Gastcolumn

Met aanvaarding homohuwelijk is homo-ouderschap Duitsland nog niet geregeld

Homoseksuele stellen in Duitsland kunnen elkaar binnenkort weliswaar het ja-woord geven, maar de discussie over de positie van homoseksuele ouders zal hiermee nog lang niet ten einde zijn, meent Britta Böhler.

Homostel in Berlijn viert de aanvaarding door de Duitse Bondsdag van het homohuwelijk, 30 juni. Beeld epa

Het was een heugelijke gebeurtenis toen de Duitse Bondsdag op 30 juni instemde met de wetswijziging over het homohuwelijk. De stemming werd mogelijk nadat bondskanselier Merkel vier dagen ervoor in een interview had gezegd dat het oordeel over de wetswijziging een 'gewetensbeslissing' was die iedere parlementariër individueel moest nemen. Met andere woorden, parlementsleden zouden niet gebonden zijn aan de fractiediscipline en evenmin aan het coalitieakkoord, waarin werd bepaald dat de wetswijziging tijdens de lopende kabinetsperiode niet tot stemming wordt gebracht.

Coalitiepartner SPD, die de wetswijziging vier jaar geleden knarsetandend op ijs had gelegd, greep haar kans en eind juni stemde een ruime meerderheid van de parlementsleden voor de nieuwe wet. De Duitse bondskanselier staat niet bekend om ondoordachte opmerkingen in de pers en dus is het aannemelijk dat Merkel welbewust op de totstandkoming van de wet heeft aangestuurd. Vlak voor het einde van deze kabinetsperiode, in de hoop dat de voor haar lastige onderwerpen rondom het homohuwelijk tijdens en na de verkiezingen eind september geen rol meer zouden spelen.

Met name het thema ouderschap was de afgelopen tijd nogal een heet hangijzer geweest. Adoptie door beide partners is namelijk alleen mogelijk indien de partners getrouwd zijn, en de onmogelijkheid voor homoseksuele stellen gezamenlijk kinderen te adopteren is na de inwerkingtreding van de nieuwe wet verleden tijd.

Meerouderschap

Maar een blik op de Nederlandse situatie - waar het homohuwelijk al sinds 2001 bestaat - laat zien dat het debat over de positie van homoseksuele ouders ook na de wettelijke verankering van het homohuwelijk geenszins van tafel is. Een van de onderwerpen die op dit moment in Nederland ter discussie staan, is het zogeheten 'meerouderschap'. Hiermee wordt gedoeld op kinderen die door meer dan twee ouders worden opgevoed, bijvoorbeeld door een vrouw die het kind heeft uitgedragen en twee (getrouwde) mannen die het kind vervolgens hebben geadopteerd.

Omdat er op dit moment wettelijk niet meer dan twee ouders zijn toegestaan, is de positie van de 'derde ouder' niet bij wet geregeld. Dit heeft gevolgen voor de rechten van deze ouder, bijvoorbeeld met betrekking tot erfrechtelijke kwesties of ten aanzien van het recht om met het kind naar het buitenland te reizen.

In 2014 heeft het kabinet een commissie ingesteld om dit vraagstuk te onderzoeken en in haar rapport twee jaar later concludeerde de commissie dat er inderdaad een wetswijziging nodig was, waarbij het aantal wettelijke ouders verruimd zou moeten worden naar maximaal vier.

Regenboogakkoord

Het toenmalige kabinet kon zich weliswaar vinden in de aanbeveling van de commissie maar heeft de wettelijke omzetting doorgeschoven naar de volgende regering. Vlak voor de verkiezingen van 15 maart hebben acht politieke partijen - ook de VVD en D66 - daarom het 'regenboogakkoord' getekend, waarin onder meer werd afgesproken dat het volgende kabinet het meerouderschap wettelijk zal regelen.

En dit voornemen is een potentieel probleem bij de onderhandelingen van VVD en D66 met de twee christelijke formatiepartners. Het CDA steunde weliswaar een deel van het akkoord maar het meerouderschap was een brug te ver en de ChristenUnie is altijd al een felle tegenstander van het meerouderplan geweest.

Het onderwerp meerouderschap staat in Duitsland nu weliswaar nog niet op de politieke agenda, maar dat is alleen een kwestie van tijd. En het ligt voor de hand dat Merkels partij, evenals de christelijke partijen in Nederland, er geen voorstander van zal zijn. Homoseksuele stellen in Duitsland kunnen elkaar binnenkort weliswaar het ja-woord geven, maar de discussie over de positie van homoseksuele ouders zal hiermee nog lang niet ten einde zijn.

Britta Böhler is juriste en deze maand gastcolumnist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden