Opinie

'Mismatch komt ook in Nederland voor'

Een groot contrast tussen de Amerikaanse media die Trump afwijzen en zijn achterban. Hoe is dat hier? Is er een kloof tussen de opinie van de krant en die van de kiezer?

Studenten protesteren op het Malieveld in Den Haag tegen het nieuwe leenstelsel.Beeld anp

Maurice de Hond (opiniepeiler)

Deze mismatch komt in alle westerse democratieën voor. Nederlandse kranten vertegenwoordigen wél hun lezers maar zeker niet de hele bevolking. Dat heeft vooral te maken met het opleidingsniveau. Krantenlezers zijn over het algemeen hoog opgeleide en oudere mensen. Niet alleen hier, maar ook in de Verenigde Staten is dat zo. Trump-stemmers zullen niet zo snel The Washington Post of The New York Times lezen. Ik ben ervan overtuigd dat meer krantenlezers op Clinton stemmen.

In Nederland zien we hetzelfde gebeuren; PVV-stemmers scharen zich minder achter de opinie van de Volkskrant, maar eerder achter een krant als De Telegraaf. Of alle grote Nederlandse kranten misschien samen de publieke opinie van de kiezers vertegenwoordigen? Nee, dat denk ik niet. De kranten zijn namelijk minder belangrijk geworden in de nieuwsvoorziening. Toen de media, zo'n 50 jaar geleden, nog verzuild waren lag dat anders. De verschillende zuilen waren bij de kranten goed vertegenwoordigd.

Maurice de Hond.Beeld anp

Kranten schrijven over wat de kiezers interesseren. Anderzijds wordt hun opinie bepaald door wat zij lezen in de krant. Een vicieuze cirkel dus. Al is de wederzijdse beïnvloeding beperkt, omdat mensen steeds vaker de weg naar het internet vinden en de krant links laten liggen.'

Henri Beunders (hoogleraar ontwikkelingen in de publieke opinie)

'Wat de diverse media ergens van vinden is iets anders dan die 'publieke opinie'. Inzake Fortuyn, Wilders en Trump wordt duidelijk dat veel mensen vinden dat de 'oude media', zoals kranten, bevooroordeeld zijn over bepaalde onderwerpen, zoals globalisering, grenzen, armoede of Zwarte Piet.

Tot de dood van Pim Fortuyn in 2002 schaarden kranten zich duidelijk achter een politieke partij. Zij ­adviseerden hun lezers over hun stemgedrag. Na de ontzuiling zijn kranten minder spreekbuis, maar meer waakhond van partijen geworden. Zij verschoven vanuit links en rechts steeds meer naar het midden. Hierdoor ontstaat er automatisch een grotere afstand tussen lezer en de krant.

Henri Beunders.

Sociale media

Ook de sociale media spelen een steeds grotere rol in de publieke opinie. Ook al vinden veel burgers dat zij dankzij de sociale media gelijkwaardig zijn aan elke andere burger of expert, wordt er steeds meer geschreeuwd om aandacht.

Eigenlijk kun je je afvragen of dé publieke opinie wel bestaat. Over gevoelige onderwerpen zwijgen veel mensen namelijk liever.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden