Column Nieuw Venster

Minutieus lopen de extremen op Twitter elkaars tijdlijn af op zoek naar misstapjes

Loes Reijmer werpt in deze rubriek een blik op onlinecultuur.

Wat is er toch gebeurd met die filterbubbel waarover we een paar jaar geleden zoveel hoorden? Door algoritmen zouden we alleen nog maar bevestigd worden in onze denkbeelden en louter omringd zijn met gelijkgestemden, met meer polarisatie tot gevolg. Het werd in Randstedelijke kringen toen heel modieus om ‘uit je bubbel te treden’ en helemaal naar de provincie af te reizen om koffie te drinken met de verre neef van een vriendin die bij de laatste verkiezingen – oren dicht in de safe space – éven had overwogen om PVV te stemmen. Toch weer iets goeds gedaan voor de wereld.

De polarisatie lijkt inderdaad toegenomen, zeker online. Maar wat daarbij vooral opvalt tijdens het scrollen door Twitter is de mate waarin mensen bezig zijn met De Andere Bubbel. Met twitteraars die anders denken over de klimaatplannen, de Telegraafjournalist Wierd Duk, feminisme, Rusland, de mens Wierd Duk, de islam, Forum voor Democratie, de ex-vrouw van Wierd Duk. Politicologen positioneren partijen en kiezers op de assen links-rechts en progressief-conservatief, maar voor strijdbaar Twitter zou de as pro-/contra-Wierd Duk volstaan.

Minutieus lopen de extremen elkaars tijdlijn af in de hoop een misstapje tegen te komen en dat uit te lichten voor eigen publiek. Zodoende word je inmiddels meer geconfronteerd met denkbeelden van de ander dan die van jezelf. Niet dat het helpt, trouwens. De identiteit van de groep wordt niet zozeer gedefinieerd door gedeelde waarden, maar door wat de leden verafschuwen. Of wie, vooral.

Dat is natuurlijk een menselijk trekje. Tijdens het kerstdiner heb ik met vriendinnen uitgebreid de influencers we love to hate besproken – het is niet mooi, maar het verzustert en daarna trek je nog een fles wijn open. Maar de energie die op Twitter wordt besteed aan het openlijk bestrijden van de ander, de hele dag door, ook op zon- en feestdagen, doet vermoeden dat de beoefenaars met iets groots bezig zijn. Maar wat precies wordt steeds onduidelijker.

Ik probeer hier twitterrelletjes te mijden, want er is er elke dag wel een. Maar deze week gebeurde iets illustratiefs. Sywert van Lienden, allround opiniemachine, verwijderde zijn account na wat tweets over het Scheveningse vreugdevuur. ‘Het gaat in de oudejaarsnacht om vrijheid, competitie, gemeenschapszin en af en toe een beetje mogen afwijken van de regeltjes en onttrekken aan het gezag’, twitterde hij. In een vervolgtweet impliceerde hij dat mannen die drang hebben omdat ze veel stress en druk ervaren. ‘Een goed bestuurder ziet die behoefte ook, denk ik. Laat ze maar 1x per jaar.’ Hij schreef er ook nog braaf bij dat dit alles niet ten koste moest gaan van andere mensen of andermans bezittingen.

Iets te veel Jordan Peterson liggen lezen in de oudejaarsnacht, vermoed ik. De meeste van zijn seksegenoten doet hij dan ook schromelijk tekort, maar verder is het niet een onbediscussieerbare hypercontroversiële gedachte. Het vreugdevuur is ooit ingesteld om te voorkomen dat de Duindorpers en Schollekoppen met Oud en Nieuw plunderend door de straten trekken. Het was beleid.

Er kwam kritiek op de tweets, wat logisch is, maar toen Van Lienden zijn account om wat voor gezonde reden dan ook verwijderde, ontstond onder sommigen een opgetogen stemming. ‘Okay, maar wie krijgt de credit voor het wegpesten van Sywert?’, vroeg een ogenschijnlijk volwassen man. Een ander plaatste een gifje waarin een jongen beteuterd wegloopt.

Het blijft verbazen: de zin om te shamen, ook door progressieve mensen die normaliter de mond vol hebben van rechtvaardigheid.

Na het lezen van So you’ve been publicly shamed uit 2015 van de Britse journalist Jon Ronson, een geweldig boek waarin hij mensen spreekt die het slachtoffer zijn geworden van online shaming, bleef vooral de willekeur hangen: elk onhandig tweetje kon uit zijn context gerukt worden, het internet overvliegen en een einde maken aan je carrière. Op hedendaags Twitter is juist die context bepalend. Het ging niet zozeer om wat Van Lienden beweerde, maar om zijn positie in het twitterspectrum: helemaal aan de verkeerde kant van de as van Duk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden