Moet Europa de Hongaarse leider Orbán excommuniceren?

Ander commentaar: EU en Orbán

De bevindingen van een commissie van het Europees Parlement over de Hongaarse president Orbán werpen de vraag op: past diens ‘niet-liberale democratie’ nog wel bij de waarden van de EU?

Foto afp

In een hoofdredactioneel commentaar stelt de krant dat Orbáns Fidesz-partij niet thuishoort in de christen-democratische EVP-fractie van het Europees Parlement:

‘De Unie kan zich niet laten gijzelen door de sterke-mannen-politiek á la Orbán. Behalve de juridische en financiële machtsmiddelen die de Europese Commissie kan hanteren om eenheid te bewerkstelligen, is er de politieke lijn. In de Europese Raad, waar actie geboden is van regeringsleiders als Angela Merkel en de Nederlandse premier Mark Rutte (VVD). Maar ook in het Europees Parlement. (...) Met het naderen van de verkiezingen voor het Europees Parlement komt het moment dichterbij dat Merkels CDU en bijvoorbeeld het CDA van Sybrand Buma de eigen geloofwaardigheid serieus moeten nemen.’

Silke Mülherr in de Duitse krant heeft nog de somberste visie: Orbán wordt hét grote probleem van Europa:

‘Zijn overwinning geeft hem de wind in de rug om de Hongaarse ‘leidersdemocratie’ Europa-breed te exporteren. En hij heeft ijverige leerlingen, zoals in Polen en de andere Visegrad-landen is gebleken. Polen is al hard op weg Hongaarse paden te bewandelen. Met een door de verkiezingsoverwinning in Hongarije gesterkt oostblok dreigt voor de EU het lot van de VN. Als te veel landen bijeenkomen die niet door een gedeeld waardensysteem worden verbonden, dan verdampt samenwerking tot een discussieclubje. Je zou ook zover kunnen gaan om te zeggen: Viktor Orbán maakt zich op om de doodgraver van de EU te worden. Arm Hongarije! Arm Europa! Het wordt door een kleinzielige geest en val gebracht.’

In de Zwitserse krant maakt Bernhard Odehnal zich veel minder zorgen:

‘Hongarije is en blijft een uitzonderingsgeval, met zijn nationale trots en het collectief gevoel anders te zijn, maar door de wereld te worden miskend. Orbán verstaat de kunst dit klavier van gevoelens te bespelen. De Europese volkspartijen hebben Orbán met zijn overwinning gefeliciteerd, maar het is onwaarschijnlijk dat ze hem volgen. Ze ontberen de meerderheden en de kadaverdiscipline in hun partijen. Bovendien is Orbáns succesmodel van buitenaf gefinancierd: zonder kredieten uit Rusland en China en miljardensubsidies uit Brussel was het snel gedaan met zijn ‘niet-liberale democratie’.

In de Britse krant schrijft Adam LeBor dat Europa nu niet meer om de kwestie van nationale identiteiten heen kan:

‘Hongarije stelt zo langzamerhand de agenda op voor het sleuteldebat over de toekomst van Europa: de kwestie van de nationale identiteit. (...) De Hongaarse liberalen en hun medestanders in West-Europa zijn er niet in geslaagd een eigen modern patriottisme te ontwerpen, ze hebben zorgen over verlies van nationale identiteit in een globaliserende wereld veronachtzaamd en zelfs de noodzaak om de grenzen te bewaken in tijden van terrorisme ter discussie gesteld. In Boedapest heeft dat ertoe geleid dat grote delen van de kiezers naar de populisten zijn overgelopen. Orbáns overwinning wordt toegejuicht door Geert Wilders en Marine Le Pen.

‘Voorbij de Brexit en migratie, kan een Kulturkampf over nationale identiteit de grootste bedreiging worden voor de toekomstige eenheid en stabiliteit van de EU.’

Columnist en Harvard-politicoloog Yascha Mounk is op de opiniesite kritisch over de houding van Europa.

‘De Europese politieke klasse heeft tot dusver op Orbáns herverkiezing gereageerd met een mengeling van onverschilligheid en gelatenheid. Toppolitici hebben Orbán gefeliciteerd met zijn overwinning. De Duitse minister Horst Seehofer heeft zelfs zijn ‘blijdschap’ uitgesproken en andere landen ‘minachting’ ten opzichte van Orbán verweten.

‘Terwijl Hongarije vandaag de dag nooit aan de criteria om lid te worden van de Europese Unie zou voldoen, wordt er geen serieuze poging ondernomen om het land als lid te schorsen of om de royale betalingen vanuit Brussel naar Boedapest te beperken. Het schandaligst is dat Orbáns Fidesz-partij in het Europees Parlement gelieerd blijft aan gevestigde centrum-rechtse partijen als de Christen Democratische Unie van Angela Merkel.

‘De prijs die Europese democratieën zullen betalen als ze blijven toekijken hoe een land in het hart van hun continent afglijdt naar een dictatuur is immens. Orbáns virulente antisemitisme krijgt al ijverige navolgers in West-Europa. Lang geprezen als een club van democratische waarden die kon dienen als een voorbeeld voor andere regio’s in de wereld, zal het voortzetten van Hongarijes lidmaatschap de EU veranderen in een vastgeroest handelsblok.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.