LAAT HET STOPPENKatinka Polderman

Mensen die achter elke zin een vraagteken zetten, dat zuigt alle energie uit me

Er zijn zaken waar we ons tegen kunnen, nee móéten verzetten? Zoals tegen de vraagtekens die vooral jonge vrouwen achter elke zin zetten? Want we hoeven toch niet mee te gaan met alle moderne verschijnselen? Als je iets wil zeggen, zeg het dan ook, smeekt Katinka Polderman. 

Ik wou het eens hebben over iets wat al een paar jaar speelt? Het schijnt uit Amerika te zijn overgewaaid? Ik wou het eens even hebben over mensen die hun zinnen niet eindigen met een punt? Maar met een vraagteken? Als iemand zo praat gebeurt er iets merkwaardigs? Ik word er ontzettend zenuwachtig van? U misschien ook?

De vraagtekensprekers bezoedelen met hun gedrag alle lagen van de bevolking, maar meestal zijn het jonge vrouwen. Behalve vraagtekens aan het eind van hun zinnen droppen ze onderweg naar dat vraagteken her en der een komma om ook daar hun stem naar een hoger register te kunnen moduleren.

Mensen die achter elke zin een vraagteken zetten, zijn dikwijls van het soort dat onmiddellijk alle energie uit me zuigt. Waarschijnlijk is dat geen toeval; een zin met een vraagteken vertoont exact hetzelfde toonverloop als een stofzuiger die aangezet wordt, bleek uit onderzoek van de door mij verzonnen Tsjechische natuurkundige Smyšlený Fyzik.

Worden al die vraagtekens neergezet uit onzekerheid? Om alle opties open te laten? Een beetje zoals ik op zondagavond tegen mijn vriend zeg, onze hongerige snuitjes sfeervol verlicht door het open tabblad van Thuisbezorgd.nl: ‘We kunnen Thais bestellen?’ Daarmee bedoel ik dan: ‘We kunnen Thais bestellen, maar ook Surinaams of Chinees, op zich lust ik wel Thais, maar het maakt me eigenlijk niet zo veel uit, dus als jij zin hebt in iets anders vind ik dat ook prima, ik vind eigenlijk alles best, zolang het maar geen Grieks of Indiaas is. Zie maar. Friet kan ook.’

Er zijn dus mensen die van elke zin een ‘we kunnen Thais bestellen?’ maken. In elk gesprek. Die achter elke zin een vraagteken zetten dat fungeert als een klemmende deur naar nevelige werelden vol mitsen en maren, veronderstellingen en aannamen. Met zo’n vraagteken zegt de spreker eigenlijk: ‘Ik spreek een reeks woorden uit, maar bedenk jij maar wat ik precies wil zeggen.’

Behalve een inhoudelijke betekenis heeft het vraagteken vermoedelijk ook een vormfunctie: door al die vraagtekens wordt spanning opgebouwd. Vergelijk het met muziek: toon omhoog is spanning, toon omlaag is einde, resolutie, oplossing. Blijkbaar – is mijn theorie – is de informatie die wordt gedeeld zó oninteressant dat de luisteraar alleen tot verder luisteren verleid kan worden door inzet van kunstmatige vocale lokmiddelen.

Een praatje met een vraagtekenspreker is de trommel Quality Street-toffees onder de gesprekken: pik er maar uit waarvan je denkt dat het wat is. In elk aantrekkelijk glimmend papiertje zit precies dezelfde oninteressante substantie, maar dat heeft de gesprekspartner niet door: die weet namelijk nooit wat hij níét gekozen heeft en dus lijkt het alsof er in dat blik ook een boel zit dat wel de moeite waard is.

Wie achter elke zin een vraagteken zet, wil aan het woord zijn zonder iets te zeggen. Die legt de verantwoordelijkheid voor zijn uitgesproken woorden bij de gesprekspartner neer. Met een vraagteken achter elke zin zeg je nooit iets verkeerds, de vraagtekens suggereren immers mijmeringen, onaffe gedachten op weg naar een conclusie die nooit komt, in ieder geval niet uit de mond van de spreker. Die kan dus ook nergens op worden afgerekend: op geen mening, geen idee, geen filosofie en geen plan. En dat is verrekte handig in deze tijd van perfectionisme en online schandpalen.

En zeker, het is ook een buitengewoon ingewikkelde tijd, een tijd die vraagt om het stellen van vragen. Heel véél vragen. Maar zoveel nou ook weer niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden