Mondiale tijdzone Zomer- en wintertijd

Moet de klok weer achteruit? Op naar één wereldtijd

Het verzetten van de klok verstoort ons bioritme. Publicist Adriaan Slooff pleit voor één mondiale tijdzone, dat brengt ook nog eens economische voordelen met zich mee.

Een gedeeltelijke weergave van de kunstinstallatie 'Zeitfeld' met 24 stationsklokken van de Duitse kunstenaar Klaus Rinkes in Düsseldorf. Beeld EPA

Komend weekend moeten we de klok weer een uur terugzetten. Nederland en de andere EU-landen weten nog niet of vanaf 2020 definitief de wintertijd of zomertijd gaat gelden. Intussen heeft Rusland sinds 2014 definitief gekozen voor de wintertijd en Turkije sinds 2016 voor de zomertijd. Maar in een globaliserende wereld is een globaliserende tijd natuurlijk veel logischer: één wereldtijd voor alle landen.

De wereld telt nu 24 tijdzones. En nog eens 15 deeltijdzones, omdat sommige landen een tijdzone met een afwijking van 15 of 30 minuten hebben. Enkele landen en continenten hebben zelfs meerdere tijdzones: Rusland elf, Noord-Amerika zes, Afrika vier en Europa drie. Nederland had tot 1940 een eigen tijd, de Amsterdamse Tijd, die weer 20 minuten afweek van de Greenwichtijd.

Sinds 1972 bestaat de gecoördineerde wereldtijd, de Universal Co­ordinated Time (UTC), een standaardtijd op basis van de nulmeridiaan van Greenwich. Deze UTC-tijd wordt toegepast in de scheep- en luchtvaart, in weerrapporten, in getijdentabellen, bij de Nasa en op internet. En ook door wereldomroepen bij het publiceren van hun programmagegevens.

Daglicht

Bepalend voor ons levensritme zijn niet de wijzers van de klok, maar wanneer de zon opkomt en ondergaat. Dat de lengte van het daglicht per seizoen verschilt, doet hier weinig aan af. Het hele jaar staan we op als het licht wordt en gaan we naar bed als het donker wordt. En dat in de winter de zon later opkomt en vroeger ondergaat dan in de zomer, verwart ons niet. We bewegen met de seizoenen mee. Welk tijdstip de klok op enig moment aanwijst is handig, maar niet doorslaggevend voor ons ritmegevoel.

De invoering van één wereldtijd zal even wennen zijn, als de klok ineens een heel andere tijd aanwijst. Dat het als we ’s ochtends opstaan bijvoorbeeld 15 uur is, afhankelijk van het land waarin je woont. Maar je horloge steeds verzetten is ook onhandig.

Eerder hebben we de grote verscheidenheid van maten en gewichten na 1800 gestandaardiseerd. Wereldwijd geldt nu het metrieke stelsel met de meter als lengte-eenheid en het kilogram als gewichtseenheid. En de temperatuur op aarde meten we ook bijna overal in Celsius en niet meer in Fahrenheit.

Economische voordelen

Ook economisch biedt één mondiale tijdzone voordelen: geen wisselende kantoortijden meer en telefonisch overleggen gaat stukken makkelijker. Zoals één Europese munt, de euro, het leven ook heeft vergemakkelijkt. En aan de euro zijn wij inmiddels gewend geraakt.

Als vanaf volgend jaar in de EU verschillende tijden gaan gelden, wordt het er niet makkelijker en overzichtelijker op. Een eerste stap naar een universele wereldtijd zou dus één Europese tijd kunnen zijn.

Juist het verzetten van de klok verstoort ons bioritme. Geldt eenmaal één vaste tijd, dan wennen we er snel aan. Zoals Nederland sinds 1940 de Midden-Europese Tijd heeft en niet meer de Amsterdamse Tijd. Als maten en gewichten wereldwijd eensluidend zijn en de klok slechts een meetinstrument is, dan staat de invoering van één wereldtijd weinig in de weg.

VERSLAGGEVERS, COLUMNISTEN EN DE WETENSCHAP OVER ZOMER- EN WINTERTIJD

Waarom stond de zomertijd eigenlijk op de agenda van de Europese Unie? EU-correspondent Marc Peeperkorn beantwoordt deze en nog acht vragen.

Aaf Brandt Corstius vraagt zich in haar column af ‘welke zot’ ooit winter- en zomertijd bedacht heeft, volgens haar een Europese denkfout.

Verslaggever Toine Heijmans schreef in zijn verslaggeverscolumn in 2017 over Anouk, die al 15 jaar strijdt om te stoppen met de zomertijd.

Al in 2013 zette economieredacteur Peter de Waard juist vijf argumenten op een rij tegen de wintertijd: ‘Alleen de gedachte aan de wintertijd maakt een deel van de bevolking al mistroostig of zelfs depressief.’

En wat zegt de wetenschap eigenlijk? Wetenschapsredacteur Ianthe Sahadat verzamelt de belangrijkste argumenten voor welke tijd het beste is voor de mens, energie, planten en dieren en het verkeer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden