Column

Mijn drie ontmoetingen met Hillary

 

De Franse filosoof Bernard-Henri Lévy. Beeld AFP

Boston, juli 2004; het decor is een restaurant in het centrum waar uitgever Tina Brown Hillary Clinton en een handvol notabelen heeft uitgenodigd. Wat meteen opvalt is Clintons jeugdige verschijning, stralende lach en helblauwe ogen.

Af en toe betrekt haar gezicht kortstondig door een flits van onderdrukte pijn, hardnekkig en iets onbeheerst. Vijf jaar eerder was ze de meest vernederde echtgenote in Amerika, een vrouw wier privéleven voor de hele natie op straat lag. Dus ze kan over nationale en internationale politiek praten tot ze een ons weegt, maar er blijft mij zich een idee opdringen dat ik niet uit mijn hoofd krijg.

Dit idee is het volgende: om haar man te wreken en wraak op hem te nemen, om de schandvlek op het gezin weg te spoelen en aan te tonen hoe een onbevlekte regering-Clinton er uit zou zien, zal deze vrouw vroeger of later een gooi doen naar het presidentschap. Dit idee roept The Human Stain van Philip Roth in herinnering, waarin hij vlijmscherp schetst hoe onuitwisbaar een, zelfs onverdiende, smet op iemands blazoen kan zijn. Ze zal er voor vechten om het Oval Office - het theater van haar innerlijke, uiterlijke en aardse beproevingen - op haar eigen voorwaarden te betreden. En de meest waarschijnlijke uitkomst, zal mijn artikel concluderen, is dat ze hierin zal slagen.

We spoelen vooruit naar Parijs, mei 2011. De senator uit New York is minister van Buitenlandse Zaken geworden voor president Barack Obama. Het is tien uur 's avonds, en ik sta samen met Mahmoud Jibril, een van de leiders van de Libische opstand, in de lobby van Hotel Westin bij de liften te wachten. Jibril is speciaal afgereisd om het lot te bepleiten van de burgers die kolonel Moammar Khadafi en zijn zoons hebben beloofd te zullen verdrinken in rivieren van bloed.

'Ik dacht dat jij in Libië zat!', roept ze uit wanneer ze mij ziet. 'Ik ben net teruggekeerd', antwoord ik, gebarend naar Jibril. 'Echt? Verborgen in een groentetransport met hem?' Dit veroorzaakt een van die grote lachuitbarstingen die haar hoge jukbeenderen, zoals me in Boston ook al opviel, nog hoger tillen. Dan is ze weer serieus en leidt ze Jibril naar haar suite voor een gesprek.

Als Jibril na een klein uur weer verschijnt is hij ervan overtuigd dat het gesprek slecht is verlopen. In werkelijkheid is Clinton diep getroffen door de getuigenis van Jibril en laat ze zich meeslepen door het schrikbeeld van regimegetrouwe tanks die zich precies op dat moment een weg naar Benghazi aan het ploegen zijn. In de daaropvolgende uren overtuigt ze Obama om niet te buigen voor zijn anti-interventionistische minister van Defensie Robert Gates.

Het valt me op dat ze tegelijkertijd emotie en kalmte uitstraalt. Haar menselijkheid en compassie zijn gekoppeld aan een acuut besef van de ijzeren discipline die een effectief bestuurder moet hebben. Dit zijn de reflexen van een onberispelijke staatsvrouw.

Tegen februari 2012 is de oorlog in Libië beëindigd en ben ik mijn documentaire over het conflict aan het afronden. Ik ben in Washington om met Clinton herinneringen op te halen. Ze herinnert zich alles en heeft nergens spijt van. Ze heeft het gevoel dat ze trouw is gebleven aan haar meest gekoesterde waarden en overtuigingen. En ze twijfelt er niet over dat het Westen, in antwoord op de smeekbede om te interveniëren van de Arabische Liga, een herhaling van Srebrenica in Noord-Afrika heeft voorkomen.

Wat me het meest raakt, is dat ze zelfs dan al het begin voorziet van de tribale conflicten en de komende onderlinge wedloop tussen islamisten om elkaar te overtreffen in fundamentalistische steilheid. Ze maakt zich zorgen over de eerste mensenrechtenschendingen, vooral van vrouwenrechten, en ze vreest dat deze zich zullen vermenigvuldigen. Ze maakt zich er geen illusies over dat de geschiedenis zo zal lopen als hoe een redelijke geest je zou vertellen dat deze zou moeten lopen. Er is tijd nodig, zegt ze, om een staat op te bouwen en een democratie te construeren.

Was dit begaan zijn met nation building een waarschuwing? Was het haar ideologische bijdrage aan een regering die, alhoewel ze dat toen nog niet wist, zonder haar door zou gaan? Zette ze al de grote lijnen en ambities van haar eigen presidentschap uit?

Een ding is zeker: van mijn drie ontmoetingen met Clinton was deze derde degene waar ik haar het krachtigst en meest gepassioneerd vond. Als we elkaar nog eens ontmoeten zal ik er niet van opkijken als ik haar zal aanspreken als Mevrouw President.

Vertaling Melle Trap © Project Syndicate

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden