Opinie

Met ‘groter als’ is de Nederlandse grammatica de doodsteek toegebracht

De taal moet meebewegen met de tijd, wordt vaak gezegd, maar ontwikkeling van de taal is wat anders dan verloedering, meent Stefan Wirken.

Philip Freriks bij het Groot Dictee voor kinderen. Beeld ANP
Philip Freriks bij het Groot Dictee voor kinderen.Beeld ANP

Gisteren kwam het nieuws naar buiten dat volgens de nieuwe versie van de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS), een naslagwerk dat taalgebruik beschrijft, de woordencombinatie ‘groter als’ steeds vaker voorkomt, terwijl ‘groter dan’ de correcte vorm is. De afgelopen jaren werd al gediscussieerd over woorden als overnieuw (naast het reeds bestaande ‘opnieuw’), museums, als zijnde en uitprinten. Met ‘beter als’ lijkt het definitieve doodvonnis van de Nederlandse taal getekend.

Het argument voor dergelijke versoepelingen is altijd dat de taal moet meebewegen met de tijd. Mensen die streng zijn op het foutief taalgebruik worden vaak als conservatief en betweterig gezien. Mensen die bovenmatig letten op taalfouten van anderen worden bestempeld als ‘taalnazi’s’. De Standaard in België kwam zelfs met De Grote Taalnazi-test, waarin lezers van de Vlaamse krant konden testen in hoeverre ze zich storen aan taalfouten.

Taalverloedering

Er bestaat daadwerkelijk een noodzaak voor taalverandering. Conservatisme moet dan ook worden tegengegaan. Verandering van taal bestaat echter uit twee categorieën: taalverloedering en taalontwikkeling.

Zo ontberen wij nog steeds een woord voor het Engelse ‘siblings’ of het Duitse ‘Geschwister’. In Nederland zal men op een feestje of borrel altijd moeten vragen: ‘Heb je broers en/of zussen?’. De term ‘brusjes’ heeft informeel geklonken als optie, maar heeft het nooit gehaald tot echt woord.

Daarentegen werd ‘swaffelen’; het aantikken met de penis, vaak met herhaalde bewegingen, van andermans lichaam of een voorwerp, het woord van het jaar in 2008. En je mag toch hopen dat men dat werkwoord minder vaak nodig heeft om zich uit te drukken dan de inhoudelijke betekenis achter ‘brusje’.

En zelfs met ‘swaffelen’ valt nog enigszins te leven. Laten we coulant zijn: het voegt in ieder geval nog iets toe dat nog niet bestond. Erger is het goedkeuren van fouten die al een bestaande juiste vorm kennen, zoals nu gebeurd is met ‘groter als’.

Luiheid

Het voegt iets toe dat al bestaat, en daarmee voegt het dus eigenlijk helemaal niets toe. Zo is ook ‘overnieuw’ twee letters langer dan het reeds bestaande woord ‘opnieuw’ dat exact dezelfde betekenis kent. Dat is geen ontwikkeling maar verloedering. Het zijn voorbeelden van fouten die voortkomen uit lui- of slordigheid.

Veel mensen hoor je zeggen dat het draait om de boodschap die wordt verteld: ‘zolang iedereen het maar begrijpt’. Maar als je in een restaurant eet, wil je ook een degelijk opgemaakt bord. Mensen drinken ook geen wijn uit plastic bekers. Men draagt geen joggingbroek op een feestelijke aangelegenheid omdat die zo lekker zit. Vorm is altijd belangrijk, en zegt iets over jezelf. Net zoals mensen enigszins hun uiterlijk verzorgen, zouden ze dat ook met hun taalgebruik moeten doen.

Als je het niet voor jezelf doet, doet u het dan alstublieft voor de lezer of toehoorder. Die kan zich er namelijk, hoewel hij of zij de boodschap zal begrijpen, wel degelijk aan storen.

Stefan Wirken, Amsterdam.

Verbetering: In een eerdere versie van dit stuk werd de suggestie gewekt dat de Algemene Nederlandse Spraakkunst de regels opstelt voor taalgebruik. Dat klopt niet. De ANS beschrijft slechts wat er in de Nederlandse taal gebeurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden