Met Trump reken je niet af als je hem niet begrijpt

De progressieven in de VS moeten begrijpen hoe zij het zicht op het land zijn kwijtgeraakt.

'Zullen de woorden van Meryl Streep de woede tegen de elites alleen maar vergroten?' Beeld EPA

Er zijn economische spanningen in de VS, maar die zijn onvoldoende om de verkiezing van een opvliegende egomaniak tot het hoogste ambt in het land te verklaren. Er is een verwoestende cultuuroorlog die dit wel verklaart. Donald Trump wordt volgende week president omdat genoeg Amerikanen het gehad hebben met de verkrampte politiek correcte manier van praten van de progressieve elites die geloven dat zij een monopolie hebben op wijsheid en op de enige weg naar vooruitgang.

De economische problemen, toenemende ongelijkheid, stagnerende modale inkomens, marginalisering, volstaan niet om te verklaren dat de Amerikanen hebben besloten van een rots af te springen en hun lot toe te vertrouwen aan een verzameling miljardairs en ex-generaals onder bevel van een lichtgeraakte showman.

Meryl Streep begaf zich bij de uitreiking van de Golden Globes in deze cultuuroorlog. Namens Hollywood hekelde zij de keuze van het volk. Zonder de aanstaande president te noemen, wees zij op zijn wreedheid, met als voorbeeld de spottende imitatie door Trump van een verslaggever met een handicap. Zo iets deden ze in de Middeleeuwen, weet u nog.

Trump reageert als een kind wiens lolly is afgepakt. Hij schreeuwt het uit, in de vorm van een tweet, waarin hij Streep 'een van de meest overschatte actrices in Hollywood' noemt en 'het dienstmeisje van Hillary'. Hij beweert botweg dat hij nooit de spot heeft gedreven met mijn collega Serge Kovaleski en hij eindigt met zijn gebruikelijke sneer naar de 'zeer oneerlijke media'. Trumps psyche is geen groot raadsel. Hij wil vooral bewonderd worden en slaat waarschuwingen in de wind. Handelend in onwaarheden en samenzweringstheorieën, scheldt hij de pers, die hij heimelijk bewondert, uit voor oneerlijk. Hij zal gauw over veel zwaardere wapens dan Twitter kunnen beschikken om zijn wraakzucht te stillen. Het is twijfelachtig of hij deze karaktertrek in bedwang zal kunen houden.

Het was van belang dat Streep erop wees dat de intimidaties van Trump bij ieder van ons vooroordelen activeert. Er staat ons een tijd van gewelddadigheid te wachten. Ze zei nog iets belangrijks, namelijk dat we 'een beginselvaste pers nodig hebben die de macht controleert'. Als Trump zichzelf beschouwt als de stem van Amerika, dan is elke tegenstem nodig, luid, duidelijk en volhardend.

Maar zullen de woorden van Streep enig effect hebben op de tientallen miljoenen aanhangers van Trump of zullen ze de woede tegen de elites in Hollywood en andere links-dogmatische centra alleen maar vergroten?

Meghan McCain, een conservatieve commentator en dochter van senator John McCain, tweette: 'Deze speech van Meryl Streep is waarom Trump heeft gewonnen. En als mensen in Hollywood niet doorkrijgen hoe of wat - dan zullen jullie hem herkozen krijgen.' Daar zit wat in. Trump verloor in totaal met 2,8 miljoen stemmen. Maar buiten New York en Californië won hij met 3 miljoen. Dat is Amerika in een notendop.

We moeten beginnen met de erkenning dat New York en Californië geen monopolie op de waarheid hebben, evenmin als Kansas en Missouri. In het godvrezende, vuurwapenminnende deel van het land barst het van de verstandige mensen, die - in de woorden van Mark Lilla - 'hun buik vol hebben van linkse mensen met hun praatjes over genderneutrale wc's'. Lilla wees op 'de morele paniek over raciale, seksuele en geslachtsidentiteiten die de progressieve boodschap heeft vervormd' als voornaamste oorzaak van de nederlaag van de Democraten. Hij beklaagde zich over een 'narcistische linkse generatie die geen idee heeft van de omstandigheden waarin mensen buiten hun eigen groepen verkeren' - met name de blanken uit de arbeidersklasse die massaal op Trump hebben gestemd.

Uiteraard werd Lilla onmiddellijk door de gedachtenpolitie van de identiteitspolitiek over de hekel gehaald. Katherine Franke, zijn collega bij Columbia University, suggereerde dat hij het 'schandalige voorwerk' deed om 'witte suprematie opnieuw respectabel te maken'. Dat is een gemene beschuldiging, maar wel karakteristiek voor deze tijd. Het is niet alleen extreem-rechts dat afwijkende meningen het zwijgen wil opleggen. Extreem-links is gemobiliseerd. Trump deugt niet. Maar hem wegzetten zonder hem te begrijpen, leidt tot niets.

Sinds 8 november heeft Trump zijn minachting voor zijn aanhangers tentoongespreid. Hij wil met nepotisme het moeras dempen en door aan te pappen met de superrijken de armen ondersteunen. Hij gooit de moraal van de hardwerkende Amerikanen uit het raam van zijn met goud beklede verblijf boven op zijn toren.

Met het verstrijken van de tijd zullen steeds meer Amerikanen zich aan de kant van Streep scharen. Zij zullen inzien dat een gemene, tweederangsacteur hen erin geluisd heeft. Maar om af te rekenen met Trump zullen de progressieven zich er rekenschap van moeten geven hoe zij het zicht op hun land zijn kwijtgeraakt.

© The New York Times

Beeld Roger-Cohen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.