Opinie

Met subsidies krijg je geen goedkope groene energie

Alleen door onderzoek krijgen we de prijs van groene energie lager dan die van fossiele brandstoffen.

null Beeld anp
Beeld anp

De VN-klimaattop in Lima heeft net als eerdere bijeenkomsten de afgelopen twintig jaar weinig resultaat gehad. Het doet denken aan de spreuk: 'Waanzin is keer op keer hetzelfde doen in de hoop op een andere uitkomst.'

De laatste twintig jaar is de traditionele klimaataanpak duidelijk en eensgezind geweest: we moeten hernieuwbare energiebronnen zoals windturbines en zonnecellen subsidiëren om de CO2-uitstoot te verminderen. Dit is het verminderingstraject. Toch haalt de wereld vandaag de dag, ondanks eindeloze klimaattoppen en goede bedoelingen, slechts 0,4 procent van zijn energie uit zonne- en windenergie. De CO2-uitstoot blijft maar toenemen.

Vorige maand publiceerde het Internationaal Energieagentschap de eerste prognose voor 2040. Zelfs in het buitengewoon optimistische scenario waarin alle overheden hun groene beloftes nakomen, zullen zon en wind over 26 jaar slechts 2,2 procent van de energie voor hun rekening nemen. Zoals Jim Hansen, klimaatadviseur van Al Gore en werkzaam bij de NASA, zegt: 'Denken dat hernieuwbare energie ervoor zal zorgen dat we snel van fossiele brandstoffen zullen afstappen in de VS, China, India, of in de hele wereld, is hetzelfde als geloven dat de paashaas of de tandenfee echt bestaan.'

Na 20 jaar discussiëren, grote beloftes en hoogdravende retoriek halen we slechts 0,4 procent van onze energie uit onze favoriete oplossing. De volgende 26 jaar kan daar nog 1,8 procent bijkomen. Tijd om een slimmere manier te vinden om vooruitgang te boeken. Het probleem is dat de huidige groene energie veel te duur is. Dit geldt voor Nederland, het Westen en al helemaal voor ontwikkelingslanden. We helpen arme landen aan zonnepanelen en windturbines en die landen hebben daar inderdaad profijt van. Maar als we in plaats daarvan gas hadden gebruikt, hadden we voor hetzelfde bedrag vier keer zo veel mensen van elektriciteit kunnen voorzien.

Bjørn Lomborg is directeur van het Copenhagen Consensus Center. Beeld
Bjørn Lomborg is directeur van het Copenhagen Consensus Center.Beeld

Moeilijk verkopen

Het probleem met de huidige klimaataanpak is dat we alle grote landen proberen over te halen hun eigen economische belangen tegen te werken. Duitsland geeft meer dan honderd miljard euro uit aan zonnepanelen terwijl de opwarming van de aarde daar tegen het einde van de eeuw slechts 37 uur mee zal worden uitgesteld. Dat is moeilijk te verkopen.

China heeft 680 miljoen mensen uit de armoede gehaald door het gebruik van goedkope maar vervuilende kolen, en wij vragen ze dat proces te vertragen. We vragen ontwikkelingslanden inefficiënte zonne- en windenergie te gebruiken waardoor beduidend minder mensen de ellende en armoede kunnen ontstijgen. Geen wonder dat Lima heeft gefaald, en als we op deze weg verder gaan, faalt de top in Parijs in 2015 ook.

Gelukkig bestaat er een veelbelovend alternatief dat niet indruist tegen de economische belangen. We moeten de fondsen voor Onderzoek & Ontwikkeling van groene energie verhogen. Als we de prijs van groene energie door innovatie lager kunnen krijgen dan die van fossiele brandstoffen, zal iedereen, zelfs China en India, snel de overstap maken. Het voordeel dat we zouden behalen als we investeren in O&O van groene energie is 11 euro voor elke geïnvesteerde euro.

Lobbyisten voor de huidige, inefficiënte hernieuwbare technologieën stellen dat onze subsidies juist voor deze innovatie zorgen. Er wordt een enorme vraag naar groene energie gecreëerd waardoor de innovatie vanzelf zal volgen. Helaas is dat niet het geval.

Een Duitse parlementaire commissie analyseerde de effecten van Duitslands grootschalige groene beleid, de zogenaamde Energiewende. De commissie kwam ondubbelzinnig tot de conclusie dat de subsidies niet tot groene innovatie leiden, omdat het veel veiliger is voor bedrijven om te vertrouwen op de zwaar gesubsidieerde windturbines, zonnepanelen en biomassa in plaats van het verder ontwikkelen van bestaande technologieën en met nieuwe uitvoerbare alternatieven voor fossiele brandstoffen te komen. De subsidies creëren simpelweg een verkeerde stimulans. De commissie concludeerde dat ze geen positieve relatie heeft kunnen vinden tussen de subsidiëring en innovatie.

Jaren vijftig

Illustratief voor de manier waarop vooruitgang in zijn werk gaat is de ontwikkeling van computers sinds de jaren vijftig. Er werden geen computers ontwikkeld dankzij subsidie of de massale productie van elektronenbuizen in de jaren vijftig. Er werden geen enorme subsidies verstrekt aan alle westerlingen zodat deze een enorme computer in hun kelder konden krijgen in de jaren zestig. Ook werd er geen belasting geheven op alternatieven voor computers, zoals typmachines. De ontwikkeling kwam slechts voort uit de enorme investering in O&O, geleid door de ruimtewedloop die leidde tot transistors, geïntegreerde schakelingen, harde schijven en al die andere baanbrekende innovaties die het voor bedrijven als IBM en Apple mogelijk maakten computers te produceren die de consument ook echt wilde kopen.

We weten hoe we de CO2-uitstoot kunnen verminderen. De schaliegasrevolutie in de VS werd mogelijk doordat de regering de afgelopen drie decennia tien miljard dollar heeft uitgegeven aan O&O. Fracking heeft de gasprijzen laten dalen en heeft vervuilende kolen vervangen door het minder vervuilende gas en de CO2-uitstoot in 2012 met zo'n 300 miljoen ton doen dalen. Dit is meer dan drie keer zo veel als wat de dure windturbines en zonnecellen van de EU jaarlijks bijdragen aan de vermindering. En terwijl de EU jaarlijks meer dan dertig miljard euro aan subsidie uitgeeft voor zonne- en windenergie, ontvangen de VS jaarlijks 227 miljard euro dankzij de schaliedoorbraak.

In plaats van erop te vertrouwen dat de wereld plotseling kiest voor een beleid dat indruist tegen ieders economische belangen, zou men zich bij de volgende klimaattop moeten richten op een drastische verhoging van de fondsen voor O&O om een nieuwe en goedkopere generatie aan groene energie te ontwikkelen. Als we groene energie dankzij innovatie goedkoper kunnen maken dan fossiele brandstoffen zullen we eindelijk het probleem van de opwarming van de aarde kunnen aanpakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden