Opinie

'MH17-rapport is niet objectief'

Het Nederlandse MH17-onderzoek rammelt en was niet objectief, zegt het plaatsvervangend hoofd van de Russische luchtvaartautoriteit.

Reconstructie van de verwoeste MH-17 tijdens de presentatie van het rapport. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Er is nog steeds twijfel aan de vraag hoe degelijk en onbevooroordeeld het technisch onderzoek naar de crash van de vlucht MH17 door de Nederlandse Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) is. Zowel het eindrapport van de raad als een reeks officiële verklaringen van voorzitter Tjibbe Joustra vragen om een reactie gezien het gebrek aan objectiviteit bij de OVV, de onvoldoende kwaliteit van het eindrapport en het verzwijgen door de Nederlandse zijde van belangrijke informatie omtrent het onderzoek.

Een van de meest opvallende gebreken van zowel het eindrapport als de redeneringen van Joustra zelf is dat de Nederlandse zijde uiterst oppervlakkig het probleem van luchtveiligheid boven Oekraïne heeft aangeroerd. De OVV zou er vooral naar moeten hebben gestreefd om vast te stellen waarom het luchtruim boven Oekraïne niet gesloten was. Maar dit probleem bleef nauwelijks onderzocht. Men kan moeiteloos achterhalen dat de Oekraïense autoriteiten vanaf het begin van het gewapend conflict in april 2014 tot de crash van MH17 in juli 2014 nooit officiële informatie hebben geopenbaard die ondubbelzinnig het gevaar voor de burgerluchtvaart zou aantonen, zoals vereist volgens de internationale normen.

De conclusie van het eindrapport dat Oekraïne maatregelen zou moeten hebben genomen om vluchten veilig te stellen, lijkt onvolledig en weerspiegelt niet in hoeverre Kiev risico's voor de burgerluchtvaart heeft genegeerd. Dit is volstrekt onaanvaardbaar. Bovendien wordt in het eindrapport de verantwoordelijkheid onterecht vaag geschetst: de verantwoordelijkheid wordt van Oekraïne deels afgeschoven op de luchtvervoerders en op de internationale luchtvaartautoriteiten, waaronder ICAO, andere landen en luchtvaartmaatschappijen, die geen restricties op vluchten boven Oekraïne hadden afgekondigd.

Tjibbe Joustra tijdens de presentatie van zijn rapport, op de achtergrond de reconstructie van de verwoeste MH17. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Onbekwaamheid

Daarbij worden de argumenten voor het nemen van zulke besluiten uitsluitend in verband gebracht met de crash van het Oekraïens militair vliegtuig AN-26 op 14 juli 2014, hoewel dit incident door de presidentiële administratie van Oekraïne slechts op een besloten briefing aan diplomaten van de Westerse landen werd toegelicht. Bovendien bevatte deze toelichting duidelijke tegenstrijdigheden. Tevens is er geen enkel bewijs in het eindrapport dat er een BUK-installatie in het desbetreffend gebied aanwezig was of werd gebruikt.

Als men de officiële uitspraken van de voorzitter van de OVV terugleest, komt men tal van subjectieve beoordelingen en inconsequenties tegen. Met name wijst de bewering van Joustra dat er op de crashsite 'nogal wat mensen rondliepen van wie de deskundigheid op vliegtuiggebied niet direct opviel' op de onbekwaamheid van de OVV-onderzoekers. De OVV-voorzitter verzweeg kennelijk het feit dat onderzoekers uit Maleisië als eersten ter plekke waren om voor de commissie de zwarte dozen van het vliegtuig te bemachtigen.

Een andere opvallende verklaring van de OVV-voorzitter is dat de Nederlandse experts zich, toen ze geen toegang kregen tot de crashsite, op het onderzoeken van informatie op sociale media concentreerden. Zo'n aanpak is echt dubieus en kent geen precedent.

'Verbazing'

Joustra uitte meerdere keren zijn 'verbazing' over technische gegevens van het BUK- systeem, gepresenteerd door Russen in mei 2015. Deze 'verbazing' kan worden beschouwd als een bewijs dat de OVV vanaf het begin van het onderzoek niet geneigd was om deze gegevens te bestuderen. Bovendien blijft de Nederlandse zijde verzwijgen dat de gegevens over de BUK-lanceerinstallatie nog in februari 2015 werden gepresenteerd, toen de OVV al had bekendgemaakt dat het toestel 'neergehaald zou zijn door een BUK-raket, afgevuurd vanuit het gebied vlakbij het dorp Snezjnoje'. Dat werd trouwens nooit bewezen.

Tegelijkertijd is het wel opmerkelijk dat de OVV zelfs nooit van plan was welke onderzoeksexperimenten dan ook uit te voeren. In het afgelopen anderhalf jaar heeft de OVV het bedrijf Almaz-Antey slechts één keer verzocht gegevens te verstrekken over bepaalde eigenschappen van BUK-raketten. Deze gegevens werden direct verstrekt, maar het voorstel om naar Rusland te komen en zelf kennis te nemen van alle aanvullende gegevens, werd genegeerd.

Speciale aandacht vergt de conclusie van Joustra dat de door de Russische zijde gepresenteerde gegevens over de submunities uit 'een eigen Russisch onderzoek voortvloeien, dat niet conform de regels van de ICAO is gedaan'.

Tjibbe Joustra loopt weg na de presentatie van zijn rapport, op de achtergrond de reconstructie van de verwoeste MH17 Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Vooringenomen onderzoek

Deze bewering wijst op de onbekwaamheid van de OVV-experts op het gebied van onderzoeksmethodologie van slagschade (combat damage) aan vliegtuigconstructies. De Russische zijde heeft het onderzoek strikt conform bestaande regels en normen uitgevoerd en de resultaten daarvan aan de OVV overgedragen. Helaas zijn de Russische bevindingen nooit gebruikt.

En tenslotte bewijst de conclusie van de OVV-voorzitter (die niet betrokken was bij het strafrechtelijk onderzoek) dat er onder de verdachten Russen kunnen zijn, feitelijk dat het gedane onderzoek vooringenomen is.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Oleg Stortsjevoj, plaatsvervangend hoofd van de Russische Luchtvaartautoriteit.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden