Column The New York Times

Misschien is Trump wel het meesterbrein dat hij claimt te zijn

Trump heeft hoe dan ook een zege behaald. Beeld Getty Images

Misschien is Donald Trump niet alleen maar een ordinaire oplichter die met veel mazzel het Witte Huis heeft bereikt. Of een tweederangs demagoog met een ratachtige intuïtie voor het oproepen van onderbuikgevoelens bij zijn aanhangers en voorspelbare reflexen bij zijn vijanden.

Dankzij Robert Mueller weten we nu dat hij geen agent van de Russen is. Misschien is Trump zelfs wel het genie dat hij claimt te zijn.

Oké, dat geloof ik nu ook weer niet. Maar voortaan zou het verstandig zijn van al zijn verstokte critici in de nieuwsmedia, inclusief mijzelf, om dit als werkhypothese te nemen. Het alternatief is dat hij ons steeds weer voor gek zet, net als toen hij de Republikeinse nominatie won en daarna de verkiezingen, en ook nog eens kon bogen op jaren van flinke economische groei.

Dat moet de voornaamste les zijn van het enorme mediafiasco ‘Russiagate’.

Eerst maar eens wat dat fiasco niet is. Het is niet zo dat Mueller niets te onderzoeken had. Het is niet zo dat hij geen wandaden heeft ontdekt. Het is niet zo dat de president zich niet verdacht heeft gedragen, met als dieptepunt zijn vreselijke optreden in Helsinki. Het is niet zo dat hij niet heeft gelogen en misleid, met name over zijn zakelijke belangen in Rusland. Het is niet zo dat zijn campagneteam niet vol zat met mensen die, op zijn minst, zeer kwetsbaar waren voor Russische chantage. Het is niet zo dat het Kremlin zich niet actief probeerde te bemoeien met de verkiezingen, in de hoop dat Trump zou winnen.

Met alle respect voor de president en zijn kontlikkers – de mensen die bijna twee jaar lang Muellers integriteit in twijfel trokken, maar nu zijn conclusies als eindoordeel verwelkomen – de aard en omvang van Trumps banden met Rusland vroegen om een diepgaand onderzoek. Dat is verricht. Tenzij er nog enorme verschillen blijken te zijn tussen de samenvatting van Muellers rapport door de minister van Justitie en het rapport zelf, moeten we nu zeggen: zaak gesloten. Godzijdank is de president geen Russische marionet.

Wat was dan wel het fiasco? Ervan uitgaan dat de uitkomst van Muellers onderzoek bij voorbaat vaststond. Denken dat als je punten ziet, ze ook wel met elkaar verbonden zullen zijn. En er non-stop hijgerig verslag van te doen, alsof de dijk elk moment kon doorbreken. En tegengeluiden te bagatelliseren of te negeren.

In juli schreef ik over Muellers onderzoek: ‘Het slimste is om pal te staan voor de integriteit van het onderzoek en zo min mogelijk politiek kapitaal te investeren in het voorspellen van de uitkomst. Als Mueller dan een misdrijf onthult, is dat een cadeautje voor de tegenstanders van de president. Als hij niets vindt, wordt dat je dan ook niet ingewreven.’

In plaats daarvan zitten we nu met een zelfgeschapen mediaramp die noopt tot uitgebreide zelfkritiek voordat we ons in één adem door op de volgende verondersteld idiote actie van Trump storten. Stel nu even dat het vreemde gedrag van Trump inzake Rusland, met inbegrip van zijn onderdanigheid tegenover Poetin en zijn stelselmatige uitbarstingen tegen Mueller, al die tijd alleen maar diende om journalisten uit hun tent te lokken. In dat geval is dat uitstekend gelukt.

Er is een andere, eenvoudiger verklaring: Trump is nooit subtiel genoeg geweest om betrokken te zijn bij een of ander groots complot met Rusland. Dat zou te veel doortraptheid hebben gevergd.

Niks meesterbrein dus, eerder inspecteur Clouseau. Het verschil tussen verdacht en verward gedrag hangt vaak af van wie ernaar kijkt. Waar de een chaos ziet, ontwaart de ander patronen.

Jarenlang werd ik heen en weer geslingerd tussen deze twee interpretaties van de president: soms was ik verbijsterd door zijn incompetentie, dan weer verbaasd over zijn sluwheid. Trump zal heel veel van de wereld nooit begrijpen, maar wat hij wel weet, is dat succes vooral een kwestie is van gezien worden (ongeacht de resultaten); dat hoe meer je liegt, hoe minder mensen het opvalt; dat winnen een kwestie is van je eigen regels bepalen (en die waar nodig te veranderen); en dat hoewel hoop inspirerend kan zijn, woede bedwelmend is.

Hoe je het ook bekijkt, Trump heeft zojuist een grote zege behaald op zijn politieke vijanden. Of dat nou komt door genialiteit of mazzel, we kunnen hem maar beter niet voor een dwaas verslijten. Dit was eerder de week waarin we onze eigen dwaasheid moesten onderzoeken.

Dit is een ingekorte versie van Bret Stephens column in The New York Times. Vertaling: Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden