ColumnAriejan Korteweg in Amsterdam

Met Esther Ouwehand naar Cow: ‘Wie wil er nou een melkkoe zijn?’

null Beeld

Luma is een uitbundig gevlekte koe, met een oogschaduwachtige ring om het linkeroog en een ster op de snuit. Je zou haar uit duizenden herkennen en dat komt goed uit want ze staat met nogal wat soortgenoten op stal, ergens op het Engelse platteland.

Ze is de hoofdpersoon in een anderhalf uur durende documentaire die op het filmfestival Idfa is te zien. Regisseur Andrea Arnold noemde haar film Cow. Alsof ze wil zeggen: het leven van Luma is uitwisselbaar met dat van miljoenen soortgenoten. Koebeesten die moeten voldoen aan de schier oneindige menselijke behoefte aan melk. Identificatie is niet de bedoeling.

Esther Ouwehand (links), met Leonie Vestering, in Tuschinski. Beeld
Esther Ouwehand (links), met Leonie Vestering, in Tuschinski.

Esther Ouwehand ging naar Theater Tuschinski om Cow te zien en ik mocht mee. Je zou een gefluister in de vestiaire verwachten – ‘Ouwehand is er ook, die wordt hier vast onpasselijk van.’ Maar niks, de fractieleider van de Partij voor de Dieren kan, samen met Kamerlid Leonie Vestering, nog steeds tamelijk onopgemerkt naar de film.

Het is de week waarin wordt gevierd dat het vijftien jaar geleden is dat de Partij voor de Dieren in de Tweede Kamer kwam. Al vijftien jaar blijven ze uit de buurt van formaties, gedoogsteun of verantwoordelijkheid, nog geen wethouder of gedeputeerde droegen ze bij. De partij groeide intussen organisch van twee naar zes zetels, in de peilingen halen ze soms dubbele cijfers. ‘Een kleine voorhoede van betrokken burgers kan de wereld veranderen’, beloofde Ouwehand op het partijcongres van dit weekeinde. Politieker verwoord: ‘Rutte en Hoekstra, zelfs jullie eigen kiezers zijn klaar met tegenstinken.’

Voordat de film begint, nemen we het partijstandpunt door: zolang de veehouderij niet is afgeschaft, moeten kalveren opgroeien bij hun moeder. Of zoals het dit jaar – dankzij de PvdD – in de Wet dieren werd vastgelegd: dieren moeten kunnen leven naar hun aard.

Dan duiken we de stal in. Arnold filmde op koehoogte en van zo dichtbij dat de camera soms een boks krijgt en het snuiven oorverdovend wordt. We kijken in het oog van een kalf dat voor het eerst de wereld ziet. We horen het klaaglijke geloei als datzelfde kalf bij Luma wordt weggehaald. We zien de rook kringelen als de hoorns worden weggeschroeid – ‘Good girl now. ’ We zijn erbij als Luma naar buiten mag, de dampende Engelse wei op. Nog een kalf wordt geboren, zowat helemaal zwart. Dan, met een pistoolschot, eindigt het koeienleven.

Een enkeling die het zag aankomen, verliet voortijdig de zaal. Ouwehand niet, die heeft erger gezien. Zoals in Dominion, undercover gemaakt bij Australische boeren en slachters. ‘Dan moet je je echt schrap zetten.’

De film oordeelt niet, daarover zijn we het eens. Cow is geen aanklacht tegen veehouderij maar een nauwgezette registratie. Het had slechter gekund voor Luma, vindt Ouwehand. Ze baart haar kalfje in de groep op stal, kan van lente tot herfst naar buiten en haar leven eindigt niet in het slachthuis, tenminste niet dat we zien. De bevruchting is een ogenschijnlijk gelukkig samenzijn met een echte stier, terwijl kunstmatige inseminatie standaard is. Wat je niet ziet, zegt Ouwehand, is wat er met alle stierkalveren en een kwart van de vaarzen gebeurt, en ook niet dat tijdens de weidegang het melken gewoon doorgaat. Ander minpunt: gemolken worden met de Britpop van de boerenknechten in je koeienoren.

Wat ze de belangrijkste boodschap van de film vindt? Het simpele inzicht dat een koe een jong moet krijgen om melk te gaan geven: ‘Net als vrouwen.’ En dat het kalf meteen bij de moeder wordt weggehaald, zodat de melk naar de mens kan. ‘Dat beseft nog lang niet iedereen.’

Veeteelt was cruciaal in de menselijke beschaving, probeer ik nog. Doordat we koeien, schapen en varkens gingen houden, kon de bevolkingsdichtheid toenemen, ontstonden steden en landen. Ze spreekt het niet tegen. ‘Maar dan nog. Je kunt jezelf nu gezond op duurzame wijze voeden, daar hoeft geen dier aan te pas te komen. Waarom zou je dat niet doen?’

Zag je hoe Luma wijdbeens naar de melkmachine liep, een kolossale uier meezeulend, vraagt ze. ‘Ik zou geen melkkoe willen zijn. Jij ook niet denk ik.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden