Opinie

Met nul euro wordt Letterkundig Museum wel erg stiefmoederlijk bedeeld

De aankoop van 1 Rembrandt staat gelijk aan het 114 jaar handhaven van het jaarlijks budget waarover het Letterkundig Museum vóór 2013 beschikte.

Godfried Bomans wordt afgelost door Jan Wolkers op Rottumerplaat voor een radioprogramma, 1971. Beeld anp

Lovende woorden kreeg het Letterkundig Museum van de Raad voor Cultuur. Maar wat koopt het daarvoor? In ieder geval niet het handschrift van 'Hersenschimmen' van J. Bernlef. Dat ging onlangs op een veiling aan de neus van het museum voorbij.

Datzelfde dreigt nu te gebeuren met onbekende jeugdbrieven van en aan Godfried Bomans uit de jaren dertig, aangevuld met ongepubliceerde documenten die inzicht verschaffen in de jeugdjaren van de auteur van 'Erik, of het klein insectenboek'. Voor de biografie over Godfried Bomans, die op dit moment geschreven wordt, zijn deze documenten van wezenlijk belang.

Het Letterkundig Museum heeft onder meer als taak het verzamelen en beheren van het literair erfgoed van Nederland. Met een 6 strekkende kilometers omvangrijke en dagelijks groeiende collectie, waaronder 250.000 handschriften, 1,8 miljoen schrijversbrieven en 60.000 kinderboekenillustraties, is het het 'Rijksmuseum voor Literatuur'.

Van de 24 rijksmusea die Nederland telt, zijn er slechts 6 door het ministerie van OCW aangemerkt als een museum met een wetenschappelijke kernfunctie. Daartoe behoort het Letterkundig Museum. Die kernfunctie staat onder grote druk.

Gedwongen ontslag

Het Letterkundig Museum werd in de vorige Adviesperiode door de Raad voor Cultuur per 1 januari 2013 buitensporig gekort met 25 procent (700.000 euro per jaar), wat leidde tot gedwongen ontslag van 30 procent van het personeel. Sinds die tijd is er bijvoorbeeld geen hoofd Collecties meer en beschikt het museum over welgeteld 0 euro aankoopbudget.

Ik gun - mijzelf niet uitgezonderd - Nederland zijn Rembrandts, maar de verhoudingen zijn volledig zoek. De aankoop van 1 Rembrandt staat gelijk aan het 114 jaar handhaven van het jaarlijks budget waarover het Letterkundig Museum vóór 2013 beschikte en waarmee het zijn nationale taak van behoud en beheer van het literaire erfgoed verantwoord kan uitoefenen.

J.C. Bloem, Hella S. Haasse, Harry Mulisch, Nescio, Sieb Posthuma, Annie M.G. Schmidt, J. Slauerhoff, Max Velthuijs en Joost Zwagerman - om zomaar wat namen te noemen van schrijvers en illustratoren wier archieven het Letterkundig Museum beheert - verdienen het met egards behandeld te worden. De brieven, handschriften en illustraties die zij of hun erven veelal om niet aan de staat hebben toevertrouwd, moeten ten minste fatsoenlijk beheerd kunnen worden. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat literatuur in vergelijking met andere kunstvormen stiefmoederlijk wordt bedeeld. En dat terwijl het Letterkundig Museum enig in zijn soort is, naast meerdere historische en kunstmusea. Voor die bijzondere positie moeten de overheid en de Raad voor Cultuur oog hebben.

Onbehoorlijk

De loftuitingen van de Raad aan het adres van het Letterkundig Museum hebben geleid tot handhaving van het huidige subsidieniveau. Dat wil zoveel zeggen als: de draconische bezuiniging uit 2012 werkt gewoon door. De Raad ging er in zijn advies uit 2012, zonder argumentatie, vanuit dat verregaande samenwerking met Museum Meermanno de opgelegde bezuiniging zou compenseren.

Onafhankelijk, door het ministerie van OCW geïnstigeerd, onderzoek toonde echter aan dat een grondslag voor die samenwerking ontbreekt en dat het financieel voordeel nihil is. De bezuiniging was echter toen al een feit. Het is bestuurlijk onbehoorlijk dat onderzoek heeft plaatsgevonden nadat het besluit is gevallen.

Het Letterkundig Museum is een gezond bedrijf dat ruimschoots zijn met het ministerie van OCW afgesproken prestatiedoelen bereikt, ook op het gebied van de eigen inkomsten. Het literatuurmuseum.nl - een digitaal platform van het museum - won onlangs in Wenen twee prestigieuze Europese prijzen. Feestelijk! Nog feestelijker zou het zijn als het museum in staat gesteld wordt zijn rol als hoeder van het literair erfgoed waar te maken.

Hoe moet het nu aflopen met Bomans' brieven? Ik laat geen mogelijkheid onbenut met behulp van sponsors en fondsen die Bomansverzameling voor Nederland aan te kopen. Maar een beetje structureel aankoopbudget zou helpen. 0 euro is wel heel weinig.

Aad Meinderts is directeur Letterkundig Museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden