Commentaar

Mensen dwingen zich te laten vaccineren is uitgesloten, maar drang is wel mogelijk

Nederland loopt vooralsnog met een boog om de ­netelige kwestie van verplicht vaccineren heen.

Verpleegkundigen van het Jeroen Bosch Ziekenhuis die tegen covid-19 zijn gevaccineerd laten dat op hun werkkleding zien. Beeld Marcel van den Bergh
Verpleegkundigen van het Jeroen Bosch Ziekenhuis die tegen covid-19 zijn gevaccineerd laten dat op hun werkkleding zien.Beeld Marcel van den Bergh

Frankrijk, Italië en Griekenland stellen vaccinatie verplicht voor personeel in de zorg. Nederland voelt daar vooralsnog niets voor, ook omdat de vaccinatiebereidheid van zorgpersoneel hoog is, anders dan in Frankrijk. Daarmee loopt Nederland met een boog om een netelige ethische discussie heen.

Verplichte vaccinatie van werknemers is een inbreuk op de persoonlijke vrijheid van het individu. Maar die vrijheid moet worden afgewogen tegen de vrijheid van een meerderheid van de samenleving die zich zo goed mogelijk wil beschermen tegen een besmettelijke ziekte en de beperkingen van de lockdowns achter zich wil laten.

De overheid mag mensen niet dwingen een invasieve medische behandeling als vaccinatie te ondergaan. Dwang is uitgesloten, maar drang is wel mogelijk. Het is aanvaardbaar dat gevaccineerden gemakkelijker toegang krijgen tot restaurants, concertzalen en andere publieke gelegenheden.

Tegenstanders van zo’n maatregel spreken van ‘apartheid’, maar dat is onzinnig. Wie zich niet wil laten vaccineren, kan zich altijd laten testen. Niemand wordt uitgesloten, niet-gevaccineerden moeten hooguit wat meer moeite doen. Dat kan niet als een onaanvaardbare inbreuk op de persoonlijke vrijheid worden gezien.

Problematischer wordt het uiteraard als een werkgever een werknemer oplegt om zich te laten vaccineren. Hier is de persoonlijke vrijheid wel in het geding. Een werknemer kan zich moeilijk elke dag laten testen. Mogelijk moet hij of zij een andere baan zoeken. Toch mag van medewerkers in de zorg worden gevraagd dat zij zich volgens de gangbare wetenschappelijke inzichten maximaal beschermen tegen infectieziekten. In dit geval weegt de persoonlijke vrijheid van een zorgmedewerker minder zwaar dan de gezondheid van de patiënten die aan zijn of haar zorg zijn toevertrouwd.

Om privacyredenen mogen Nederlandse zorgwerkgevers niet aan hun medewerkers vragen of zij gevaccineerd zijn. Daardoor is het mogelijk dat zeer kwetsbare mensen worden verzorgd door personeel dat niet is ingeënt. Waarschijnlijk gaat het om een beperkt aantal gevallen, omdat de vaccinatiegraad onder zorgmedewerkers en (oudere) patiënten hoog is. In elk geval kiest Nederland ervoor de confrontatie met niet-gevaccineerd zorgpersoneel te mijden. Misschien is dat pragmatisch: verplichte vaccinatie is een paardenmiddel dat veel weerstand wekt. Het is ook onbevredigend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden