Opinie

'Met de belastingconstructie van Starbucks en Google is helemaal niets mis'

Het is een populaire politieke boodschap: Multinationals zoals Starbucks en Google betalen te weinig belasting over hun buiten de VS behaalde winsten. 'Het is helemaal niet onethisch wat Starbucks doet', schrijft fiscalist Mark van Casteren. 'Starbucks een 'cool' merk. Dat ben je niet zomaar. Daar is jarenlang in geïnvesteerd. En dat gebeurde niet vanuit Engeland of Nederland.'

StarbucksBeeld epa

De belastingheffing van multinationals is inmiddels een politiek beladen onderwerp geworden en krijgt zodoende steeds meer aandacht in de media. Zo is de heer Klaver, de financiële woordvoerder van GroenLinks veel in het nieuws en ook de PvdA roert zich. Fiscale regels zijn ingewikkeld en voor de leek moeilijk te begrijpen. De heer Klaver is ongetwijfeld een behendig debater en politicus, maar hij is geen fiscaal expert. De electorale boodschap van de heer Klaver is dat multinationals te weinig belasting betalen. Klaver vindt dit niet eerlijk en zegt dit niet aan zijn kiezers te kunnen verkopen. Heeft hij gelijk? Hoe eerlijk is de belastingheffing van multinationals? En hoe eerlijk zou die moeten zijn?

De heer Klaver wijst op de relatief lage winstbelasting die multinationals als Google, Amazon en Starbucks over hun buiten de Verenigde Staten behaalde winsten betalen. Dat deed hij een aantal weken geleden, bij Pauw & Witteman. Daar werden fragmenten getoond van de ondervraging door een Engelse parlementaire commissie van tax officials van deze drie bedrijven. Vooral de tax official van Starbucks liet zich behoorlijk de les lezen. Kernvraag was: hoe komt het dat Starbucks al vele jaren actief is in het Verenigd Koninkrijk, maar er toch relatief weinig winst rapporteert (en dus weinig belasting betaalt).

Kopjes koffie zetten
Het antwoord op deze vraag werd tijdens de ondervraging inderdaad niet duidelijk, terwijl het eigenlijk niet zo moeilijk is. Want wat doet Starbucks nu precies in Engeland? Ze zetten er kopjes koffie. Ik doe het zelf iedere dag. U waarschijnlijk ook. Het is niet moeilijk. Ik vind zelfs dat mijn koffie beter smaakt dan die van Starbucks. Maar als ik in Londen een winkeltje zou openen ('Mark's coffee'), zou ik er waarschijnlijk geen geld mee verdienen. Hoe kan Starbucks er dan, wereldwijd, zoveel geld mee verdienen?

Daar zijn een aantal redenen voor. Allereerst is Starbucks een 'cool' merk. Dat ben je niet zomaar. Daar is jarenlang in geïnvesteerd. En dat gebeurde niet vanuit Engeland. Bovendien ligt er aan de Starbucks winkels een uitgekiend commercieel concept ten grondslag: de Starbucks winkels onderscheiden zich qua producten en uitstraling van de concurrentie. Aan dat concept is ook jarenlang gewerkt. Maar niet vanuit Engeland.

Voorts heeft Starbucks een gespecialiseerd team koffie inkopers, die tegen een scherpe prijs (want voor grote hoeveelheden) centraal koffie inkopen. Die inkopers zitten ook al niet in Engeland. In Engeland heeft Starbucks winkeltjes, waar werknemers van Starbucks, precies volgens het Starbucks concept kopjes koffie zetten. Niets meer en niets minder. En de winst die met die 'kale' verkoopactiviteiten wordt behaald, is inderdaad beperkt.

Oneerlijk?
Is het oneerlijk dat Starbucks in Engeland alleen winst rapporteert die ziet op de activiteiten die Starbucks daar uitoefent? Heeft Engeland recht van spreken als ze vindt dat over meer van de winst die Starbucks wereldwijd realiseert in Engeland belasting zou moeten worden betaald? Nee dus.

Ik denk niet dat de winst van Starbucks wordt gegenereerd door de laag geschoolde werknemers die op voorgeschreven wijze kopjes koffie zetten. Is het dan onethisch dat Starbucks de koffie zou inkopen in een land met een lage belastingdruk, zodat de winst die wordt behaald met die inkoopactiviteit aldaar (laag) belast zou zijn? Of dat Starbucks het merkrecht en de investeringen die daarin worden gedaan zou onderbrengen in een land dat de opbrengsten daarvan (laag) belast?

Belastingplichten
Wat mij betreft niet. Net zoals de gewone man, moeten bedrijven hun 'fair share' bijdragen aan de algemene middelen. Dat doen ze, onder andere, door de belasting te betalen die ze op grond van de wet verschuldigd zijn. Het is onethisch als belastingplichtigen zich aan die verplichting onttrekken, maar het staat een ieder vrij om, binnen de grenzen die de wet daartoe stelt, de meest voordelige route te kiezen. Daar is niets onethisch aan.

Omdat ik een fiscaal adviseur ben, heb ik de schijn tegen van partijdigheid. Ik verdien immers mijn boterham met het adviseren van bedrijven zoals Starbucks (voor de goede orde: ik ben niet de adviseur van Starbucks). Maar de heer Klaver is net zo partijdig. Hij gaat, als politicus, immers voor electoraal gewin. Hij heeft er geen belang bij zich er van te laten overtuigen dat zijn beeld over de belastingheffing van multinationals niet klopt. Ik bood hem al eens aan hem van meer informatie over de fiscale praktijk te voorzien, maar ik kreeg geen antwoord. Het aanbod staat nog steeds.

Mark van Casteren is fiscalist bij Loyens & Loeff. Dit opinie artikel is op persoonlijke titel geschreven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden