Opinie

Mensen in bevoorrechte posities doen alsof racisme niet bestaat

Hoezo is Zwarte Piet geen teken van discriminatie, maar van emancipatie?

Sinterklaas en kleurenpiet.Beeld anp

Of het nu om de Zwarte Pieten-discussie gaat of om andere kwesties waarin discriminatie of uitsluiting een rol spelen, Nederlanders lijken zichzelf te zien als de uitzondering op de regel. Racisme, vooroordelen en achterhaalde tradities, ze bestaan overal, er is geen land dat eraan ontkomt. Maar keer op keer blijkt dat veel Nederlanders zichzelf zien als het braafste jongetje van de klas. Zo wist Jan de Visser ons te vertellen dat Zwarte Piet geen teken is van discriminatie, maar van emancipatie.

Bij ons is er niets aan de hand. Nee, in Nederland geen racisme en ongelijkheid. En wie zijn degenen die met die conclusie komen? Wie zijn de mensen die het debat vaak wensen te onderbreken met de boodschap dat er geen vuiltje aan de lucht is en dat iedereen die zich beledigd, gekwetst of achtergesteld voelt zich ongelofelijk aanstelt? Dat zijn voornamelijk blanke, heteroseksuele mannen die zich in een bevoorrechte positie bevinden.

Ik noem Henk Westbroek, Paul Hekkens, en ik voeg de naam van Jan de Visser aan dit illustere gezelschap toe. Want wat blijkt, De Visser geeft net als eerdergenoemde heren blijk van een totaal gebrek aan historisch besef en een enorm onvermogen zich te verplaatsen in de ander. Het advies van Jan de Visser aan 'ex-Surinamers' laat zich als volgt samenvatten: hoe meer je zult zeuren, hoe moeilijker het jullie gemaakt zal worden. Dus houd je vooral koest. Met het klagen over Zwarte Piet halen jullie je alleen maar meer problemen op de hals.

Het deed me denken aan het vingertje in de lucht dat ik eerder bij Westbroek en Hekkens heb gezien. Mannen die wel even zullen uitleggen hoe de zaak werkelijk in elkaar steekt.

Albert Heijn gebruikt geen Zwarte Pieten meer in reclame-uitingen.Beeld anp

Monddood gemaakt

Het is niet verwonderlijk dat het debat telkens wordt onderbroken door mannen die een beetje op elkaar lijken. Veel andere Nederlanders weten namelijk wel hoe het is om op grond van geslacht, seksuele voorkeur, huidskleur of religie te worden weggezet, monddood gemaakt te worden, of door een stel pubers te worden uitgelachen in de supermarkt.

De enige mensen die dingen op papier kunnen krijgen als 'genderverschillen vallen weg, kleurverschillen vallen weg, verschillen in seksuele geaardheid vallen weg' of 'het maakt niet uit of je katholiek, aanbidder van de Heilige van Myra bent of protestants', zijn de mensen die zoveel privileges genieten dat ze veronderstellen dat iedereen er toegang tot heeft. Ze leven zo ver buiten de realiteit dat ik ze zou willen adviseren niet alleen de vaderlandse, maar de hele wereldgeschiedenis nog eens onder de loep te nemen. Neem wat afstand van je eigen bubble en zorg ervoor dat je beter geïnformeerd raakt over de sociale ongelijkheid die er in de wereld bestaat.

Misschien dat je dan mensen als Scott Woods zult tegenkomen, die schrijft: 'Racisme is een complex systeem van sociale en politieke hefbomen en katrollen die generaties terug zijn opgebouwd en in werking blijven namens blanke mensen, ten koste van anderen. Racisme is een verraderlijke sociale ziekte. Zo verraderlijk dat het niet uitmaakt of je een blank iemand bent die het beste voorheeft met zwarte mensen; het zal hoe dan ook een weg vinden om je te infecteren en het zal de manier waarop je met mensen omgaat die niet op jou lijken beïnvloeden.'

Ook onwetendheid is een manifestatie van racisme. Visser schrijft: 'Nederland heeft een zeer bedenkelijke en verwerpelijke geschiedenis op het gebied van slavenhandel en overzeese slavernij, daarover geen misverstand. Maar in Nederland zelf is deze vorm van slavernij nooit zo krachtig aanwezig geweest dat we er nu weerstand tegen moeten bieden.' In dit citaat komen de misvattingen van de heer de Visser echt tot bloei. De manier waarop hij ons nationale verleden wenst te bezien is totaal losgezongen van een historisch besef. Hij kan zo ontwetend zijn, omdat hij zich dat kan veroorloven. Omdat hij niet hoeft na te denken over wat het betekent om tot een minderheid te behoren, omdat hij zolang hij leeft nooit op een dergelijke manier geconfronteerd zal worden met uitsluiting of onrechtvaardigheid.

Met welke variant op onze vaderlandse geschiedenis mensen ook komen, er moet te allen tijden weerstand geboden worden tegen racisme. Ook in 2014, ook in Nederland. Als we dat niet doen, blijft iedereen geïnfecteerd. Racisme en voortdurende ongelijkheid behoren tot een sociaal systeem waarin we allemaal leven en we moeten er zoveel mogelijk aan doen het uit te bannen, juist als we zelf geen last van de gevolgen hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden