Opinie The Big Picture

Misschien scheppen wij mediaduiders een kunstmatige, hyberbolische werkelijkheid

Rob Vreeken en Arie Elshout becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws.

Gerald Roethof, de advocaat van Jos B., die wordt verdacht van de moord op Nicky Verstappen, wordt belaagd door de media. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Wat moet ik nou in de laatste Big Picture van het jaar? Terugblikken? Liever niet. Vooruitblikken dan? Ik kijk wel uit. Hoewel analyseren mijn tweede natuur is, heeft bij mij het duidingsvermoeidheidssyndroom (DVS) toegeslagen.

Wat moet ik nou vinden van 2018? Het was zo’n beetje hetzelfde gezeur en gedoe als in 2017, alleen met dit verschil dat het aantal Zwarte Piet-essays in de krant zich per jaar sterker vermenigvuldigt dan de bevolking van Afrika. En wat moet ik met Trump? Elke dag is er een nieuwe aflevering uit zijn schandkroniek. Er waren in zijn geval weer veel misstanden, relletjes en vervolgde advocaten. Het is nauwelijks meer uit elkaar te houden, maar dat was het jaar daarvoor ook al zo. Toch leven we nog en gaat eigenlijk alles gewoon zijn gangetje.

2018: het jaar dat zonder grote schokken en verrassingen verliep. Zelfs de meeste beroemdheden die ons ontvielen, waren daar gezien hun leeftijd min of meer aan toe. De motor draait stationair. Toch verkeerden nieuwe en oude media in een welhaast permanente staat van opwinding. Hoe zit dat?

Elke ochtend komen de redacties van omroepen, kranten en talkshows bijeen voor hun nieuwsvergaderingen, bedenken columnisten waar ze nu weer over moeten gaan schrijven, staan journalistenpanels in de startblokken en gaan de eerste tweets eruit. Iedereen buigt zich over veelal dezelfde onderwerpen, iedereen stelt dezelfde slimme vragen, iedereen maakt dezelfde analyses, iedereen is aan het duiden. Dat gebeurt met veel vakkundigheid. Je hebt altijd het gevoel dat er allemaal belangwekkende dingen spelen. Maar in mijn eindejaarsblues slaat de twijfel toe bij mij.

Ik luister tijdens lange autoritten graag naar Radio 1, maar nu zit ik aan mijn taks en zet ik een muziekzender op. Met televisie hetzelfde: ik zap weg als het zoveelste programma over een vermeend maatschappelijk vraagstuk zich aandient. In de krant sla ik de pagina door als daar weer een verhaal staat over iemand die ergens het slachtoffer van is. Even niet. Mijn absorptievermogen is kennelijk gelimiteerd, maar het is niet alleen dat.

Het is fundamenteler, het is ook twijfel aan de relevantie van veel wat er op een dag zo aan je oog en oor voorbijtrekt. Zenduren, sites, pagina’s en columns moeten worden gevuld. Het is een constante speurtocht naar onderwerpen. Die worden aan alle kanten tegen het licht gehouden om het probleem – het is altijd een probleem - zo scherp mogelijk te kunnen neerzetten. Want niemand wil een suf product afleveren. Daarbij worden dingen al gauw groter gemaakt, niet kleiner. Dat leidt dan weer geregeld tot heftige debatten, waarbij de duiders - journalisten, columnisten, deskundigen en twitteraars – elkaars duidingen gaan aanvallen.

Ik heb het weer het hele jaar gevolgd, maakte mijn eigen analyses, vormde mijn meningen en had mijn ergernissen. Maar zodra ik uit mijn mediakoker stap, merk ik niet zelden dat mensen daarbuiten vaak nauwelijks aanslaan op onderwerpen uit het zogenaamde maatschappelijk debat die ik aansneed. Trump, de keus tussen wit en blank, identiteitskwesties – men weet ervan maar velen zijn er helemaal niet mee bezig.

Misschien kennen wij die zich in de media manifesteren als duiders van alles en nog wat, sommige kwesties meer gewicht toe dan gerechtvaardigd is. Scheppen wij een kunstmatige, hyberbolische werkelijkheid. Zijn wij zo op een incestueuze manier met onszelf en elkaar bezig dat we niet meer beseffen dat de wereld buiten minder zwaar aan bepaalde kwesties tilt dan wij denken.

Mijn DVS doet zich vooral voelen bij media-discussies over sociaal-culturele kwesties. Aandacht voor ras en geslacht oké, maar voortdurend alles door die bril bekijken, hou op. Maar goed, de komende dagen hebben we de Top 2000, daarna met frisse moed het nieuwe jaar in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden