Verslaggeverscolum In Raamsdonk

Miami Vice in Nederland: de lelijke criminaliteit van West-Brabant

Foto de Volkskrant

Leo lijkt wel een ruïne. Er schemert nog iets van de zakenman die hij was, nachten zonder slaap trotserend, drie boten verkopen op één dag, ‘een hattrick’. En dóórgaan. De frikandellen bakken tussendoor, de toiletten van de camping schoonspuiten, boten bouwen in Turkije, ‘je hebt zelf niet door hoe groot het wordt’. En hoe alles onder die grote handen naar de bliksem gaat.

We drinken wat in een anoniem truckerscafé. Zijn rechteroog is rooddoorlopen. De dag ervoor ga ik kijken bij voorheen Leo’s bedrijf: een jachthaven aan het Oude Maasje, afgegrendeld wegens omstandigheden. Hier moeten de ‘peperdure’ jachten liggen waar het AD over schrijft: tien stuks, achtergelaten door criminelen. Boten en boeven, altijd goed. Miami Vice in West-Brabant, true crime zoals we het graag lezen. Zoals we ook genieten van de familie Holleeder in de rechtszaal.

Het terrein is omsingeld door hekken en beveiligd met camera’s, maar het lukt me de achtergelaten schepen te ontdekken. Het zijn er zes en ze verkeren in bedenkelijke staat. Een roestige Doerak, twee viswrakjes. Naar de sloop brengen is duurder, zoveel weet ik wel van bootjes. En van kranten weet ik dat het soms beter is om niet te gaan kijken op de plaats delict, omdat het in de praktijk vaak tegenvalt.

Criminaliteit is lelijk is en doodnormaal, zeker in dit gebied. Je kunt er geen kant mee op. Daarom heeft de gemeente Leo’s jachthaven uiteindelijk maar gekocht voor 1,75 miljoen euro, met hulp van de provincie, om te voorkomen dat criminelen hem overnemen. Een paardemiddel. En geen unicum: de gemeente Gilze en Rijen kocht seksclub Badda Bing voor een miljoen. Het was de helft waard. En heeft nog steeds geen bestemming.

Zonder spinrag is Hermenzeil een mooie haven: woonhuizen, restaurant, chalets voor arbeidsmigranten. Drijvende steigers aan lange palen in kalm water. De buurman is Hubert, een jonge opgewekte kersenboer. Het was een ‘práchtig net bedrijf’, zegt hij, de eigenaar ‘liep er altijd als een heertje bij’. Nooit iets geks gezien daar, ook.

Hier gebeurt nooit iets geks. Foto Toine Heijmans

Als ik hem vraag of boeren weleens aanbiedingen krijgen uit het criminele circuit, zegt hij: ‘Mij krijgen ze niet te pakken.’

Dertig jaar stak Leo van den Brand in zijn bedrijf. Omzet van 8miljoen. ‘Haventje, campinkje, cafeetje’, maar vooral een jachtmakelaardij. Leo is zo’n man die houdt van het spelletje: jachten kopen op Mallorca en hop weer doorverkopen. Honderd lagen er in zijn haven. Schepen taxeren. 25 duizend zwemvesten kopen in Amerika en eens zien wat-ie ermee kon. Gewoon op intuïtie. En dan moesten de frikandellen nog gebakken, de wc’s schoongespoeld. Werkte alle dagen. ‘Jij wil toch ook winnen? Jij wil toch ook dat de stukjes die je schrijft op televisie komen?’

Het maakt hem kwetsbaar. Hij ziet het niet. Met de vergunningsaanvraag voor zijn uitbreidingsplannen wil het niet vlotten, en dan komt de crisis, en dan stort de botenmarkt in, en dan komt de Belastingdienst met een boete en een naheffing, ‘hadden ze gelijk in’. Iets met de btw.

Maar criminelen  daarvan weet Leo niets. ‘En ik ben wakker zat.’

Drie keer valt de politie zijn bedrijf binnen, ze vinden mierenzuur (‘kun je gebruiken om een boot schoon te maken’) en een gestolen speedboot (‘die was niet gestolen’). Drugs noch wapens. Wel zijn er signalen dat zijn haven wordt gebruikt als ontmoetingsplaats voor motorbendes. Is Leo niet bekend. Hij kent ‘honderd campings in de regio’ waar boeven komen, ‘Brabant is actueel qua criminaliteit’. Maar deze grote handen, zegt hij, zijn schoon.

Hermenzeil. Foto Toine Heijmans

Doodgewone, lelijke criminaliteit  probeer die maar eens los te weken uit het leven van alledag. Iedereen weet dat het er is. Maar waar?

De burgemeester stelt een daad, zegt Leo. ‘Logisch. Maar nu kan ze niet meer terug.’

Leo is failliet. Het bewaken van zijn jachthaven kost de gemeente tonnen. Allemaal om te voorkomen dat-ie in verkeerde handen valt. Van wie die handen ongeveer zijn, is me na wat rondvragen wel duidelijk. Maar niets is zeker en dit zeker niet en daarom schrijft niemand de namen op. ‘We weten veel, maar formeel weten we weinig’, zegt Sjoerd Marcelissen, de journalist van BN DeStem die zich vastbijt in het dossier, en me collegiaal helpt aan Leo’s telefoonnummer.

Want Leo bestaat niet meer. Het was vorige maand te lezen in huis-aan-huisblad De Langstraat, in een advertentie van gemeentewege: ‘vertrokken naar onbekende bestemming’. ‘Dit betekent dat hij daardoor formeel niet meer in Nederland woont.’

Terwijl hij evengoed nog ‘kaarsrecht’ door het dorp loopt, wat iedereen ook zegt. Leo van den Brand, voorheen sponsor van de voetbalclub. Overnacht bij vrienden. Als een zwerver.

Krijgt hij het toch te kwaad. Sorry.

Beveiligd. Foto Toine Heijmans
Meer over