland zelf antibiotica en ibuprofen gaan maken?

Philips-topman Frans van Houten vroeg zich vorige week af of het concern direct een fabriek voor beademingsapparatuur in elk land moet gaan bouwen. Nu is die productie geconcentreerd in de VS, waar Trump dreigt beslag te laten leggen op de apparaten on der het motto America First.

Ook in de farmacie is deze vraag in deze crisis ineens nijpend geworden: moet Nederland zelfvoorzienend zijn voor antibiotica, paracetamol en ibuprofin die nu vrijwel alleen in Azië worden gemaakt?

Ondoenlijk natuurlijk. Bedrijven kunnen moeilijk in 200 landen in de wereld fabrieken voor hetzelfde product openen. Als ze daartoe gedwongen worden, zou de productie zeer inefficiënt worden en dus heel duur. Als de samenleving betaalbare medicijnen en medische apparatuur eist moet de productie plaatsvinden op de beste locatie tegen de laagst mogelijke kosten. En daarbij moet ook knowhow meetellen.

Maar als elk land barrières gaat opwerpen om de eigen bevolking te beschermen, zullen landen zich gedwongen voelen toch zelf medicijnen te produceren en de werkzame ingrediënten veilig te stellen.

In de mondialiseringsgolf van de afgelopen decennia, zo wordt nu pijnlijk duidelijk, heeft de medicijnenproductie zich verplaatst naar lagelonenlanden. Doel was de zorg toegankelijk te houden door kostenbeperking.

De prijs van een antibioticakuur is bepaald op 2,50 euro. ‘Dat is minder dan een pakje kauwgum. Dat lukt alleen als je dat ver van huis laat produceren en met een container naar Rotterdam laat verschepen’, zei voorzitter Jean Hermans van de Bogin – de club van generieke medicijnproducenten – vorige week in de Volkskrant.

Maar als landen als China of India in een lockdown raken stagneert de aanvoer. En als er dan ook nog exportverbonden worden afgekondigd – India heeft dat al voor 26 medicijnen gedaan – kunnen er tekorten ontstaan. Nu blijkt dat nog niet, omdat de aanvoerlijn van de productie van de werkzame bestanddelen in een regio in China, via het draaien van de eigenlijke pillen in India tot het afleveren in een Nederlandse apotheek zes maanden kan duren. Als de keten in het begin wordt verstoord, is dat hier veel later merkbaar.

Voor medicijnen waar de vraag naar is geëscaleerd, zoals het op de ic’s gebruikte propofol, zijn nu al tekorten. ‘De tranen staan in mijn ogen als ik hoor wat er nu op de ic’s in ziekenhuizen gebeurt’, aldus de hoofdapotheker van Erasmus MC.

Nederland kan nooit op eigen houtje een land als India dwingen voorraden ter beschikking te stellen. In zo’n spel winnen alleen de machtigen. Op Europese schaal kan niet alleen een vuist worden gemaakt, maar kunnen ook strategische voorraden worden aangelegd, en kan gekeken worden of dit continent voor essentiële medicijnen zelf reservecapaciteit moet hebben.

Pandemieën maken de noodzaak van Europese samenwerking meer dan ooit duidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden