Minister Bos, gebruik ABN Amro!

De overheid kan als eigenaar van ABN Amro deze bank inzetten om de kredietfunctie van het bankwezen op peil te houden.

De kredietcrisis stelt de overheid voor een moeilijk dilemma. Hoe een breuk in het vertrouwen in banken voorkomen zonder dat die hun kredietfunctie verwaarlozen en zo de hele economie tot stilstand brengen?

De steun aan ING beoogt beide problemen te bestrijden door de risico’s voor de rommelhypotheken grotendeels bij de overheid te leggen, maar als compensatie een ruimhartig kredietbeleid van ING te eisen.

Onzekerheid

De onzekerheid over de effecten van deze steun zijn echter groot, omdat de economische teruggang de kapitalisatie van ING opnieuw in gevaar kan brengen.

Sommige politici denken dat het beter was geweest ING te nationaliseren. Gelukkig ligt een andere oplossing binnen handbereik: als eigenaar van ABN Amro kan de overheid beter deze bank inzetten om de kredietfunctie van het bankwezen op peil te houden.

Sinds de kredietcrisis over ons heen is gekomen, draaien beleidsmakers overuren. Er zijn al heel wat plannen over de tafel gegaan en heel wat maatregelen genomen om het vertrouwen in de financiële markten te herstellen.

Helaas tevergeefs. Dat is niet alleen een debacle voor beleidsmakers, maar ook voor economen. Terwijl de oorzaken van de crisis toch vrij duidelijk zijn, laat het medicijn te lang op zich wachten.

Keynes

Veel verder dan het inmiddels tachtig jaar oude inzicht van Keynes dat de overheid de economie moet stimuleren via belastingverlaging en overheidsinvesteringen lijken sommige economen niet te komen.

Maar een dergelijk beleid laat de oorzaak van de crisis, het disfunctioneren van de banken, onverlet. Dan misschien toch liever het paardenmiddel dat door andere economen, zoals Willem Buiter, wordt voorgesteld: nationaliseer de banken en verlos hen van de schizofrene situatie dat zij tegelijkertijd hun financiële buffer moeten vergroten en kredieten moeten blijven verstrekken.

Maar is algehele nationalisatie voor een klein land met grote, internationaal opererende banken wel een oplossing? Is de Nederlandse overheid daar wel kapitaalkrachtig genoeg voor? Misschien wel. Immers, de Belgen en de Schotten hebben ons probleem al aanzienlijk verlicht.

Bankroet land

Een fors deel van het explosieve materiaal hebben wij net op tijd op het bordje van de Belgen en de Schotten weten te leggen door ABN Amro vlak voor de kredietcrisis aan Royal Bank of Scotland en Fortis over te doen. De verliezen die de RBS bekend maakte, zijn immers voor een fiks deel terug te voeren op de rommelhypotheken bij ABN Amro. Was deze overname niet geschied, dan was Nederland nu ongeveer in een vergelijkbare situatie als IJsland verzeild geraakt: een bankroet land.

Dat is dan toch weer een klein voordeel van deze geglobaliseerde wereld: de vrije markt zadelt ons op met de problemen van de Amerikanen, maar schuift die ook weer netjes door naar andere Europese landen.

Reddingsoperatie

Toch heeft de overheid bij de reddingsoperatie van ING afgezien van nationalisatie. Mijns inziens terecht. De marktverhoudingen zouden dan wel erg verstoord worden. De kans bestaat dat de resterende private banken dan alsnog het loodje zullen leggen.

En als kortetermijnoplossing voor de huidige conjuncturele problemen is dit paardenmiddel al helemaal ongeschikt, omdat het veel te veel transactiekosten met zich mee brengt.
Tegelijkertijd blijft de onzekerheid groot. De tweede steunronde aan ING geeft lucht, maar als de situatie voor ING toch weer verslechtert door de teruggang van de economie, zal haar kredietfunctie opnieuw in het gedrang komen.

Openbreken

Het is daarom beter dat de overheid op een ander paard wed, namelijk ABN Amro. Wat is er makkelijker dan om ABN Amro als vooruitgeschoven post in te brengen bij het openbreken van de kredietmarkt?

Doordat ABN Amro al noodgedwongen in handen van de staat is gekomen, is de kans op een vertrouwensbreuk met haar klanten verwaarloosbaar en is er geen noodzaak om een terughoudend en overdreven risicomijdend beleid te voeren bij het verlenen van krediet aan private partijen.

Risicoselectie

Dat verlost de andere banken van hun dilemma en geeft even lucht om hun balansen meer op orde te krijgen, zonder dat verdere nationalisatie nodig is.
Natuurlijk zal er een vorm van risicoselectie kunnen ontstaan, waarbij ABN Amro de meer risicovolle financieringsaanvragen op haar bordje krijgt, die andere banken nog niet aandurven.

Maar dan kan de overheid tenminste gebruik maken van de expertise die het personeel van ABN Amro heeft in de beoordeling van kredietrisico’s.
Het verleden heeft uitgewezen dat ABN Amro juist op dit punt grote blunders heeft gemaakt. Wat garandeert ons dat de bank niet in oude fouten zal vervallen?

Dat is inderdaad een risico van mijn voorstel. Maar laten wij dan de bekende beleggingsleuze op een positieve manier hanteren: resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.