Columnheleen mees

Moet de bitcoin in de ban?

null Beeld

Drie weken geleden riep de directeur van het Centraal Planbureau, Pieter Hasekamp, het kabinet op de bitcoin in de ban te doen. Zowel de productie, de handel als het bezit van bitcoins zouden moeten worden verboden omdat voorzichtige regulering cryptovaluta zou legitimeren als bonafide financieel product, aldus Hasekamp.

Hasekamp is in goed gezelschap. De Chinese autoriteiten hebben de afgelopen weken het delven van en de handel in bitcoins verboden en pleitbezorgers van bitcoin van Weibo (China’s Twitter) verbannen. Volgens de Bank of International Settlements (BIS) is bitcoin geen geld, maar dient louter voor speculatie en de facilitering van financiële misdrijven, zoals witwassen en ransomware-aanvallen waarbij losgeld in bitcoins moet worden betaald.

De Amerikaanse minister van Financiën Janet Yellen waarschuwde bitcoin-­beleggers afgelopen februari, toen de bitcoinkoers nog boven de 53 duizend dollar lag, al voor koersverliezen. Yellen ziet voor de cryptomunt geen rol als betaalmiddel weggelegd omdat transacties in bitcoin extreem inefficiënt zijn en een onthutsende hoeveelheid energie verbruiken.

De elektriciteit die jaarlijks wordt gebruikt voor het delven van bitcoins is verantwoordelijk voor evenveel CO2-uitstoot als Nieuw-Zeeland. Bovendien verergert het mijnen van bitcoins het acute tekort aan chips doordat voor het mijnen complexe wiskundige vergelijkingen moeten wordenopgelost waarvoor krachtige computers nodig zijn. Diverse supercomputers zijn gehackt zodat de computerkracht gebruikt kon worden om bitcoins te creëren.

Tegenover de bitcoinsceptici staat een legertje bitcoingelovigen dat ervan overtuigd is dat de koers van de bitcoin nog dit jaar zal verdrievoudigen tot 100 duizend dollar. Elke koersdaling verwelkomen zij als een kans nóg meer bitcoins te kopen; in elke suggestie van regulering zien ze het bewijs van de onvermijdelijkheid van de digitale munt. Bitcoingelovigen ontgaat de ironie van El Salvador, een land dat in de greep is van de georganiseerde misdaad en als eerste de bitcoin als officieel betaalmiddel heeft ingevoerd.

Gillian Tett schreef afgelopen weekend in de Financial Times dat de grote koersschommelingen van de bitcoin kunnen worden verklaard door een ‘botsing tussen het plein en de toren’. De beeldspraak komt vande historicus Niall Ferguson. De toren staat voor hiërarchische structuren die de samenleving controleren. Het plein voor horizontale netwerken. Die waren vroeger vooral face to face, maar dankzij de digitalisering kan het plein nu veel grotere vormen aannemen.

De markt voor cryptovaluta, die inmiddels een waarde vertegenwoordigt van 1.500 miljard dollar, is een goed voorbeeld van zo’n plein. Bitcoin werkt peer to peer zonder toezicht van een centrale bank. Elon Musk kan weliswaar met een achteloze tweet de koers van bitcoin flink doen stijgen, maar dat komt doordat de bitcoingelovigen in hem de messias zien, niet ondat hij daadwerkelijk macht over de bitcoin kan uitoefenen.

China, de BIS, en Yellen zijn de torens. Zij kunnen de speculatieve bubbel op de markt voor cryptovaluta doorprikken met regelgeving en strikte handhaving. Maar bitcoin is niet de enige markt die zich kenmerkt door een speculatieve bubbel. Als de handel in bitcoin wordt verboden, zullen elders nieuwe speculatieve bubbels ontstaan. Dat gebeurde onlangs met de Amerikaanse bioscoopketen AMC, waarvan het aandeel in een mum van tijd twintig keer zoveel waard werd.

Financiële markten zijn zo vatbaar voor speculatieve bubbels doordat te veel geld in te weinig handen terechtkomt. De beste manier om speculatieve bubbels te voorkomen, is ervoor te zorgen dat geld voortaan terechtkomt bij mensen die het nodig hebben om van te leven en het niet oppotten. Daarvoor moet flink meer belasting worden geheven, niet alleen van multinationals, ook van Big Tech-miljardairs en mensen als Mike Bloomberg en George Soros, die de afgelopen jaren erin slaagden geen cent belasting af te dragen hoewel hun vermogen verveelvoudigde.

De People’s Bank of China verbood vorige week banken in China nog langer de handel, clearing en afwikkeling van transacties in cryptovaluta te steunen. De digitale valuta worden gebruikt om geld uit China weg te sluizen en dat is verboden. Volgens de BIS worden cryptovaluta uitsluitend gebruikt voor speculatie en het faciliteren van misdaad. Vooral dat laatste kan een argument zijn voor een verbod. Vrijheid van godsdienst is een groot goed, maar het mag niet dienen als dekmantel voor de georganiseerde misdaad.

Heleen Mees is econoom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden