Taalgebruik Moeilijk, maar mooi

Moeilijk, maar mooi: ‘Beaat’

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? ‘Een beaat bewonderaar van Hitler.’

Het stond in de Vlaamse krant De Morgen, in een column van Hilde van Mieghem: ‘Beaat stonden de garagist en zijn secretaresse toe te kijken, immobiel. ‘Bel godverdomme een dierenarts’, riep ik zo hard ik kon.’

Het gaat even niet om de vloek, niet om het fijne ‘immobiel’, noch om de dierenarts, maar om het beginwoord: beaat. Oftewel: ‘verheerlijkt’, ‘gelukzalig’, zoals de woordenboeken zeggen.

Het is weer eens komen aanwaaien via Frankrijk uit het Latijn. ‘Beatus’ betekent ‘gelukkig’ of in kerkelijker verband ‘gezegend’ of ‘zalig’. Zoals wel meer fraaie woorden – ‘nefast’ is er ook zo een, waarover een andere keer – is ‘beaat’ in Vlaanderen nog volop in gebruik, maar ten noorden van Essen, Wuustwezel en Arendonk leidt het al jaren een slapend bestaan.

Het stond eens in deze krant in een bespreking van literair tijdschrift Tirade. Daarin had Reve-biograaf Nop Maas een pikant terzijde geplaatst bij een biografie over Lodewijk van Deyssel, door Harry G. M. Prick. ‘De grote man van de Tachtigers blijkt op zijn oude dag een beaat bewonderaar van Hitler.’

Nu klinkt ‘een beaat bewonderaar’ misschien een beetje dubbelop, maar het kan soms (best vaak, valt op bij lezing van oudere stukken) een wat ironische betekenis hebben van ‘kritiekloos’ of ‘dom bewonderend’. Dat terzijde.

Het gaat er hier om dat het woord ‘beaat’ al weer bijna tien jaar geleden voor het laatst in de Volkskrant stond - op 8 januari 2010 om precies te zijn – sindsdien is er nimmer meer van vernomen in de kolommen. Daarom een opsporingsbericht: woord vermist. 

De taalpolitie vraagt uw aandacht voor het volgende. Wie heeft op of omstreeks januari 2010 het woord ‘beaat’ aangetroffen, en wie kan informatie verschaffen over de huidige verblijfplaats in de taal? Liefhebbers worden opgeroepen het woord uit z’n schuilplaats te bevrijden en nieuw leven in te blazen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden