Opinie Brieven

Mijn man wilde niet weten hoelang hij nog had

De ingezonden lezersbrieven van 21 juli 2018.

Twee oudere mensen zitten op een boulevard in Nice. Foto Reuters

Brief van de dag: regie bij de patiënt

In ‘Mijn laatste tijd’ (V, 18 juli) lees ik dat Chris Oostdam, een ongeneeslijk zieke vrouw die zich uitstekend voelt, door haar arts is gewezen op de ernst van haar ziekte – die haar al bekend was – en vervolgens in een diep verdrietige toestand is beland.

Het kan ook anders. Toen mijn man te horen kreeg dat hij een glioblastoom had, een zeer agressieve hersentumor, stelde hij tijdens het eerste gesprek met zijn oncoloog deze vraag: ‘Zou u mij de toekomstperspectieven over de prognose van de ziekte willen besparen?’ Hij wilde niet weten welke ongemakken hem te wachten stonden en zeker niet hoelang hij nog te leven had. Zelf had hij vaak aan de andere kant van het bed gestaan. Hij was internist en had zelf mensen moeten informeren over ziekte en ­alles wat daarbij hoort.

De oncoloog heeft zijn verzoek gerespecteerd. Mijn man heeft na de diagnose nog anderhalf jaar geleefd. Pas drie dagen voor zijn dood was hij eraan toe het leven los te laten. Daarvoor hebben we, samen met onze kinderen, een intense tijd doorgemaakt waarin we dingen hebben ­benoemd die tot dan toe onbenoembaar waren. Over ziekte werd niet gesproken. ‘Als ik me goed voel, ben ik niet ziek’, vond hij. Werken kon niet meer, maar we gingen naar concerten, lachten, reisden, aten met vrienden. We wisten dat hij zou doodgaan maar niet wanneer en welke ongemakken hij kon verwachten. Zelf moet hij meer geweten hebben, maar er gold in die periode een on­geschreven wet in ons gezin: we respecteren zijn wens en gaan zelf ook niet op zoek naar informatie. Kennelijk kun je twee dingen tegelijk: weten dat je geliefde binnen afzienbare tijd zal sterven, en die gedachte wegzetten in een onbereikbaar ver vakje van je brein.

Eén keer heeft hij er iets over gezegd: ‘Het is allemaal anders wanneer het je zelf overkomt.’ Misschien zou het goed zijn wanneer een arts daarvan doordrongen is en de regie over de informatie die hij geeft bij de patiënt laat.

Biëlla Luttmermuziekjournalist voor de Volkskrant

Foto Bas van der Schot

Migratie is geen mensenrecht

Hoezo wordt de massamigratie gerechtvaardigd met mensenrechten, zoals Sommer beweert (‘EU verslikt zich in mensenrechten’, O&D, 19 juli)? Die hebben er niet zoveel mee te maken. Een mens heeft geen recht op (im)migratie. Het gaat om de rechtsstaat, vooral het recht om je zaak voor te leggen aan een rechter. Welke zaak? Dat je beroep doet op je recht op asiel. Vluchtelingen hebben immers recht op bescherming. Dan moet je wel vluchteling zijn, niet een economische migrant. In een rechtsstaat beslist de rechter daarover.

Ons rechtssysteem kan massale aanvragen inderdaad niet aan. En we kunnen de mensen niet terugsturen naar hun land, die nemen ze vaak niet terug. Dat is een groot, politiek probleem.

Voor de rest gaat het om beschaving, om zeer menselijke gevoelens van medelijden, niet om rechten van migranten. Vrijheid van meningsuiting, van vergadering, van godsdienst, gelijke behandeling van burgers, kiesrecht, privacy, briefgeheim – dat zijn mensenrechten. Rechtvaardigen die de massamigratie? Kom nou.

Erik Jurgens, Amsterdam

Contrast

Wat een enorm en pijnlijk contrast in de de krant van 19 juli, waar het gaat om meningsvorming over het migratieprobleem. Waar uw columnist Martin Sommer een genuanceerd en doorwrocht ­betoog weet neer te zetten, lezen we hoe minister Blok ten aanzien van genoemd probleem niet verder komt dan het niveau van ‘mijn buurvrouw’ (met excuses aan laatstgenoemde).

J.Meijer, Elst

Trump en oud-links

Met plezier heb ik de column van Max Pam gelezen (O&D, 18 juli). Desondanks ben ik het in grote lijnen met hem oneens. Ik begrijp dat hij ergens de vergelijking tussen Trump en oud-links ziet, maar Trump met oud-links verge­lijken is hetzelfde als een paard met de Eiffeltoren vergelijken omdat ze allebei poten hebben. Dat Trump de Navo ondermijnt heeft niet te maken met nu­cleaire dreiging, maar met economische redenen. Dat de plannen hetzelfde zijn, maakt niet dat de doelen ook hetzelfde zijn.

Willem Vernooij

Genen

Dankzij Stef Blok weet ik eindelijk waarom ik niet goed in staat ben een binding aan te gaan met de VVD. Dat zit waarschijnlijk diep in mijn genen.

Peter de Leeuw, Leiden

Studententijd

Ik ben benieuwd wat Max Pam in zíjn studententijd van de Volkskrant-columnist had gevonden die de politiek uit de jaren twintig aanhaalt om zijn punt te maken.

Selby Gildemacher, Amsterdam

Foto Bas van der Schot

Douche kort en om de dag!

We beleven een bijzondere periode van droogte. Minder privéwatergebruik wordt gestimuleerd en Friesland gooit zelfs de druk van de waterkranen naar beneden. Apart dan dat er bij Jinek (17 juli) zo lacherig gedaan wordt over een oudere man die zegt genoeg te hebben aan één douche per week. Volgens mij heeft hij groot gelijk. Dit was het standaardprotocol in de jaren zestig. Maar er is een heel luxe douchecultuur ontstaan van minstens eenmaal daags douchen gedurende vaak 10-15 minuten. Wát een misplaatst waterverbruik in deze tijden. Eens in de twee dagen kort douchen (5 minuten hooguit), op de ­andere dagen een washandje over de intieme zones en schoon ondergoed: dat volstaat toch ook? En de auto gewoon eens niet wassen, ook niet in een zuinige wasstraat. Luxe waanzin.

Bob van Dijk (1950), Groningen

Juweeltje

Elke ochtend de Volkskrant lezen in bed. Menigmaal heb ik daarbij het gevoel dat ik het partijblad van GroenLinks lees. ­Gelukkig zijn daar de columnisten. Allemaal heel erg goed. Het juweeltje van Max Pam over vroegere linkse idealen die door Trump worden gekaapt, maakt dat ik abonnee blijf.

R. van der WoudeHilversum

Nutteloze kennis

Het WK voetbal heb ik alleen kunnen volhouden dankzij de dagelijkse column van Arjan Peters. Wat een fantastische blik werd ons gegund op het fenomeen voetbal en omstreken door zijn onnavolgbare associaties en geestige ‘nutteloze’ feitenkennis. Ik heb ervan genoten.

Gertie MarinusDieren

Foto Bas van der Schot

Amsterdam-West

Stef Blok noemt Suriname een failed state en zegt dat wanneer je in Amsterdam-West woont, je enorme last hebt van de bijeffecten van een multiculturele samenleving. Zelf woon ik al tien jaar in Amsterdam-West en heb ik werkelijk nergens last van. Ik breng mijn kleding naar een Turkse kleermaker, haal eten bij een Surinaams eethuis en de ­Afghaanse fietsenmaker plakt mijn band. Natuurlijk zijn er issues, maar ik heb me in de wijk nog nooit onveilig gevoeld. Ik voel mij echt aangevallen over het feit dat hij het stadsdeel waar ik met heel veel plezier woon, omschrijft als een probleemwijk en daarbij iedereen over één kam scheert.

Hoe kun je aanblijven als minister van Buitenlandse Zaken als je landen en bevolkingsgroepen in binnen- en buitenland schoffeert? Wat mij betreft kun je deze uitlatingen in deze functie niet doen en is zijn positie onhoudbaar.

Liesbeth Boot, Amsterdam

Verkeerde opvattingen

Onze minister van Buitenlandse Zaken heeft domme dingen gezegd en ‘verontschuldigt’ zich door te zeggen dat hij de verkeerde woorden heeft gebruikt. Als hij betere woorden had gevonden, hadden we nog beter kunnen begrijpen wat hij wilde zeggen. Maar we begrijpen allang wat de minister wilde zeggen: het zijn opvattingen die een Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken niet dient te hebben. Dáárvoor had hij zich moeten verontschuldigen. En moeten aftreden.

Rob Lensink, Helmond

Wij en zij

Minister Stef Blok had als politicus misschien voorzichter moeten zijn, maar ­laten wij dat niet gebruiken om onder sommige waarheden uit te komen. Als antropoloog kan ik mij in ieder geval goed vinden in een paar reacties van ­deskundigen die de krant (Ten eerste, 19 juli) over de uitspraken van Stef Blok raadpleegde:

‘Suriname kent etnische scheidslijnen die de problemen sinds de onafhankelijkheid ingewikkelder hebben gemaakt.’

‘Baby’s hebben al angst voor vreemden, dus dat zit diep ingebakken.’

‘Natuurlijk levert meer verscheidenheid in buurten meer problemen op.’

En als het gaat om Syrische vluchtelingen: ‘Landen in Midden- en Oost-Europa verzetten zich zelfs tegen het opnemen van relatief zeer weinig mensen.’

Het zijn waarheden die niet overal welkom zijn, maar die we onder ogen moeten zien als we tot echte verbeteringen willen komen.

Peter van der WerffAmsterdam

‘Opstappen!’

Lees meer reacties op de uitspraken en de mea culpa van Stef Blok in ons Opinieblog.

Eindeutschen

Jammer als het typisch Nederlandse ­fenomeen van ondertiteling zou plaatsmaken voor nasynchroniseren. Het bericht noemt dit ‘dubben’, hetgeen uiteraard juist is, maar omdat het een Duitse productie betreft zou het woord ‘eindeutschen’ ook zeer op zijn plaats geweest zijn. Dit werd enkele jaren geleden door de Volkskrant zelf reeds gemunt.

Bob van Dijk, Groningen

Kinderen en spel

Laten we met elkaar afspreken dat we vanaf nu onze oren weer laten hangen naar de volgende definitie van de pedagoog Langeveld (1905-1989): ‘Spel is de meest wezenlijke bezigheid van het zich veilig voelende kind in een wereld die nog van alles kan blijken te zijn.’

Deze definitie is voor mij altijd leidraad geweest in mijn onderwijsaanbod aan met name jonge kinderen.

Beate de Ponti, Dirksland

Ndaba Mandela

Jammer dat Ndaba Mandela, de kleinzoon van Nelson Mandela (V, 18 juli), diens houding mist die nodig is voor Zuid-Afrika, namelijk rechtvaardigheid en verdraagzaamheid jegens álle bevolkingsgroepen in het land, inclusief de blanke bewoners die daar vaak al generaties lang wonen. Stuitend en triest is zijn bewering dat er in vijf jaar geen enkele blanke boer is vermoord en dat ‘plaasmoorde’ leugens van blanken zijn. Alleen in 2016 werden 345 boeren aangevallen van wie er 70 werden gedood (Ten eerste, 11 april 2017). Zijn uitspraak dat hij zeker weet dat veel blanken in Zuid-Afrika racistisch zijn en dat zwarten niet geloven in racisme, getuigt ook van een zeer gekleurde visie. Deze man verdient geen podium in de Volkskrant.

Joost de Valk, Amsterdam

Nasynchroniseren

De NPO gaat een experiment starten om buitenlandse series te nasynchroniseren (Ten eerste, 20 juli). Ik vraag mij af of het een succes wordt. Ik heb twintig jaar in Duitsland gewoond, waar iedereen dit gewend is, maar wij zijn opgegroeid met ondertitels. Laat dit gewoon zo. Want een buitenlandse serie of film nagesynchroniseerd in het Duits is al erg, laat staan in het Nederlands. Als in een serie een Amerikaanse president Nederlands gaat praten, dan slaat dat toch nergens op, NPO. Laten wij het origineel houden, dat luistert en kijkt het best.

Wim Olthof, Bergen

Slachtoffer en dader

Een slachtoffer wordt altijd met voor- en achternaam genoemd (Anne Faber), waardoor slachtoffer en familie ongevraagd zijn overgeleverd aan de openbaarheid, terwijl de situatie op zo’n dramatisch moment al ingewikkeld genoeg is. Dader en omgeving worden altijd beschermd door alleen initialen te noemen (Michael P.). Ik ervaar dit als niet ethisch, laat staan empathisch.

Carla Delfos, Amsterdam

De Volkskrant-lezer

In het artikel ‘Deze vijf kwesties worden in het klimaatakkoord omzeild’ (Ten eerste, 14 juli) worden vijf CO2-bronnen genoemd die in het akkoord buiten schot blijven: industrie, luchtvaart, scheepvaart, veehouderij en auto’s.

In dezelfde Volkskrant schrijft Bert ­Wagendorp: ‘De gemiddelde Volkskrant-lezer gaat drie tot viermaal per jaar op reis.’ Boven dit artikel verschijnt op mijn tablet dan ook nog eens ‘al meer dan 500.000 Nederlanders hebben onbeperkt toegang tot de Volkskrant.’ Een half miljoen veelal goed opgeleide, welvarende en weldenkende mensen.

Dan wat getallen. Een gemiddeld Nederlands huishouden stoot op jaarbasis ruim 4 ton CO2 uit voor warmte en licht (alleen gas en elektriciteit). Een vlieg­vakantie met een gezin van vier naar ­Indonesië leidt tot een CO2-uitstoot van 14 ton, even kosmopolitisch shoppen in New York tot 8 ton, en een kampeer­vakantie in Zuid Frankrijk tot 1 ton.

Het bovenstaande in overweging nemende, vertegenwoordigt de lezersschare van de Volkskrant in potentie een significante reductie van de CO2-uitstoot. Simpelweg door te kiezen voor minder (verre) reizen. Ik ben benieuwd of het volgende onderzoek naar het reisgedrag van Volkskrant-lezers dit ook daadwerkelijk laat zien.

Michel Waucomont, Eindhoven

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.