ColumnBert Wagendorp

Met Hema wil overheid illusie van Hollandse identiteit overeind houden

De Nederlandse overheid heeft de zakenbank Lazard opdracht gegeven te onderzoeken of Hema met staatssteun moet worden gered. Dit vanwege de werkgelegenheid bij de winkelketen en ook om de leefbaarheid van binnensteden op peil te houden. Hema heeft in Nederland 9.500 doorgaans slecht betaalde werknemers en 550 winkels. Het is voor het eerst dat het argument ‘leefbaarheid’ wordt gebruikt om een winkelketen voor de ondergang te behoeden.

Hema is net zo’n Hollands icoon als KLM – de H staat voor Hollandsche en de A voor Amsterdam. Het is nog mager bewijs, maar het begint erop te lijken dat je als bedrijf een streepje voor hebt wanneer je wordt gezien als een soort nationaal bezit en je de liefde van het volk in de strijd kunt gooien om je faillissement te voorkomen.

Hoe Hema en KLM de begeerde status van nationaal icoon hebben veroverd is niet helemaal duidelijk, maar ik weet wel dat je jarenlang je Hollandse imago moet uitventen voor het zover is. KLM heeft dat meesterlijk gedaan, zo goed dat het zelfs als Frans bedrijf nog altijd als een parel van Hollandse bedrijvigheid geldt.

Dat Hema een ‘typisch Nederlandse winkel’ is, is er generaties lang zo in geramd, dat nu iedereen ervan overtuigd is dat Hema een typisch Nederlandse winkel ís en tot de vaste kenmerken van het Nederlanderschap is gaan behoren. Zoals de Zweden nooit meer van hun Ikea-imago afkomen, zo zullen wij altijd worden achtervolgd door ons veronderstelde Hema-karakter.

Ik betwijfel of we daar blij mee moeten zijn. Ik loop heus weleens de HEMA in mijn stadje binnen, maar nooit om me eens lekker oud-Hollands thuis te voelen of onder gelijkgezinde Hema-vrienden te verkeren. Die rookworsten zijn ronduit goor en ik hou ook niet van hun tompoucen. Ik vind die winkel niet eens gezellig, het eerste wat je toch zou verwachten van een Hollandse winkel. Het is allemaal functioneel, strak en minimalistisch – elke frivoliteit ontbreekt, het is kale ernst. Hema is een winkel volgens de gortdroge Hollandse literatuuropvatting.

Het ticket van typisch Nederlandse winkel ligt ook aan de basis van de buitenlandse expansieplannen. HEMA-winkels in het buitenland heten sinds vorig jaar Hema Amsterdam. Wat dus dubbelop is; maar Amsterdam is nu eenmaal een sterk merk. Als die stad failliet dreigt te gaan wordt ze ook door de staat overgenomen.

Hoe heeft Hema zo in problemen kunnen komen, als alle Nederlanders er hun degelijke onderbroeken en bh’s kopen? Dat is, behalve aan het coronavirus, te danken aan buitenlandse roofkapitalisten die het bedrijf in 2007 kochten met geld van Hema zelf – daar kwam het tenminste op neer – waardoor Hema een molensteen van schuld om de nek kreeg. Bijna twee jaar geleden werd het bedrijf gekocht door miljardair Marcel Boekhoorn, maar de schulden zijn er nog altijd.

Wie steunt de Nederlandse overheid eigenlijk, als ze straks garant staat voor leningen aan Hema? Wie gaat er met de poet vandoor? Engelse aasgieren? Een Nederlandse miljardair? Hoeveel banen gaan we ermee redden, en voor hoelang? Kan de lokale Hema de leefbaarheid van een binnenstad overeind houden, of moet de regering dan hele binnensteden en ook Blokker, Febo en de plaatselijke boekhandels opkopen?

Ik vrees dat we met Hema en KLM een idee-fixe willen redden, illusies, stukjes vermeende Hollandse identiteit – dat we amechtig het verleden overeind willen houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden