Opinie

Minister Hoekstra, splits eindelijk eens de nutsbanken af van de gutsbanken en stop het verhitte debat over salarissen

Splits de nutsbank af van de gutsbanken, betoogt voormalig directielid van Triodos Bank Hann Verheijen.

Minister Hoekstra van Financiën Foto anp

President-commissaris van ING, Van der Veer, oogstte hoon en verontwaardiging toen hij een salarisverhoging van 50 procent aankondigde voor topman Hamers. Minister Hoekstra vond 'dat deze salarisverhoging op geen enkele wijze bijdraagt aan herstel van vertrouwen'. Kamerleden waren duidelijker: 'een kamikazeactie van de Raad van Commissarissen' en 'losgezongen van de samenleving'. Natuurlijk versterken de verkiezingen de emoties, maar bankierssalarissen werken sowieso als een rode lap op een stier.

De gevoelens in de samenleving werden eerder al verkeerd ingeschat. In 2015 verslikte 'bonusbaron' Rik van Slingelandt zich in een salarisverhoging van 100.000 euro voor ABN Amro-topman Zalm. Jeroen van der Veer had dus beter moeten weten, nu hij het tienvoudige voorstelt voor ING-topman Hamers.

Maar waarom is de verontwaardiging zo massaal? Hamers bungelt immers onderaan het lijstje van grootverdieners binnen de AEX. Waarom was er vorig jaar geen grootschalig protest tegen de 54 procent salarisverhoging van Shell-topman Van Beurden of de 85 procent stijging van DSM-topman Sijbesma? En waarom is er geen Kamerdebat over de salariëring van de meestverdienende baas van een AEX-fonds Nancy McKinstry van Wolters Kluwer, die in 2016 ruim 15 miljoen euro verdiende?

Het antwoord ligt natuurlijk in het feit dat de Nederlandse staat de banken heeft gered. De kapitaalinjectie van 10 miljard euro voor ING en privatisering van ABN Amro en SNS Reaal liggen nog te vers in het geheugen. Redding was noodzakelijk omdat banken een nutsfunctie vervullen. Indien we geen betalingsverkeer meer hebben of er niet meer gespaard kan worden, valt de hele economie stil. Systeembanken zijn too big to fail.

Ik pleit voor splitsing van financiële instellingen in nutsbanken en gutsbanken. De nutsbanken zijn ouderwetse spaarbanken, die betalingsverkeer verzorgen, spaargeld aantrekken en alleen uitlenen wat ze hebben. Een nutsbank staat onder scherp toezicht, is niet beursgenoteerd en heeft een laag risicoprofiel. De CEO verdient een fatsoenlijk salaris en er zou terecht maatschappelijke verontwaardiging zijn bij een salarisverhoging van 50 procent. De belastingbetaler moet immers redding brengen. Gutsbanken daarentegen zijn de ondernemende schakel in de financiële dienstverlening. Zij begeleiden beursgangen, bieden innovatieve producten, investeren in fintech en hebben zo ook een belangrijke bijdrage aan de economische ontwikkeling. Maar omdat zij geen nutsfunctie vervullen en geen systeemrisico zijn, hoeven zij ook niet gered te worden door de staat. Met als consequentie dat de beloning van haar bestuurders buiten het maatschappelijk debat valt.

Dus minister Hoekstra, splits eindelijk eens de nutsbanken af van de gutsbanken. Dan hebben we ook niet zo'n verhit debat over de komende salarisverhogingen in de financiële sector. De commissarissen van voormalig ING-onderdeel NN en andere financiële instellingen hebben salarisverbetering van hun bestuurders namelijk al op hun agenda staan.

Hann Verheijen is voormalig directielid van Triodos Bank en Oikocredit.