Opinie

'Met het hoofd in de virtuele wolk zien jongeren niet dat het lichaam opbrandt'

Een burn-out komt steeds vaker voor bij jongeren. Het internet zorgt voor stress, schrijft Bart Smout. 'Jongeren hebben het idee dat alle dromen naast elkaar moeten bestaan, niet na elkaar.'

Beeld anp

Steeds meer jongeren krijgen een burn-out. Dat was het onderwerp van de laatste aflevering van Spraakmakende zaken. Volgens Jan Prins van onderzoeksbureau SKB zijn Nederlandse jongeren niet langer de vitaalste binnen een bedrijf: 'Ze hebben meer stressklachten dan de oudere werknemers.' Irene Houtman, onderzoekster bij TNO, voegde daaraan toe: 'In de leeftijdsgroep van 15 tot 30 neemt het aantal burn-outs hard toe.'

Je vraagt je dan natuurlijk af: waar komt die stijging vandaan? Daar konden de tafelgasten alleen naar gissen. Documentairemaakster Anneloor van Heemstra was de enige die de moderne beeldcultuur als een van de oorzaken noemde. 'Ik denk dat je onbewust veel oppikt van ideale levens. Van hoe het eigenlijk moet zijn.'

Beeldcultuur
Als ik naar vrienden en kennissen kijk die kampen met stressproblemen denk ik dat de beeldcultuur inderdaad een grote rol speelt. Of nog specifieker: het internet. Uiteraard cirkelen daar veel plaatjes en verhalen rond van het 'ideale leven'. Maar het zou me niet verbazen als een grotere oorzaak van burn-outs is gelegen in de manier waarop het internet ons denken verandert.

Het internet is een droom van gelijktijdigheid en onbeperktheid. Alles wat je maar kan bedenken is er aanwezig en bovendien tegelijkertijd. Je hoeft niet te wachten. Als je wilt, kun je onder het Skypen met je beste vriend muziek beluisteren via Spotify terwijl je ondertussen dat ene leuke recept opzoekt - ik noem maar iets. Dat maakt gretig. Die gretigheid is voor veel internetgebruikers een gewoonte geworden. We klikken lustig op links, springen van de ene site naar de andere, bekijken een video terwijl we twitteren.

Volgens de Amerikaanse schrijver Nicholas Carr zorgt dat voor een afname van ons concentratievermogen. In zijn boek The shallows: what the internet is doing to our brains beschrijft hij hoe internet verstrooiing in de hand werkt door een teveel aan informatie. Die verstrooiing werkt volgens hem ook door als de computer uitstaat. We kunnen moeilijker stilzitten, een boek lezen, of een gedachte langzaam uitwerken.

Dommer
Carr denkt dat mensen hierdoor dommer worden. Of hij daarin gelijk heeft, weet ik niet. Maar ik geloof wel dat het internet invloed heeft op de werking van onze hersenen. Simpelweg omdat velen van ons er uren per dag achter zitten en ons brein een groot adaptief vermogen heeft. Het internet stimuleert wat ik noem een 'en/en-denken' in plaats van een 'of/of-denken'. De droom van onbeperktheid en gelijktijdigheid die eigen is aan het medium nestelt zich in onze hersenen. Veel jongeren van mijn generatie hebben de overtuiging dat alles tegelijkertijd mogelijk is. En een goede baan én een romantische relatie én kinderen én leuke feestjes bezoeken én de mode bijhouden én... Het moet allemaal kunnen. Alle dromen moeten naast elkaar bestaan, niet na elkaar. Laat staan dat je prioriteiten stelt en sommige wensen afstreept. De mogelijkheden zijn immers onbeperkt.

De mogelijkheden zijn onbeperkt maar het menselijk lichaam is dat niet. Met zijn hoofd in de virtuele wolk ziet de hedendaagse jongere niet dat zijn lichaam langzaam opbrandt. Want uiteindelijk zijn we niet gemaakt om duizend dingen tegelijkertijd te doen. 'People can't multitask very well, and when people say they can, they're deluding themselves,' aldus Earl Miller, neurowetenschapper aan het MIT.

Natuurlijk wil ik het internet niet afschaffen. Maar is het niet vreemd dat we dagelijks uren surfen en nooit nadenken wat voor effect dit heeft op onze hersenen? Het web is oneindig, ons brein kan denken dat we oneindig veel dingen kunnen, maar het lichaam heeft nog altijd het laatste woord. En dat wil steeds vaker maar één ding: rust.

Bart Smout is schrijver en journalist.

 
De droom van onbeperktheid en gelijktijdigheid die eigen is aan het medium internet nestelt zich in onze hersenen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden