Mensenrechten, ook voor Zimbabwanen?

blank_pageOp tal van plekken in de wereld zullen vandaag verheven woorden worden gesproken over de mensenrechten. Het is immers precies zestig jaar geleden dat door de lidstaten van de Verenigde Naties de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens werd aangenomen.

blank_page

Menig spreker zal dit memorabele besluit omschrijven als een unieke triomf voor de menselijke beschaving. Er zal ongetwijfeld in overweging worden gegeven dat de mensheid zich moet blijven inspannen voor ‘de komst van een wereld waarin de mensen vrijheid van meningsuiting en geloof zullen genieten en vrij zullen zijn van vrees en gebrek’, zoals de preambule van de Verklaring van 10 december 1948 verkondigt.

Helaas zullen al die verheven woorden soms ietwat schril klinken. Niet omdat in grote delen van de wereld de eerbied voor de ‘inherente waardigheid en onvervreemdbare rechten van de mens’ – nog zo’n fraaie frase uit de preambule – nog altijd ver is te zoeken. Niemand kan in ernst verwachten dat conflicten en tegengestelde belangen zich zo eenvoudig laten elimineren, dat uiteenlopende interpretaties over het primaat van diverse mensenrechten zo gemakkelijk zijn te overbruggen. Het menselijk tekort laat zich nu eenmaal niet opheffen met een sonore beginselverklaring.

Wat nochtans steekt, is dat grove schendingen van de mensenrechten zich ook voordoen, en blijven voordoen, onder omstandigheden waarop de buitenwereld wel degelijk een matigende invloed kan uitoefenen. Een actueel en zeer schrijnend voorbeeld is Zimbabwe.

Het land van dictator Robert Mugabe verkeert in een deplorabele toestand. Wanbeheer en incompetentie tieren welig. De economie is een puinhoop. De oppositie staat voortdurend bloot aan repressie en intimidatie. Burger- en mensenrechten tellen al lang niet meer.

Even was er dit voorjaar de hoop dat de verkiezingen zouden leiden tot een vreedzame machtswisseling. Maar met een kunstgreep wist Mugabe aan het roer te blijven. Van de beloofde machtsdeling met oppositieleider Morgan Tsvangirai is nog steeds weinig tot niets terechtgekomen. En nu worden de Zimbabwanen geteisterd door nog een rampspoed: een cholera-epidemie, die al aan minstens 600 mensen het leven heeft gekost. Hier is een land dat door toedoen van zijn leider waarlijk is ondergedompeld in de vrees en het gebrek waaraan de Verklaring van 1948 een einde beoogde te maken.

Lang is de lijst van regeringsleiders en prominente persoonlijkheden die Mugabe inmiddels de wacht hebben aangezegd. De Europese Unie besloot eergisteren tot verscherping van de boycotmaatregelen tegen zijn bewind. Maar alle veroordelingen en sancties halen weinig uit zolang enkele cruciale partners van Zimbabwe, die tastbare invloed hebben, het op beslissende momenten laten afweten.

Dit geldt in het bijzonder voor de huidige regering van Zuid-Afrika, die Mugabe telkens weer de ruimte geeft om zijn zin door te drijven. Deze demonstratie van onwil c.q. onmacht maakt Zuid-Afrika tot een ongeloofwaardige gegadigde voor de rol die het op het wereldtoneel ambieert: die van leidende Afrikaanse mogendheid met een vaste zetel in de VN-Veiligheidsraad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.