Opinie

Millennials zijn gewillige prooi in generatiestrijd

Wie in de jaren tachtig of negentig is geboren, krijgt het als generatie slechter dan de vorige.

Zelfstandig werkende millenial houdt kantoor aan huis. Beeld Joost van den Broek/ de Volkskrant

Het is bewonderenswaardig dat mijn leeftijdgenoten, grofweg diegenen die in de jaren tachtig en negentig zijn geboren, zich kalm hebben vereenzelvigd met de effecten van de grootste economische crisis sinds 1930. Ja, de private sector heeft er een zooitje van gemaakt, maar informatie is dankzij internet zo goed als gratis, dus we kunnen eindeloos netflixen en chillen.

En het is inderdaad moeilijk te verhapstukken dat de financiële rommel nu wordt opgelapt met publieke middelen, maar kijk hoe dynamisch de economie wordt nu iedereen zelf ondernemer is, en hoe veel we kunnen feesten en dansen als we eigen baas zijn. We mogen dan geen huizen kunnen kopen of vaste contracten in de wacht kunnen slepen, maar zie eens wat innovatie doet met het verduurzamen van productieketens, en hoe lekker de koffie is. Waar in de jaren dertig oorlog op de loer lag, hebben we nu Instagram.

Dit is maar deels cynisme. Het is werkelijk goed dat millennials niet louter materiële groei of sociale zekerheid nastreven, maar blijven kiezen voor zelfontplooiing, duurzaamheid en geestverruiming. Goed voor de energietransitie, maar ook goed voor de sociale diversiteit; als je je weigert in te kapselen in een sociale laag blijft het contact tussen beroepsgroepen, inkomensgroepen en cultuurgroepen bestendig. En ook nog elk weekend een feestje.

Samenzweringsgedachten

Toch worden millennials wel degelijk in een pak genaaid. Door de moderne geschiedenis heen verdienden mensen tussen de 20 en 30 naar verhouding meestal meer dan andere leeftijdscategorieën, en dat is nu, op wat oorlogen na, voor het eerst niet zo. Andere leeftijdsgroepen doen het veel beter. Dit wordt de eerste generatie die het niet beter gaat hebben dan haar ouders. 50-plussers verdienen bijvoorbeeld stukken meer dan 30 jaar geleden, terwijl zij dat naar verhouding ook al deden toen zij 28 waren. Betalen millennials dan met liefde voor de effecten van de crisis, of zijn ze gewoon gewillige prooien?

Steeds meer wijst op dat laatste, en dan opent zich een beerput aan samenzweringsgedachten. Inkomens nivelleren we bijvoorbeeld nog wel gewoon, maar van vermogens blijven we veelal af. Niet geheel toevallig hebben jongeren nauwelijks vermogen, en hebben ouderen inkomens al lang in vermogen opgepot. Het ontslagrecht moest echt hervormd worden, maar dat kan natuurlijk niet met terugwerkende kracht. Worden baanzekerheid en een statische arbeidsmarkt dan iets van het verleden, of juist iets voor ouderen?

En natuurlijk moeten we allemaal langer doorwerken, moeten de pensioenen krimpen met de vergrijzing en is de hypotheekrenteaftrek subsidie van de rijken. Toch blijkt steeds dat de regels niet zomaar tussentijds kunnen worden aangepast en dat ze wel echt gefaseerd moet worden ingevoerd.

Generatiepact

Om me heen zie ik dat het alleen mogelijk is een huis te kopen als je ouders vermogend zijn, of als je meer dan een ton per jaar verdient. Dan kun je wel volhouden dat delen belangrijker is dan bezitten, maar je kunt ook beargumenteren dat de ene groep de andere toegang tot bezit ontzegt. Hetzelfde geldt voor wachtlijsten in de sociale sector, die nu op veel plekken zo lang zijn dat alleen ouderdom nog helpt. En waarom nopen bezuinigingen in de publieke sector tot een vacaturestop, in plaats van tot een verplicht generatiepact, waarbij ouderen 80 procent gaan werken tegen 90 procent loon en 100 procent pensioenopbouw?

Misschien is het goedkoop om conflicten tussen generaties zo tegen elkaar uit te spelen. Over iedere generatie valt wel wat slechts te zeggen, en ongetwijfeld maken ook millennials handig gebruik van gaten die in het systeem zijn geslopen. Het verschil lijkt alleen dat millennials zelf ook zijn gaan geloven in de negatieve kritiek die zij over zich heen hebben gekregen. Hun zelfbeeld is veel slechter dan dat van andere generaties: 60 procent vindt zichzelf narcistisch, en 50 procent spilziek. Dat kan erop wijzen dat millennials inzien dat een betere wereld begint bij henzelf en dat ze de oplossing voor hun problemen niet bij anderen moeten leggen.

Maar ook dat ze zich makkelijk de kaas van het brood laten eten, en dat, mocht er een generatiestrijd gaande zijn, ze geen schijn van kans maken.

Haye Hazenberg is politiek filosoof en postdoctoraal onderzoeker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.