Column Aleid Truijens

Misschien wordt na het ontslag van 'oom' Teddy nu eindelijk eens dat ellendige celibaat opgeheven

Hij was een oomzeggertje, de 11-jarige James uit New Jersey. Het was, rond 1970, heel gewoon dat kinderen vrienden van hun ouders oom of tante noemden. En deze oom Teddy was een bijzondere huisvriend: hij was priester, hij had James zelf gedoopt. Ongewoon was dat oom op een zeker moment zijn broek liet zakken en het kind dwong hetzelfde te doen. Thuis durfde James niks te vertellen; niemand zou hem geloven, de huisvriend was heilig. Volwassen slachtoffers kunnen aangifte doen, kinderen niet.

In de loop van twintig jaar, waarin de ster van Theodore McCarrick rees – hij werd bisschop, daarna aartsbisschop – werd het seksuele geweld steeds grover. James vertelde een andere geestelijke wat hem overkwam. Die raadde hem aan zijn geheim mee te nemen in zijn graf. Pas toen James 31 was stopte het.

McCarrick schopte het tot kardinaal. In 2002, toen seksschandalen in de katholieke kerk naar buiten kwamen, was hij een van de ijverige opstellers van het Charter for the Protection of Young People. Er is een foto van James en zijn ‘oom’, allebei in zwembroek. De priester slaat zijn arm beschermend om het jongenslijf.

Sinds zaterdag is de 88-jarige McCarrick niet langer kardinaal. Paus Franciscus heeft hem ontslag verleend. De paus maant hem om in afzondering te bidden en boete te doen. Eerder had de Amerikaanse kerk gemeld aanklachten ‘overtuigend en gegrond’ te achten. The New York Times deed grondig onderzoek en beschikt over bewijsmateriaal. Nadat bekend was geworden dat McCarrick zich had vergrepen aan een 16-jarige misdienaar, meldden zich meerdere slachtoffers, onder wie James en enkele oud-seminariestudenten. McCarricks misbruik was in de kerkelijke top allang bekend; de pauselijke nuntius in Washington en paus Benedictus XVI zouden ervan hebben geweten. Ook is er zwijggeld aan jongens betaald.

Op veel foto’s kijkt Theodore guitig, één wenkbrauw ironisch opgetrokken; een man die van een geintje houdt, joviale vriend van pausen en staatshoofden. Op andere foto’s is hij een vrome kwezel met mummelende lippen. ‘Een roomse gluipkop’ zou Gerard Reve hebben gezegd. Om de misbruikverhalen hangt toch al een reviaanse sfeer van ‘Jongens & Zeilen’. Ze spelen zich af in botenhuizen en vakantiekampen. De jongens moesten een korte broek en matrozentrui aantrekken alvorens zich in de priesterlijke slaapkamer te vervoegen. Minder grappig zijn de verhalen over de levens van de jongens daarna: schaamte, drank, drugs en mislukte relaties.

De zaak voert mij terug naar mijn eigen katholieke jeugd in de jaren zeventig. Ik ben nooit lastiggevallen, maar alle jongens van school, sportclubs en de padvinderij wisten waarom die ene pater altijd rondhing in de kleedkamers, bij schoolkampen in de jongenstent sliep, tijdens proefwerken de jongensnekjes kneedde en bijles gaf op zijn eigen kamer. Thuis aan tafel kwamen we niet meer bij van de verhalen en imitaties. Mijn ouders lachten hartelijk mee. Ieder gezin kende wel een ‘oom’ die alleen al omdat hij ongetrouwd was een beetje zielig werd gevonden, maar ook argwanend in de gaten werd gehouden. Mijn ouders vertrouwden er naïef op dat de sterke sociale controle ontsporingen zou voorkomen.

Hopelijk is het ergens goed voor, deze modderpokerij. Het is hoe dan ook een historisch moment: de eerste keer dat een misbruikende kardinaal geen kardinaal meer mag zijn. Misschien durven kinderen voortaan eerder hun mond open te doen. Misschien wordt nu eindelijk eens dat ellendige celibaat opgeheven en kunnen geestelijken openlijk voor hun homo- of heteroseksualiteit uitkomen. Vrouwen toelaten tot het ambt, dat zou ook weleens kunnen helpen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.