Column

Met Steve Bannon in het Witte Huis doet ook ultrarechts zijn intrede

Column Stephan Sanders

Ik heb er ook mijn buik van vol. Liever over iets anders. Niet weer nieuwe, nog creatievere interpretaties van statistieken, per staat, per vrouw, per Latina vrouw. Hij is gekozen... wen er maar aan. Je kan de politiek ook té persoonlijk maken. Ik bedoel: een kater van een week, zonder navenant drankgebruik, omdat in een ander land een andere president is gekozen dan jij verwachtte. Dit begint op betrekkingswaan te lijken.

Tegenstanders van Trump hebben voor de Trump Tower in New York een bord opgehangen met de tekst 'Stephen Bannon heeft niets in het Witte Huis te zoeken'. Beeld epa

Maar het went niet en het valt niet mee. Een van de eerste daden van de president-elect was het benoemen van een van zijn belangrijkste strategisch adviseurs: Steve Bannon, de man die in augustus al de campagneleider van Trump was geworden. Daarvoor was hij CEO van de Breitbart Mediagroep, waaronder ook de populaire, gelijknamige website valt.

Denk aan GeenStijl, met eenzelfde, onnavolgbare mix van ironie, rechtse en racistische gein, waarbij het zaaien van verwarring het hoogste doel lijkt. Het is het postmodernisme 'voor rechts verklaard', zoals Reve ooit kunst verklaarde 'voor arbeiders'. Zorg dat elk feit een betwistbaar feit wordt, en elke waarheidsclaim relatief. Nieuws en nepnieuws zijn tweelingbroers.

Denk aan GeenStijl, maar verdubbel de kwaadaardigheid, en vergeet de zelfironie. Eigen wit volk eerst. Lachen, gast.

Ook al zo'n woord waar ik moe van wordt: identiteitspolitiek. Maar met de benoeming van Steve Bannon maakt de ultrarechtse versie van het verschijnsel zijn entree in het Witte Huis. Dat is niet marginaal, dat is geen klein zwart nationalistisch groepje in een afbraakpand te Oakland, Californië, waar de allerlaatste Black Panther-afdeling haar oprichtingsvergadering belegt. Maar het extreem-rechts radicalisme, dat zich griezelig spiegelbeeldig verhoudt tot de links-radicalen, zit inmiddels aan de rechterhand van Trump, de aankomende president van de Verenigde Staten.

U kunt nu nog wat nieuwe woorden leren, waar u over niet al te lange tijd ook moe van wordt. Of waar u dan inmiddels aan gewend bent - een minstens zo griezelig vooruitzicht. 'Etno-nationalisme.' 'Ras-realisme.'

Het zijn de kernwoorden van de zogeheten 'Alt-right' beweging, de Alternatieve Rechtsen in Amerika, die zich verzetten tegen het conservatisme van de Republikeinen, omdat het veel te gematigd zou zijn.

De man die de term 'Alt-right' heeft gemunt in 2008 is Richard Spencer, een graag geziene gast op de Breitbart News website. Spencer noemt zichzelf een 'identitair', en lonkt opzichtig naar de grote Europese voorbeelden als het Franse Front National, de Italiaanse Lega Nord en ook naar 'onze' Wilders.

En dit is zijn identiteit: 'De echte alt-right-aanhanger erkent de realiteit van ras, en het feit dat ras ertoe doet; dat ras een essentieel onderdeel is van identiteit.' Het gaat om 'de maximalisering van de blanke stem', en ook om de erkenning van een 'rassenhiërarchie', die biologisch is gefundeerd.

Spencer is de eerste om toe te geven dat Trumps nieuwe adviseur Bannon 'niet helemaal een echte alt righter is', maar toch: 'He's the closest we have.' De naaste adviseur van president Trump is iemand met een welwillend, open oor voor het etno-nationalisme, het idee dus 'dat naties zowel etnisch als raciaal zo homogeen mogelijk moeten zijn'. En dat als blauwdruk voor de Verenigde Staten - een land dat nooit 'etnisch homogeen' is geweest.

De strijd tussen Democraten en Republikeinen, het dilemma: ietsje linkser, of flink wat conservatiever - oud nieuws. Met de verkiezing van Trump, en in het kielzog van zijn strateeg Steve Bannon is de 'ras-bewuste' politiek doorgedrongen tot de grote, publieke arena.

Dat was toch een tijdje niet meer usance in Amerika. Eigenlijk niet meer sinds oud-gouverneur George Wallace in 1972 tevergeefs probeerde de kandidaat te worden van de Democraten. De Wallace-slogan van toen: 'Segregatie vandaag, segregatie morgen, altijd segregatie.'

Zwarte radicale groepen discussiëren nog of ze wel of geen sympathiserende 'witten' zullen toelaten. Een heel schrale troost: binnenkort wordt die beslissing voor ze genomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.