Column Rutger Pontzen

‘Met elk woord van mevrouw Nairne nam de opbrengst van Lee Krasners werk met een ton toe’

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Rutget Pontzen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.

Niets is wat het is. Alles is vervuld van belangen. Je kan niemand vertrouwen. De wereld draait om geld. Et cetera, et cetera. 

Het zou zomaar het cynische begin kunnen zijn van een politieke thriller. Of een zedenschets over de duistere krochten van de high finance. Maar dat is het niet. 

It’s the art world, stupid. 

Waar dit in godshemelsnaam over gaat? Over The Eye is the First Circle van de Amerikaanse schilder Lee Krasner.  Deze zomer hangt het schilderij op de overzichtstentoonstelling van ­Krasner (1908-1984), in een betonnerige expositiezaal van de Barbican Art Gallery in Londen. Het is een van de belangrijkste bewijsstukken van haar rehabilitatie als zelfstandig en belangwekkend kunstenaar. 

Een blikvanger van Pollockiaanse proporties en energie. Niet zo vreemd: Krasner was in de jaren veertig en vijftig, tot aan de alcoholische dood van Pollock in 1956 (tegen een boom gecrasht met een vaartje van 120 kilometer per uur), diens echtgenote. En raadgever. En financieel adviseur. En epigoon. Wat haar status als zelfstandig en belangwekkend kunstenaar juist decennialang in de weg heeft gezeten. Vandaar die rehabilitatie.

Terug naar het gigantische canvas van ruim 2 bij bijna 5 meter. Krasner was er flink op tekeer gegaan, in 1960, met een kwast vol bruinige verf. Bem, bam, klieder, klets. De agressie spuit er vanaf. Wat Pollock kon, kon zij ook, moet ze hebben gedacht, vier jaar na Pollocks dood. 

Het schilderij kwam me bekend voor. Verrassend, want veel van haar bem-bam-klieder-kletsschilderijen zijn onderling inwisselbaar. Maar deze was sterker, krachtiger, euh, meer macho.  

Het was bovendien nog te koop. Althans, tot net voor de tentoonstelling. Bij de Evening Auction van Sotheby’s in New York, op 16 mei, twee weken voor de opening in Londen. Geschatte opbrengst: tussen de 9 en 13 miljoen euro. 

Ook bijzonder: op de website van Sotheby’s legt ene Eleanor Nairne in aanloop naar de Barbican-expositie uit wat de artistieke waarde van het betreffende miljoenenschilderij van Krasner is, welke rol het giga-doek speelt in Krasners oeuvre, waarom het zo bijzonder is, ‘vederlicht’, ‘levendig’, ‘fysiek’, met ‘een sterke impact’. En dat het schilderij altijd een cruciale rol heeft gespeeld op de tentoonstellingen die Krasner tijdens haar leven heeft gehad. En daarna. Zoals nu in de Barbican.

Kortom, mevrouw Nairne komt superlatieven tekort om het wonderdoek de hemel in te prijzen. Met elk woord neemt de mogelijke opbrengst met een ton toe. Want wat blijkt: mevrouw Nairne is niet zomaar een expert. Ze heeft de overzichtstentoonstelling van Krasner samengesteld. In de Barbican. Waar het schilderij nu hangt. Om de rehabilitatie van L. Krasner te bewerkstelligen. Wat een prachtig uitgangspunt is. Nobel. Passend in de tijd waarin vrouwelijke kunstenaars meer aandacht krijgen. Dacht ik. 

Niet dus.

Het is toch alsof een conservator van het Stedelijk of Boijmans of Bonnefanten of De Fundatie een schilderij of sculptuur aanbeveelt op de site van Christie’s of Phillips of Bonhams of welke ander gerenommeerd veilinghuis ook. Je staat ervan te kijken hoe naadloos een museum en een veilinghuis elkaars belangen dienen.

Stupid, dat ik dat even was vergeten.

P.s. Het schilderij bracht bij de avondveiling ruim 10 miljoen euro op. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden