Merkel onverzettelijk met onmodieus standpunt

Angela Merkel maakt haar electorale kansen ondergeschikt aan de principes van de Duitse Grondwet.

Angela Merkel. Beeld ap

Bondskanselier Angela Merkel wilde best haar vakantie in de Uckermark onderbreken om te voorzien in de behoefte aan commentaar op de terroristische aanslagen die Duitsland de laatste week hebben getroffen. Maar haar meest geciteerde oneliner van vorig jaar, 'wir schaffen das', wilde ze niet herroepen.

Sterker: ze herhaalde deze woorden. Niet terloops, maar nadrukkelijk. En voorzien van de precisering dat ze daarmee nooit heeft willen zeggen dat 'de historische opdracht' waarvoor Duitsland zich gesteld ziet snel en moeiteloos tot een goed einde zal worden gebracht. Dat zich onder de asielzoekers mensen ophouden die 'het land dat hen heeft opgevangen bespotten', is voor haar geen reden om terug te komen op het ruimhartige toelatingsbeleid.

Mogelijk schaadt zij met dit onmodieuze standpunt op korte termijn haar politieke belangen. De CSU, de Beierse zusterpartij van Merkels CDU, mort steeds luider. Rechts van de CSU slijpt de AfD de messen voor de komende deelstaatverkiezingen in Mecklenburg-Vorpommern en Berlijn, en voor de Bondsdagverkiezingen van volgend jaar. Merkel maakt haar electorale kansen duidelijk ondergeschikt aan de humanitaire principes van de Duitse Grondwet. Ze maakt soeverein gebruik van het mandaat dat de kiezers haar in 2013 hebben verleend - op het gevaar af dat diezelfde kiezers haar daarop volgend jaar zullen afrekenen.

Daarmee onderscheidt zij zich op weldadige wijze van al die politici die meebewegen met de grillen van het electoraat. Zij spreekt zich pas uit over brandende kwesties als zij zich daarvoor voldoende geïnformeerd acht. En zij laat zich niet gijzelen door de kansen op herverkiezing - door de filosoof Alexis de Tocqueville bijna 200 jaar geleden al aangemerkt als een van de plagen van de parlementaire democratie.

Merkel heeft haar onverzettelijkheid in het aangezicht van de waan van de dag gemeen met enkele van haar voorgangers. Konrad Adenauer, de eerste bondskanselier, wilde het electoraat niet behagen met 'experimenten'. Helmut Schmidt trotseerde op wezenlijke punten de wensen van zijn eigen SPD. Beiden verbruiden het bij de kiezers, maar verwierven de achting van het nageslacht.

Merkel wil het evenwicht behouden tussen veiligheid en vrijheid. Met dat oogmerk zullen de Duitse veiligheidsdiensten nauwer gaan samenwerken met zusterorganisaties elders in de wereld, zullen uitgeprocedeerde asielzoekers sneller worden teruggestuurd naar het land van herkomst, zal het internetverkeer strenger worden bewaakt en zal de wapenhandel aan banden worden gelegd. Voor de kiezers zal het vermoedelijk allemaal wat te pover zijn. Zeker in combinatie met een bekrachtiging van 'wir schaffen das'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden