ColumnAleid Truijens

Minder les leidt niet tot slechter onderwijs, integendeel

Aleid Truijens artikel columnBeeld .

Veel kinderen hadden gisteren en eergisteren een topdag. Overal in het land organiseerden musea, kastelen, theaters en sportparken gratis activiteiten. Dankzij de lerarenstaking kregen veel kinderen zomaar een hele dag kunst- of bewegingsonderwijs. Zou best wat vaker mogen.

De staking is nodig. Op veel basisscholen is het tekort dramatisch. Helaas tover je met stakingen niet zomaar de enthousiaste leraren tevoorschijn naar wie het onderwijs snakt. Daarvoor zijn uitstekende, aantrekkelijke lerarenopleidingen nodig, die goede en gedreven studenten weten te lokken. Dat duurt nog wel even.

De grote steden kwamen deze week met een noodplan. Er moet iets gebeuren. Meer geld voor zijinstromers, voorrang bij woningen, meer salaris op achterstandsscholen – het zou allemaal best eens kunnen helpen. Maar de acute noodoplossingen zijn vollere klassen, een vierdaagse schoolweek of één ochtend per week vakmensen kunst- of sportlessen laten geven.

Dat laatste lijkt me een goed idee. Iedere woensdag naar een voorstelling, museum of concert, een voetbaltoernooitje, schilderen, beeldhouwen, timmeren, samen muziek of films maken, naar de bibliotheek gaan, verhalen schrijven, een kinderboekenschrijver uitnodigen – ik denk eerlijk gezegd dat de kinderen én hun leerprestaties daarvan zullen opknappen. Goed voor de algemene ontwikkeling, coördinatie, inlevingsvermogen, woordenschat en groepsvorming. 

Geschamper van leraren dat ‘dit geen onderwijs is maar kinderopvang’, is onnodig. Daarmee doe je de mensen die je hiervoor kunt vragen tekort. Zij hebben geen pabo gedaan, maar beunhazen zijn het niet: ze hebben een vak. En wie niet graag met kinderen werkt, komt echt niet. Mocht het werk bevallen, dan zijn ze wellicht bereid een lesbevoegdheid te halen. Ook lopen er veel bevoegde sport- en kunstleraren rond die er bij eerdere bezuinigingen zijn uitgegooid. 

Van de vierdaagse schoolweek wordt schande gesproken: de leerprestaties zouden daardoor zienderogen achteruithollen. Zó diep zijn we gezakt, dat deze maatregel nodig is! Dat wordt ouders aangepraat. Het maakt ze doodongerust. Maar het is flauwekul. Vier dagen school, of minder uren verdeeld over vijf dagen, is niet schadelijk. Sterker, er zijn aanwijzingen dat de leerprestaties hiermee juist vooruitgaan. Amerikaanse onderzoekers merkten tot hun verrassing dat kinderen op scholen met een vierdaagse lesweek beter gingen rekenen en beter uitgerust waren. 

Al jarenlang valt bij de internationale PISA-onderzoeken op dat de landen die bovenaan de ranglijsten staan het minste aantal lesuren hebben en de landen onderaan de lijst, zoals Griekenland en Italië, het meeste. Gemiddeld hebben wij in ons basis- en voortgezet onderwijs 840 uur lessen per jaar. In landen die beter scoren dan Nederland geven ze gemiddeld maar 693 uur les. Leraren hebben daar geen kortere werkweek, maar krijgen meer tijd om voor te bereiden. 

Ook ons eigen CBS deed in 2015 onderzoek naar de efficiëntie van onderwijs: het vergeleek hoe goed landen hun onderwijsgeld besteden, afgemeten aan de leerprestaties. Ook in dat onderzoek bleek het aantal lesuren geen factor, en de klassengrootte evenmin. Wel bleken leraren boven de 50 ietsje efficiënter. Grappig: die worden vaak als uitgebluste zeurpieten beschouwd. Het is niet zo dat landen hoog scoren doordát leerlingen er weinig uren maken, en de kwaliteit zal bij ons niet ineens omhoogschieten als we uren schrappen. 

De kwaliteit van onderwijs ligt aan andere dingen dan lestijd: aan het niveau van de leerkrachten, de lesmethode en het ontbreken van stress en druk. Minder lesgeven, maar beter en relaxter, dat werkt goed. Het lerarentekort is verschrikkelijk, maar vier dagen les is niet rampzalig. Voeg daar één ochtend aan toe met verrijkende dingen die ze nu missen, en het wordt alleen maar beter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden